II SA/Op 86/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia ustanowić E. M. adwokata. E. M. złożył w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2013 r., nr [...], dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na niski dochód jaki uzyskuje oraz niezrozumiałe, w jego ocenie, uzasadnienia decyzji organu I i II instancji. Podniósł, że jest z zawodu mechanikiem-kierowcą i nie radzi sobie z zawiłościami prawnymi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z matką, a członkowie tego gospodarstwa uzyskują dochód z tytułu emerytury matki, w wysokości 931,40 zł. Skarżący nie posiada majątku, ani nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Zamieszkuje w lokalu komunalnym. Na skutek wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniesionego wniosku, skarżący w piśmie z dnia 22 marca 2014 r. oświadczył, że on i jego matka nie dysponują rachunkiem bankowym. Do akt sprawy dołączył kserokopię zaświadczenia z Urzędu Pracy Kędzierzyn–Koźle z dnia 19 marca 2014 r., poświadczającego, że skarżący jest osobą bezrobotną od dnia 16 lipca 2013 r. i nie posiada prawa do zasiłku. Ponadto w aktach znajdują się: kserokopia decyzji z dnia 16 września 2013 r. o przyznaniu matce skarżącego dodatku mieszkaniowego w wysokości 266,59 zł; kserokopie faktur za środki farmakologiczne w łącznej wysokości 306,60 zł za miesiąc styczeń 2014 r., a za miesiąc luty – 281,46 zł; przedłożono rachunki za energię (127,13 zł za miesiąc marzec 2014 r., 140,75 zł – za luty 2014 r., 140,75 zł – za styczeń 2014 r., 136,22 zł – za grudzień 2013 r.), za gaz (26,34 za miesiąc luty 2014 r.). Dołączono ponadto do akt kserokopię zaświadczenia z dnia 21 marca 2014 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, z którego wynika, że aktualne świadczenie emerytalne matki skarżącego wynosi 1.134,90 zł (1.002,07 zł netto). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. E. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro E. M., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, został zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Stąd referendarz potraktował wniosek E. M. jako żądanie przyznania prawa pomocy w części i ograniczył się do rozpoznania tego wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zważył zatem, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zauważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku i na skutek postępowania wyjaśniającego, prowadzonego na zasadzie art. 255 P.p.s.a. Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącego opierając się na jego oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku i piśmie z dnia 22 marca 2014 r., a także dołączonych w wyniku postępowania wyjaśniającego odpisów dokumentów, w tym decyzji organów emerytalnych, pomocy społecznej oraz organów właściwych w sprawie przyznania statusu bezrobotnego. Wysokość uzyskiwanych dochodów członków rodziny skarżącego z tytułu emerytury w wysokości 1.00,07 zł netto, w stosunku do wykazanych wydatków mieszkaniowych i na kupno lekarstw, w łącznej wysokości 355,74 zł (uśrednione w stosunku miesięcznym), nie daje podstaw do zapewnienia skarżącemu wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Zwłaszcza wobec nie wykazania przez wnioskodawcę posiadanych oszczędności i innych źródeł dochodu. Mając na uwadze przedstawioną ocenę sytuacji materialnej skarżącego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. uznał o konieczności udzielenia E. M. pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu, co orzekł jak w sentencji.