II SAB/Op 116/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 27 lipca 2017 r. M. M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że organ rentowy działa przewlekle, albowiem wniosek skarżącego z dnia 9 stycznia 2015 r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie został do tej pory załatwiony, a przynajmniej do końca maja 2017 r. Organ nie podjął żadnych czynności, zaś wcześniejsze były prowadzone przewlekłe. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wykonania czynności, tj. przeprowadzenia badania przez lekarza orzecznika ZUS oraz wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał m.in., iż skarżący wystąpił do organu w dniu 18 grudnia 2015 r. z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, w związku z przebytymi okresami ubezpieczenia w [...] i w [...], stąd wystąpił do instytucji zagranicznych z wnioskami o świadczenia i potwierdzenie zagranicznych okresów ubezpieczenia. [...] ubezpieczyciel potwierdził okresy ubezpieczenia na formularzu [...] w dniu 17 marca 2016 r., natomiast ubezpieczyciel [...], pomimo systematycznych monitów, tego nie uczynił. Organ odnotował, że wobec braku udowodnienia odpowiednich okresów składkowych skarżącego, wydanie decyzji w sprawie przyznania renty jest obecnie niemożliwe. Równocześnie organ wskazał, że decyzje w sprawach dotyczących prawa do renty podlegają kontroli sądu powszechnego na zasadzie art. 4779 K.p.c., a zgodnie z art. 47714§ 3 K.p.c. jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydajnie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym organ wniósł o odrzucenie skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), z uwagi na niewłaściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został doprecyzowany w art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do powyższego sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości orzekają m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów administracji (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest więc istnienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu. Przy czym nie zawsze działania lub zaniechania organów administracji publicznej objęte będą kognicją sądów administracyjnych. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy stwierdzić, czy skarga wniesiona przez skarżącego należy do kategorii spraw wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie niezałatwienia wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Wyjaśnić należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych następuje w drodze decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie zaś do treści art. 83 ust. 2 powołanej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl zaś art. 83 ust. 3 ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Powołane wyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne. Wobec tego, z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą więc do zakresu spraw cywilnych, podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 K.p.c.). Powyższe potwierdza regulacja zawarta w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, z późn. zm.). Jak stanowi art. 115 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy decyzje w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy wydają, a także wypłacają świadczenie, organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej. Od decyzji organu rentowego w sprawie prawa do świadczenie oraz ustalenia jego wysokości przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach (art. 118 ust. 7 ww. ustawy), tj. odwołanie do sądu powszechnego w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.