II SAB/Op 20/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu w przedmiocie świadczeń rentowych postanawia: odrzucić zażalenie F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 października 2011., sygn. akt II SAB/Op 20/11. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Op 20/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., odrzucił skargę F. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi wniesionej samodzielnie przez skarżącego, poprzez potwierdzenie jej wniesienia przez opiekuna prawnego strony skarżącej. Odpis powyższego postanowienia doręczony został opiekunowi prawnemu skarżącego – S. B. – wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie oraz terminie wniesienia skargi kasacyjnej, w dniu 22 sierpnia 2011 r. W dniu 31 sierpnia 2011 r. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i informacją, że środki odwoławcze od tego orzeczenia może składać opiekun – S. B., przesłany został również skarżącemu. W dniu 20 września 2011 r. (data nadania listownej przesyłki pocztowej), skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, sporządzoną osobiście i podpisaną przez niego, skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Op 20/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną wniesiona przez skarżącego. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia na nie zażalenia, doręczony został F.K. oraz jego opiekunowi prawnemu – S. B. – w dniu 21 października 2011 r. Pismem z dnia 26 października 2011 r. (nadany pocztową przesyłką listową w dniu 27 października 2011 r.) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, sporządzone osobiście i podpisane przez niego, zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że w przypadku osób fizycznych mogą one samodzielnie dokonywać skutecznych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym jedynie wtedy, gdy posiadają pełną zdolność do czynności prawnych. Zdolność procesowa, o której mowa w powołanym przepisie, oznacza bowiem prawo podmiotu wyposażonego w zdolność sądową do samodzielnego, osobistego, bądź przez pełnomocników, podejmowania czynności procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pojęcie "zdolności do czynności prawnych" należy do kategorii prawa cywilnego i oceniać należy je w kontekście przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwanej dalej K.c. Stosownie zatem do treści art. 12 K.c. zdolności do czynności prawnych nie mają osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej, zgodnie z art. 27 P.p.s.a., osoby takie czynności w postępowaniu mogą podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. Powyższe oznacza, że osoba która nie ma zdolności do czynności prawnych, gdyż została całkowicie ubezwłasnowolniona, nie może samodzielnie dokonywać żadnej czynności procesowej przed sądem administracyjnym, w tym także wnosić środków zaskarżenia, a każda dokonana przez nią czynność jest bezskuteczna. Inaczej mówiąc, czynności podejmowane przez stronę niemającą zdolności procesowej, z pominięciem jej przedstawiciela ustawowego, który jest umocowany do jej reprezentowania, nie mogą wywołać skutku w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także w postaci rozpoznania przez sąd zgłoszonych przez stronę wniosków. W niniejszej sprawie, jak wynika z informacji uzyskanych w Sądzie Rejonowym w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich skarżący – F. K. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, dla której właściwy sąd, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007 r., ustanowił opiekuna prawnego w osobie S. B. Jako nieposiadający zdolności do czynności prawnych nie mógł on zatem osobiście podejmować w niniejszej sprawie skutecznie żadnych czynności procesowych. Z tego też powodu niedopuszczalne było wniesienie przez niego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, gdyż czynności wniesienia tego środka zaskarżenia nie można było uznać za skuteczną. Brak było również podstaw do wzywania przez Sąd opiekuna prawnego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia sporządzonego i wniesionego osobiści przez skarżącego, poprzez potwierdzenie jego wniesienia, albowiem nawet w sytuacji skutecznego jego wniesienia obarczone jest ono wadliwością skutkująca jego odrzuceniem. Zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być bowiem sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Odpowiednie zastosowanie w tym przypadku znajdują również przepisy art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. W art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. ustawodawca wskazał natomiast inne, obok adwokata i radcy prawnego podmioty, które uprawione są do sporządzenia skargi kasacyjnej. Po myśli art. 194 § 4 P.p.s.a., podmioty te są uprawnione również do sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Stosownie do tego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, bądź też inny podmiot, wskazany w art. 175 § 2 P.p.s.a. (tj. sędziego, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych, będącego stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka) oraz w art. 175 § 3 P.p.s.a. (tj. doradcę podatkowego w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, bądź też rzecznika patentowego w sprawach własności przemysłowej). Oznacza to, że zażalenie takie nie może zostać sporządzone osobiście przez skarżącego, bądź też przez jego przedstawiciela ustawowego, który nie jest jednym z podmiotów uprawnionych, wymienionych w w/w przepisach. Uprawnionymi do jego sporządzenia są wyłącznie podmioty wymienione w treści art. 194 § 4 P.p.s.a, a także na jego podstawie, określone w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Wymóg ten zwany "przymusem adwokackim" ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu (merytorycznego i formalnego) zażalenia i dlatego ustawodawca przewidział konieczność posiadania odpowiednich kwalifikacji prawniczych do jego zredagowania. Jego niespełnienie powoduje niedopuszczalność zażalenia i jego odrzucenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Przepis art. 178 P.p.s.a. stanowi bowiem o odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie natomiast z art. 197 § 2 P.p.s.a przepisy o skardze kasacyjnej stosuje się odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W rozpoznawanej sprawie przedstawiciel ustawowy skarżącego nie wniósł zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a jednocześnie zażalenie wniesione osobiście przez skarżącego nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy uznać należało, że zażalenie wniesione i przez skarżącego, który nie posiada zdolności do czynności prawnych podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Z tego też powodu na podstawie art. 178 P.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 27 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.