II SA/Op 84/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu postanawia: 1) zwolnić skarżącego od uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, 2) w pozostałym zakresie niewymienionym w punkcie 1, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, 3) ustanowić D. S. radcę prawnego. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 października 2016 r., nr [...], uchylająca decyzję Starosty Namysłowskiego z dnia 18 lipca 2016 r., nr [...] i orzekająca o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną w sprawie. Na skutek zarządzenia do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sprzędzenie odpisu ww. orzeczenia z uzasadnieniem, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację finansową. Podał, że konieczność uiszczenia przez niego kosztów sądowych przy uwzględnieniu wysokości osiąganych dochodów, praktycznie uniemożliwia dochodzenie należnych praw przed Sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że tworzy wspólne z gospodarstwo domowe wraz z dwoma osobami, z ojcem – Z. S. oraz D. N., nie wskazując stopnia pokrewieństwa ostatnio wymienionej osoby. Skarżący oświadczył, że na dochód gospodarstwa domowego składa się dodatek mieszkaniowy i energetyczny w łącznej wysokości 410,19 zł. D. S. podał także, że wszystkie ww. osoby posiadają zadłużenia, a ojciec wnioskodawcy – zadłużenie alimentacyjne w wysokości ok. 20.000 zł, skarżący – zadłużenie alimentacyjne i zadłużenie kredytowe w łącznej wysokości ok. 170.000 zł. Oświadczył również, że D. N. posiada grunt o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, który jest obciążony hipoteką. Do akt sprawy dołączył rachunki i faktury z tytułu zużycia energii i opłat czynszowych, z których wynika zobowiązanie czynszowe i z tytułu opłaty energetycznej i za gaz, w wysokości odpowiednio: 327,54 zł, ok. 45 zł i 60 zł miesięcznie . Na skutek zarządzenia referendarza z dnia 22 maja 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku, w tym przez przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy. Zobowiązano do wyjaśnienia z jakiego tytułu członkowie gospodarstwa domowego wnioskodawcy czerpią środki na utrzymanie siebie i mieszkania, skoro z wniosku wynika, że uzyskują dochód w wysokości 410,19 zł, a ponoszą koszty utrzymania mieszkania w wysokości łącznej ok. 433 zł. Wezwano również do przedłożenia zaświadczeń przez wnioskodawcę i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej i wyjaśnienia czy wnioskodawca podejmuje próby zatrudnienia. Zażądano wyjaśnienia z jakiego tytułu pochodzi zadłużenie alimentacyjne i kredytowe, o jakim mowa we wniosku oraz wyjaśnienia czy wobec wnioskodawcy i członków jego gospodarstwa domowego toczą się postępowania egzekucyjne, komornicze, upadłościowe, a jeżeli tak – zobowiązano do udokumentowania tej okoliczności. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 2 czerwca 2017 r. uzupełnił zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy dodatkowo przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego G. K. Oświadczył także, że ani on, ani członkowie jego gospodarstwa domowego nie posiadają rachunków bankowych. Podał, że skarżący wyrejestrował się jako osoba bezrobotna z uwagi na chęć poszukiwania zatrudnienia poza granicami kraju, a co było ograniczone koniecznością periodycznego stawiania się w urzędzie pracy i wizją sankcji karnych za niespełnienie tego obowiązku. Nadmienił także, że pomimo długiego okresu posiadania statusu osoby bezrobotnej, nie odniosło to skutku w postaci znalezienia zatrudnienia. Odnośnie wykazywanego zadłużenia alimentacyjnego oświadczył, że powstało ono z tytułu zasądzonych sądownie alimentów w wysokości po 250 zł na każde z czwórki dzieci skarżącego z pierwszego związku, a także 600 zł na dziecko z drugiego związku. Na poparcie przedstawionych informacji załączył do akt sprawy kserokopie rachunków, faktur, wyciągów z rejestrów dłużników, komorniczych zajęć wierzytelności. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym (czyli wnioskowanym przez skarżącego), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym, a od oceniającego wniosek (sądu, referendarza sądowego) zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Oceniając wniosek uwzględnia się natomiast sytuację materialną skarżącego w kontekście możliwości poniesienia kosztów sądowych, wymaganych w danym procesie. Uwzględniając powyższe wywody referendarz zważył, że wykazany dochód członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy kształtuje się na poziomie 410,19 zł netto miesięcznie. Skarżący twierdzi, że nie może znaleźć od dłuższego czasu zatrudnienia, czym tłumaczy wyrejestrowanie się jako osoby bezrobotnej i poszukiwanie zatrudnienia poza granicami kraju. Z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że skarżący i jego ojciec otrzymują dodatek mieszkaniowy. Ponadto, członkowie gospodarstwa domowego skarżącego są zadłużeni na wysokie kwoty, w tym sam skarżący z tytułu niespłacania należności alimentacyjnych zobowiązany jest do poniesienia zaległości w wysokości ok. 150.000 zł. Ustalenia powyższe wynikają z dołączonych kserokopii zajęć komorniczych z dnia 29 maja 2017 r. (k: 82 i 83 akt sądowych). Uwzględniając sytuację bytową wnioskodawcy, w tym wysokość zadłużenia, brak zgromadzonych oszczędności i innych składników majątkowych uznać należało, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a zatem przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od części kosztów sądowych, tj. opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej, czyli kosztów wymaganych na obecnym etapie postępowania. Referendarz zważył bowiem, że na obecnym etapie procesu, na obligatoryjne koszty sądowe w sprawie, składa się opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (podstawa prawna: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz.U. Nr 221, poz. 2192 z późn. zm.), a w przypadku dalszego procedowania - wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Opłaty powyższe należało zatem objąć zakresem rozpoznania wniosku. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia skarżącego od uiszczonego już w dniu 8 marca 2017 r. wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Wpis ten został dokonany przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wniosek taki jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Z podanych względów wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (oprócz opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem i wpisu od skargi kasacyjnej) należało oddalić, co referendarz orzekł jak w punkcie drugim sentencji. Wskazać także należy na treść art. 244 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W tej sytuacji Sąd przesyłając odpis postanowienia przyznającego prawo pomocy D. S. poinformuje właściwą okręgową izbę radców prawnych, że skarżący wskazał konkretnego radcę prawnego, tj. G. K. Mając na względzie powyższe referendarz, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.