II SA/Op 97/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 grudnia 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego postanawia umorzyć postępowanie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga M. K. (dalej zwanej również skarżącą) na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego (dalej również, jako organ) z dnia 20 grudnia 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia 22 listopada 2022 r., nr 0208-461-132836-1/2022, o odmowie przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2022/2023. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II SPP/Op 13/23, skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła radcę prawnego P. C. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie jej w całości. Następnie pismem procesowym z dnia 27 kwietnia 2023 r. organ poinformował, że decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r., nr [...] – orzekając na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) w związku z § 31 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego, w ramach nadzoru realizowanego w Biurze Dydaktyki i Spraw Studenckich – Rektor Uniwersytetu Opolskiego uchylił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia 20 grudnia 2022 r., z powodu jej niezgodności z przepisami prawa. Przedmiotowa decyzja doręczona została skarżącej w dniu 17 kwietnia 2023 r. W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", podnosząc że od ww. decyzji Rektora nie złożono wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik organu wyjaśnił, że warunkiem złożenia skargi jest istnienie tzw. przedmiotu zaskarżenia, tj. decyzji administracyjnej, od której przysługuje skarga. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji postępowanie sądowoadministracyjne powinno ulec umorzeniu. Pełnomocnik organu wniósł też o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2023 r. stwierdził, że jeżeli decyzja Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 12 kwietnia 2023 r. stanie się ostateczna, to postępowanie w niniejszej sprawie winno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Pełnomocnik organu wskazał, iż zaskarżony akt został wyeliminowany przez organ w całości z obrotu prawnego, w konsekwencji czego postępowanie sądowoadministracyjne wywołane wniesioną skargą stało się bezprzedmiotowe. W aktach sprawy znajduje się pismo organu z dnia 27 kwietnia 2023 r., informujące Sąd o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do akt sprawy przesłano także decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 12 kwietnia 2023 r., nr [...], uchylającą zaskarżoną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 grudnia 2022 r. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż te wskazane w § 1 pkt 1 i 2. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe "z innych przyczyn", gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Tym samym do okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania na podstawie powyższego przepisu należy bez wątpienia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji przez organ w trybie tzw. autokontroli przed wydaniem przez sąd wyroku. Usunięcie (wyeliminowanie) z obrotu prawnego zaskarżonego aktu czyni zbędnym dalsze procedowanie w sprawie. W przedmiotowej sprawie, co wymaga przypomnienia, organ na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z przywołaną podstawą prawną Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa. Od wydanego nowego rozstrzygnięcia służy na nie skarga do sądu administracyjnego. powyższe należycie chroni i zabezpiecza prawa strony skarżącej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że kwestionowana w skardze decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 grudnia 2022 r., została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Rektora Uniwersytetu Opolskiego w trybie art. 86 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Fakt podjęcia tej decyzji potwierdza nie tylko znajdująca się w aktach administracyjnych jej kopia, ale również oświadczenie pełnomocnika strony skarżącej. Decyzja ta została nadto doręczona skarżącej. Tym samym w rozpoznawanej sprawie organ skorzystał z uprawnień przyznanych przez przepisy prawa, co uczyniło bezprzedmiotowym postępowanie w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze fakt, iż decyzja która doręczona została stronie skarżącej w dniu 17 kwietnia 2023 r. (k. 58 akt sądowych) i nie został wniesiony od niej środek zaskarżenia postępowanie sądowe podlegało umorzeniu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnośnie do wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, wyjaśnić przyjdzie, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), zaś zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot tych kosztów, wedle art. 201 § 1 P.p.s.a., przysługuje stronie skarżącej od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., mającego zastosowanie odpowiednio do sytuacji uchylenia zaskarżonego aktu poddanego kontroli sądowej po wniesieniu skargi, w ramach samokontroli regulowanej art. 86 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Tak sytuacja w istocie w sprawie wystąpiła, jednakże w związku z tym, że skarżąca nie poniosła kosztów postępowania w sprawie, wobec korzystania przez nią z prawa pomocy w tym zakresie, nie było podstaw do zasądzenia takich kosztów na jej rzecz. W świetle powyższych przepisów natomiast, w sytuacji uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji przez Rektora Uniwersytetu Opolskiego, brak jest podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu czy reprezentującego go pełnomocnika. Stąd też Sąd nie uwzględnił zawartego w piśmie procesowym z dnia 29 maja 2023 r. wniosku organu o zasądzanie od skarżącej na jego rzecz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa