II SAB/Op 15/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. W. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. do rozpatrzenia wniosku D. W. "o udzielenie informacji publicznej 1/2004" w kwestiach objętych w 71 punktach, w terminie 14 dni od dnia prawomocności wyroku, wydając akt lub dokonując czynności, 2) zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. na rzecz skarżącego kwotę 20 (dwadzieścia) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez D. W. jest zarzucona bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w P., do którego skarżący wystąpił z wnioskiem w dniu 26 kwietnia 2004 r. Skarżący, powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej w P., wniosek o udzielenie informacji publicznej zawierający pytania w 71 kwestiach, który został przesłany listem poleconym na adres szkoły. Następnie pismem z dnia 30 czerwca 2004 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej z wezwaniem o zaniechanie naruszanie prawa lub o wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udzielenie każdej z wnioskowanych informacji. Z kolei pismem z dnia 22 lipca 2005 r. skierowanym do Burmistrza [...], a zatytułowanym skarga, D. W. zarzucił Dyrektorowi Szkoły Podstawowej w P. bezczynność w przedmiocie udzielenia żądanej informacji publicznej, wnioskując o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec Dyrektora, który nie przestrzega przepisów obowiązujących w Polsce. W uzasadnieniu podniósł, iż do dnia złożenia skargi nie udzielono mu wnioskowanych informacji, ani nie poinformowano o powodach opóźnienia w udzieleniu wnioskowanych informacji, oraz o terminie udzielenia informacji, przeto nie dopełniono wymogu formalnego jaki wynika z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie dotrzymano także 2 miesięcznego terminu określonego w w/w przepisie. Wobec tego wezwał Dyrektora do zaniechania naruszenia prawa, wyznaczając siedmiodniowy termin na załatwienie sprawy, lecz na to pismo również nie udzielono odpowiedzi. Wskazał Burmistrzowi [...], iż w przypadku uznania jego skargi za niezasadną ma ją przekazać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Burmistrz [...], uznając skargę D. W. za nieuzasadnioną przekazał ją zgodnie z żądaniem skarżącego do tut Sądu. W odpowiedzi na skargę organ poinformował Sąd, że z przyczyn formalnych nie mógł udzielić informacji publicznej skarżącemu, gdyż wniosek został skierowany do Dyrektora P.S.P w P., tymczasem w gminie [...] istnieje tylko miejscowość P. Jeżeli wniosek zostanie skierowany do Dyrektora P.S.P w P. to skarżącemu zostanie udzielona informacja publiczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga została wniesiona do sądu po dniu 1 stycznia 2004 r., a wiec po wejściu w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 - zwaną dalej Prawo o postępowaniu) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269). Według art. 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu - sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 pkt. 1 - 4. Przepis ten wymienia jako przedmiot orzekania sądów administracyjnych: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten, będąc właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania sprawy, nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienia nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji, jeżeli oczywiście w odniesieniu do danej decyzji lub postanowienia istnieje możliwość uruchomienia toku instancyjnego. Sąd przed przystąpieniem do zbadania zasadności skargi zobowiązany jest do sprawdzenia dochowania przez skarżącego wymogów formalnych skargi, w tym dopuszczalności wniesienia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Do warunków dopuszczalności skargi należy wyczerpanie środków zaskarżenia (art. 52 § 1 cyt. wyżej ustawy). Dotyczy to także skarg na bezczynność organów, które to skargi przewiduje art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozważanym przypadku mamy do czynienia ze skargą na bezczynność organu w zakresie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Tematykę dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198). Udostępnienie informacji na wniosek następuje w formie czynności materialno-technicznej, natomiast odmowa udostępnienia informacji w formie decyzji administracyjnej (art. 10 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Stwierdzić należy, że także odpowiedź organu wskazująca na nieposiadanie przez żądaną informację cechy informacji publicznej stanowi pismo, a wiec czynność materialno-techniczną (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 sygn. akt II SA 2867/02, opubl. Wokanda 2003/6/33). W sytuacji, gdy wnioskodawca oczekuje pozytywnego załatwienia wniosku, ale jednocześnie może liczyć się z odmową lub pismem o niezakwalifikowaniu wnioskowanej informacji do zakresu informacji publicznych, przyjąć należy, iż nastąpiło wyczerpanie środków zaskarżenia zarówno gdy wnioskodawca przed wniesieniem skargi złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, wymagane w odniesieniu do skarg na bezczynność polegającą na niewydaniu decyzji (art. 52 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w zw. z art. 127 kpa), jak i wtedy, gdy wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie wymagane jest wobec bezczynności organu w zakresie czynności materialno-technicznych (art. 52 § 4 Prawa o postępowaniu (...). W rozpatrywanym przypadku skarżący wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane do Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. dotyczące w całości jego wniosku z dnia 26 kwietnia 2004 r., zatem został spełniony wymóg wyczerpania środków zaskarżenia w odniesieniu do zgłoszonego żądania, który pozwala na merytoryczne rozpoznanie skargi. Jak już wyżej powiedziano, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też czynności (vide: Tadeusz Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r. str. 62 i 63). Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa obowiązki podmiotu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek, w tym przypadku dyrektor publicznej szkoły podstawowej (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej.), jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej powinien albo udostępnić tą informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej ) albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia w oparciu o art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 omawianej ustawy. Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji, w oparciu o art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 - ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji zobligowany jest do podjęcia jednej z tych form działania w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 omawianej ustawy. Z akt sprawy, jak też z odpowiedzi udzielonej na skargę przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. wynika, że nie udzielił on skarżącemu żądanej informacji i nie odmówił udostępnienia informacji w formie decyzji. Nie poinformował także wnioskodawcy, iż w jego ocenie, żądanie zostało skierowane pod niewłaściwy adres. Nie doszło również do umorzenia postępowania, zaskarżony organ nie podejmował działań opisanych w art. 14 ust. 2 ustawy. Bezspornie w tej sytuacji doszło do bezczynności organu. Bezczynności Dyrektora Szkoły w P., nie uzasadnia błąd popełniony przez skarżącego we wniosku skierowanym do niego, a polegający na nieprawidłowym określeniu nazwy miejscowości, w której położona jest szkoła. Odnosząc się z kolei do pkt 1 zawartego we wniosku skarżącego z dnia 15 kwietnia 2005 r., żądającego zasądzenia kosztów poniesionych z wniesieniem skargi do tut. Sądu, tj. opłaty pocztowej w kwocie 2.50 zł. z tytułu wpłaty wpisu sądowego na konto Sądu oraz 3.50 zł. za przesłanie listem poleconym niniejszego wniosku do Sądu, to nie może on zostać uwzględniony, bowiem brak jest podstaw prawnych do zasądzenia wskazanych kosztów w świetle art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu, który stanowi, iż do " Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.(...)." Koszty sądowe stanowią opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Do wydatków zalicza się: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach (art. 213 Prawa o postępowaniu). Także pkt 4 wniosku jest niezasadny, ponieważ w art. 3 Prawa o postępowaniu wskazano jakie akty prawne lub czynności (bezczynność) z zakresu administracji publicznej podlegają kontroli sądów administracyjnych. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisie. W szczególności nie jest on władny do rozpoznawania skarg w potocznym znaczeniu tego słowa na sposób funkcjonowania organów administracji publicznej, a taki charakter nosiła skarga skierowana do Burmistrza [...]. Skargi te rozpoznawane są na podstawie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego i w stosunku do nich przepisy ustawy o NSA nie mają zastosowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., nr III SA 1636/97 - zob. orzeczeń LEX nr 37138). Pogląd ten jest aktualny pod rządami Prawa o postępowaniu. Wobec powyższego należało, na mocy art. 149 Prawa o postępowaniu, orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 tejże ustawy. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań.