II SA/Op 78/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 roku sprawy ze skargi R. S. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza policji 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Komendant Powiatowy Policji w N. działając na podstawie art. 135 j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58) uznał sierżanta sztabowego R. S. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Decyzja doręczona została pełnomocnikowi R. S. – komisarzowi S. M. w dniu 10 grudnia 2004 r., zaś funkcjonariuszowi w dniu 9 grudnia 2004 r. W dniu 15 grudnia 2004 r. obrońca funkcjonariusza złożył odwołanie od zapadłego orzeczenia. Odwołanie złożył także w dniu 16 grudnia 2004 r. funkcjonariusz R. S. [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 135k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58) postanowił odmówić przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w N. z dnia [...], nr [...] ze względu na wniesienie go przez osobę nieuprawnioną. W uzasadnieniu wskazał, iż w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym obrońcą sierżanta sztabowego R. S. ustanowiony został komisarz S. M. Orzeczenie dyscyplinarne doręczone zostało zarówno obwinionemu jak też i jego obrońcy. Od tego orzeczenia w dniu 16 grudnia 2004 r. odwołanie złożył osobiście obwiniony i stąd też podlega ono rozpoznaniu przez wyższego przełożonego, bowiem w myśl postanowień art. 135k ust. 1 ustawy o Policji możliwość wniesienia odwołania przysługuje tylko i wyłącznie obwinionemu. Przepis ten nie daje możliwości złożenia odwołania innej osobie, nawet jeżeli jest to ustanowiony obrońca i stąd też należało odmówić przyjęcia odwołania obrońcy obwinionego. Powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu R. S., wnosząc o jego uchylenie oraz stwierdzenie, ze wydane zostało z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego brak było podstaw prawnych do wydania przedmiotowego postanowienia, gdyż ustanowionym przez niego obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym był komisarz S. M. Pełnomocnictwo nie było obwarowane żadnymi ograniczeniami i stąd też odwołanie obrońcy winno zostać rozpoznane. Wskazywał także skarżący, iż przepis art. 135 f ust. 3 ustawy o Policji uprawnia obrońcę do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli pełnomocnictwo nie zawiera ograniczeń. Z powyższego zdaniem skarżącego płynie wniosek, iż jeżeli przepis prawa upoważnia obrońcę do działania nawet po uprawomocnieniu się orzeczenia, to tym bardziej obrońca posiada prawo do złożenia odwołania od nieprawomocnego orzeczenia wydanego w I instancji. [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej od skargi wskazując, iż złożenie osobiście przez obwinionego odwołania rodziło domniemanie, ze odwołał on z funkcji swojego obrońcy komisarza S. M., a tym samym wniesione przez obrońcę w dniu 15 grudnia 2004 r. odwołanie nie jest odwołaniem wniesionym w porozumieniu z obwinionym lub w jego imieniu. Argumentował także organ, że Kodeks postępowania karnego, którego przepisy stosuje się odpowiednio do postępowania dyscyplinarnego w sprawach nim nieuregulowanych przewiduje wniesienie jednego środka zaskarżenia, albo przez oskarżonego albo w jego imieniu przez obrońcę, a zatem należało przyjąć, iż uprawnionym do wniesienia odwołania był obwiniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 w/w ustawy). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialno - prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny jest postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...], nr [...], który działając na podstawie art. 135 k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58) postanowił odmówić przyjęcia odwołania obrońcy obwinionego R. S. od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w N. z dnia [...], nr [...] ze względu na wniesienie go przez osobę nieuprawnioną. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Lektura akt administracyjnych wskazuje, iż w momencie wydawania postanowienia przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. komisarz S. M. był ustanowionym przez obwinionego R. S., zgodnie z dyspozycją art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, jego obrońcą. Jednocześnie z treści pełnomocnictwa z dnia 21 października 2004 r. nie sposób wyprowadzić wniosku, aby uprawnienie tegoż pełnomocnika do działania ograniczone zostało tylko i wyłącznie do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Komendanta Powiatowego Policji w N. i nie obejmowało możliwości zaskarżenia na korzyść obwinionego orzeczenia dyscyplinarnego. W sprawie brak jest także dowodu, który pozwalałby na przyjęcie, że obrońca obwinionego zrezygnował z reprezentowania obwinionego (art. 137 f ust 4 ustawy), jak i aby nastąpiła zmiana zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postępowaniu dyscyplinarnym lub jego cofnięcie przez obwinionego (art. 137 f ust. 3 ustawy). Ustęp 3 art. 137 f w/w ustawy przewiduje uprawnienie obrońcy do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli pełnomocnictwo nie zawiera ograniczeń. Powyższy przepis uprawnia zatem, a zarazem obliguje obrońcę do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym. Sporządzenie środka odwoławczego należy do zakresu zadań obrońcy udzielającemu funkcjonariuszowi pomocy w postępowaniu przed organem I instancji. Udzielone przez skarżącego komisarzowi S. M. pełnomocnictwo nie zawierało żadnych ograniczeń, na co wskazano powyżej. Woli ograniczenia udziału ustanowionego obrońcy do jakiegoś konkretnego etapu postępowania dyscyplinarnego nie można domniemywać. Wola taka musi być w sposób wyraźny i jednoznaczny wyrażona w pełnomocnictwie. Woli takiej nie wolno także wyprowadzać z faktu złożenia osobiście przez stronę odwołania. Cofnięcie pełnomocnictwa winno nie budzić wątpliwości i powinno się wiązać z zawiadomieniem o tej czynności obrońcy i rzecznika dyscyplinarnego. Te okoliczności winieni ustalić organ przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z powyższego płynie wniosek, iż obrońca skarżącego – komisarz S. M., wbrew stanowisku organu, nie był osobą nie uprawnioną do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w N. z dnia [...] odwołanie złożone przez obrońcę obwinionego złożone zostało w terminie zakreślonym przez ustawę i co więcej złożone zostało wcześniej niż odwołanie złożone osobiście przez obwinionego R. S. Udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego w nim udziału obwinionego jako strony procesowej. Obwiniony może więc podejmować samodzielnie czynności procesowe, do których zgodnie z przepisami procesowymi jest uprawniony, czyli że może także wnosić samodzielnie odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego, które podlega rozpoznaniu przez organ II instancji, jeżeli odpowiada warunkom formalnym (por per analogiam wyrok SN 2002.08.28, syg. akt II KKN 368/00; LEX nr 74580; z glosą aprobująca: Gurgul J. Prok. i Pr. 2004/4/115). Organ winien zatem rozpoznać zarzuty zawarte w obu pismach. Na marginesie zauważyć należy także, iż zapisy kodeksu postępowania karnego na którego odpowiednie stosowanie powołuje się organ, a to art. 86 § 1 i art. 135 f ust. 5 ustawy są identyczne. Podobne brzmienie zawiera także dyspozycja przepisu art. 137 f ust. 3 ustawy i art. 84 § 1 Kpk. Trudno też nie odnotować, że pominięcie przez organ drugiej instancji odwołania obrońcy obwinionego naruszyło w stopniu oczywistym jego prawo do obrony. Powyższe prowadzić musi do wniosku, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stąd też, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1a ustawy o p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.