II SA/Op 90/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie z dnia 18 stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r., K. N. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie z wnioskiem o udostępnienie mu wglądu do dokumentacji dotyczącej przetargu na zakup i montaż maszyny stojącej przy dużym spacerniaku, podłączonej do kuchni, a także stosownych zezwoleń na jej montaż i użytkowanie. Ułomną decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r., Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie odmówił udostępnienia informacji wskazanych w ww. wniosku, uzasadniając to względami bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. W skardze na powyższą decyzję, K. N. wniósł o jej zmianę przez nakazanie Dyrektorowi udostępnienia żądanej dokumentacji do wglądu; obciążenia organu kosztami postępowania; sprowadzenia go z Zakładu Karnego w Nysie na każdą rozprawę oraz zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu dowodził, że na podstawie art. 61 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, ze zm. – obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 2058, ze zm.) ma prawo żądania udostępnienia mu wglądu do wnioskowanej dokumentacji, bez podawania uzasadnienia. Ponadto jako skazany, na podstawie art. 6 § 1 k.k.w., ma prawo do składania wniosków o wszczęcie postępowania przed Sądem i brania w nim udziału. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zakładu Karnego w Nysie wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie odmówił udostępnienia skarżącemu żądnych informacji. Skarżący na tę decyzję, złożył skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wskazał ponadto, że udzielenie informacji dotyczącej dokumentacji związanej z przetargiem, zakupem i montażem klimatyzatora kuchennego przylegającego bezpośrednio do budynku pawilonu B Zakładu Karnego w Nysie, w którym mieszczą się cele mieszkalne oddziałów zamkniętych, jest niemożliwe ze względów bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Dodał również, iż żądana dokumentacja nie istnieje, gdyż w odniesieniu do tej inwestycji nie stosowano przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164). Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, z uwagi na oczywistą bezzasadność jego skargi. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd wskazał, że wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, wymaganych do prawidłowego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co stanowi inną przyczynę, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i skutkuje odrzuceniem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji". Zgodnie z omówioną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania zważyć należy, iż stosownie do art. 127 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.) – zwanej dalej: "K.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na decyzję Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 18 stycznia 2016 r. (nota bene ułomną, bo nieodpowiadającą wszystkim wymogom art. 107 § 1 K.p.a.), którą odmówiono skarżącemu udostępnienia wskazanych we wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. informacji. Od pisma tego, traktowanego jako decyzja, skarżący powinien wnieść zatem odwołanie do organu wyższego stopnia, od zachowania którego to wymogu nie zwalnia brak pouczenia (czy też nieprawidłowe pouczenie) w tym zakresie. W przypadku przyjęcia, że dotyczy ono odmowy udostępnienia informacji publicznej, zastosowanie znalazłby przepis art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2058, ze zm.), zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (ust. 1), do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a odwołanie rozpoznaje się w terminie 14 dni. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie, działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania. Skarżący nie tylko nie wyczerpał środków zaskarżenia, ale dodatkowo w skardze określił, że zaskarża decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Nysie z dnia 18 stycznia 2016 r., a więc w istocie decyzję organu I instancji. Skoro skarżący nie wykorzystał przysługujących mu środków prawnych celem wzruszenia zaskarżonej decyzji, nie został spełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu. Powyższe skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania skargi. Rozpoznanie takiej skargi przez Sąd stanowiłoby naruszenie fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesiona skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. O powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł w sentencji.