II SA/Op 94/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia WSA Ewa Janowska - spr. Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie spółki wodnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego postanowienia Gminnej Spółki Wodnej w L. z dnia [...], nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz M. R. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem Gminnej Spółki Wodnej w L. nr [...] z dnia [...] wydanym w trakcie prowadzenia egzekucji administracyjnej odrzucono zarzuty M. R. dotyczące nieistnienia obowiązku wnoszenia składki melioracyjnej udziałowej za lata 2001- 2003. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 123 KPA. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że obowiązek wnoszenia składek i ponoszenia na rzecz spółki wodnej innych, określonych w statucie świadczeń niezbędnych do wykonywania zadań spółki wodnej, wynika z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 poz. 1229 ze zm.). Wyjaśniono jednocześnie, że Gminna Spółka Wodna w L. powstała w 1977 r. w oparciu o obowiązującą wówczas ustawę Prawo wodne z 1974 r. i swym zasięgiem obejmowała grunty rolników na terenie dwudziestu wsi gminy [...]. W momencie tworzenia spółki nie były wymagane deklaracje imienne rolników, a o przystąpieniu do Spółki zadecydowały uchwały zebrań wiejskich poszczególnych wsi. Obowiązki członków spółki wodnej określał statut uchwalony dnia 14.04.1977 r. Organ wywodził, że obecnie obowiązująca ustawa z 18.07.001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) w art. 165 ust. 2 pkt 7 stanowi, iż następca prawny członka spółki wodnej wstępuje w jego prawa i obowiązki. Ponieważ poprzedni właściciel gospodarstwa rolnego był członkiem spółki wodnej, więc również M. R. jako jego następca prawny jest członkiem Gminnej Spółki Wodnej w L. W rezultacie miał obowiązek zapłaty naliczonych składek udziałowych melioracyjnych, tym bardziej że Gminna Spółka Wodna wykonała na gruntach wsi [...] konserwacje urządzeń melioracyjnych w latach 2001 - 2003 w ilości 15.975 mb rowów melioracyjnych udrażniając jednocześnie 60 wylotów drenarskich. Zatem, w ocenie organu, zgłoszony przez M. R. zarzut jest bezpodstawny i podlega oddaleniu, bowiem wysokość ustalonych składek udziałowych była zgodna z podjętymi w latach 2001 - 2003 uchwałami Walnego Zgromadzenia Gminnej Spółki Wodnej w L. i zatwierdzonymi przez Starostę [...]. W zażaleniu M. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił ponownie, że nie miał obowiązku ponoszenia jakichkolwiek świadczeń na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w L., nie jest jej członkiem, a według jego wiedzy również i poprzedni właściciel gospodarstwa rolnego nie podpisywał żadnych porozumień zmierzających do utworzenia spółki wodnej, zatem wpisanie go na listę członków spółki wodnej było bezprawne. Podniósł, że jedynie niewielka część jego gruntów jest meliorowana, a wykonane prace melioracyjne w latach 2001 - 2003 dotyczyły w większości gruntów po byłym Państwowym Gospodarstwie Rolnym i [...] i nie miały wpływu na jego nieruchomości. Organ II instancji - Starosta [...] w wyniku złożonego zażalenia wydał w dniu [...] decyzję nr [...] w oparciu o art. 178 ustawy Prawo wodne z 2001 r., oraz art. 144, 138 § 1 104, 107 KPA utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie w całości w sprawie odrzucenia zarzutów M. R., a dotyczących nieistnienia obowiązku wnoszenia składki melioracyjnej udziałowej za lata 2001 - 2003 na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w L. Wywodził, że przedmiotowa spółka wodna, jak i inne spółki wodne na terenie powiatu [...], powstała z urzędu w latach 1997- 78 i członkostwo w niej, dotyczące poprzedniego właściciela gospodarstwa rolnego, obecnie będącego własnością skarżącego, również powstało z urzędu. W rezultacie, strona która nadal figuruje jako członek spółki wodnej, stosownie do art. 165 ust. 7 Prawa wodnego z 2001 r. wstępuje w jego prawa i obowiązki, a więc jest zobowiązana do uiszczania świadczeń na rzecz spółki, w tym do opłacania składki udziałowej melioracyjnej, dlatego też orzeczono o odrzuceniu zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego zarzutach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nowej decyzji uznającej, że nie istnieje po jego stronie obowiązek uiszczenia składki melioracyjnej udziałowej na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w L. Podniósł, że nie jest członkiem tej spółki, nie składał żadnej deklaracji członkowskiej, nie otrzymał decyzji o przyjęciu w poczet członków. Nie kwestionuje natomiast obowiązku ponoszenia opłaty z tytułu korzystania z urządzeń melioracyjnych stanowiących własność spółki. Powyższe jednak powinno być określone stosowną decyzją Starosty [...] wydaną w oparciu o art. 171 Prawa wodnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) kontroli sądowo-administracyjnej podlegają także postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) bierze pod uwagę z urzędu wady powodujące nieważność zaskarżonego aktu. Z lektury akt wynika, że organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15.07.2004 r. wszczął postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania od skarżącego kwot: 339,60 zł, 508,50 zł oraz 508,50 zł tytułem składek na konserwację urządzeń melioracyjnych. Skarżący, w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty, podnosząc, iż organ egzekucyjny pobiera od niego składkę mimo, że skarżący nie ma obowiązku by ją opłacać. Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pismem z dnia 6.12.2004 r. nr [...], zwrócił się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska. Gminna Spółka Wodna w L. postanowienie z dnia [...] jako wierzyciel odrzuciła zarzuty i powiadomiła że skarżący miał obowiązek uiszczenia składki za lata 2001 - 2003. Postanowienie to zawierało pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni do Starosty [...]. W wyniku wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu zarzutów Starosta [...] wydał decyzję, utrzymującą w mocy postanowienie o odrzuceniu zarzutów uznając, że skarżący ma obowiązek uiszczania składek udziałowych na konserwację urządzeń melioracyjnych. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że art. 17 ustawy egzekucyjnej zawiera między innymi unormowanie o treści: "O ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia". Zrozumiały staje się w ten sposób art. 34 ustawy egzekucyjnej, który ma - w interesującym dla tej sprawy znaczeniu, następujące brzmienie: Par. 1. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1- 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 , organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Par. 2. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (...). Par. 4. Organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, z tym że, jeżeli wierzyciel uznał zarzuty za uzasadnione - o umorzenia postępowania egzekucyjnego albo zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z przepisu tego wynika, że wierzyciel wypowiada się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zażalenie to kieruje się do jednostki nadrzędnej wierzyciela, którą w tym przypadku jest Starosta [...]. Starosta nie staje się przez to organem egzekucyjnym i nie jest w żadnym razie właściwy do rozpoznania zarzutów, a jedynie wyraża swe stanowisko co do wypowiedzi wierzyciela. Wypowiedź wierzyciela wyraża się w formie postanowienia (art. 17 i art. 34 par. 2 ustawy egzekucyjnej), przeto taką formę winno mieć rozstrzygnięcie wydane na skutek zażalenia dłużnika na tę wypowiedź. W ten sposób dłużnik może w zażaleniu wskazywać, iż wypowiedź wierzyciela jest błędna, czy w inny sposób dotknięta wadą, a organ nadrzędny nad wierzycielem, który rozpoznaje zażalenie winien wszelkie podniesione w zażaleniu zarzuty rozpatrzyć i - stosownie do ustaleń- uwzględnić bądź nieuwzględnić zażalenia. W ten sposób postanowienie wydane przez wierzyciela w trybie art. 34 par. 2 ustawy egzekucyjnej, jak i wydane na skutek zażalenia przez jednostkę nadrzędną uzyskuje status aktu zbliżonego charakterem do wydane w trybie art. 106 KPA, przy czym ustawodawca wprost związał tą wypowiedzią organ egzekucyjny rozpatrujący zarzuty. W przedmiotowej sprawie Starosta [...] natomiast utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów, czyli w istocie oddalił zarzut skarżącego, do czego nie był uprawniony. Stanowi to zatem wydanie orzeczenia z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 par. 1 KPA) w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej). Starosta mógł jedynie w formie postanowienia (nie zaś jak w przedmiotowej sprawie w formie decyzji) odnieść się do zażalenia skarżącego na wypowiedź wierzyciela i nic ponadto. Rozpoznanie zarzutu, jak podniesiono wyżej należy już do organu egzekucyjnego, który jest związany wypowiedzią wierzyciela stosownie do art. 34 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu, Sąd na podstawie art. 152 w związku z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 153 i 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.