II SAB/Op 21/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. – B. na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla w przedmiocie ustanowienia służebności przechodu i przejazdu przez działkę gminną postanawia odrzucić skargę. E. G. - B., pismem z dnia 2 maja 2012r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Opolu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla w sprawie wydania decyzji "co do ustanowienia służebności polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę gminną" do nieruchomości, stanowiącej jej własność. Podniosła, że pismem z dnia 2 maja 2011r. zwróciła się do Urzędu Miasta i Gminy Kędzierzyn – Koźle z wnioskiem o ustanowienie służebności, lecz do obecnej chwili nie wydano w sprawie żadnej decyzji administracyjnej, a nadsyłana korespondencja od organu, wskazuje na opieszałe i naruszające przepisy prawa (art. 35 i art. 36 K.p.a.) działanie tego organu, odpowiedzialnego przecież za wydanie decyzji. Zauważyła także, że w dniu 20 grudnia 2011r. wystosowała ponaglenie do organu, będące odpowiednikiem zażalenia przewidzianego przez art. 37 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę, działający w imieniu Prezydenta Miasta Kędzierzyn - Koźle radca prawny M. P. wniósł o odrzucenie skargi na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Uzasadniając wniosek podniósł, że żądanie skarżącej o ustanowienie na nieruchomości stanowiącej własność Gminy Kędzierzyn – Koźle służebności przechodu i przejazdu do nieruchomości będącej własnością skarżącej nie może być załatwiony żadnym z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a przywołanej ustawy, określającym właściwość sądów administracyjnych, bowiem sprawę tę regulują przepisy art. 245 § 1 i art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec przyjdzie, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych niż administracyjny, stosunków prawnych. Istota stosunku administracyjnoprawnego polega na tym, iż jedną z jego stron zawsze jest organ administracji publicznej, bądź organ administracji państwowej czy też inny podmiot powołany do realizacji zadań administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa jest zobowiązany i uprawniony do władczego rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiej strony, regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. Wykonując swoje uprawnienia i obowiązki jest on przy tym wyposażony, z mocy przepisów prawa, w atrybut władzy państwowej w postaci m. in. środków przymusu państwowego, służący do zabezpieczenia realizacji uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych. Odmiennie zatem niż w przypadku stosunków cywilnoprawnych, gdzie strony będące partnerami mają równorzędną pozycję i według własnego uznania, w oparciu o przepisy prawa kształtują treść łączącego je stosunku prawnego, w stosunkach administracyjnoprawnych organ administracji publicznej jest obowiązany i uprawniony do władczego kształtowania, sytuacji prawnej drugiej strony. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wszystkie stosunki prawne, w których jedną ze stron jest organ administracji publicznej, mają charakter administracyjnoprawny. W przypadku bowiem gdy, obie strony korzystają z wyznaczonej granicami prawa swobody w ustalaniu treści łączącego je stosunku prawnego, a przepisy prawa nie ustalają dla jednego z nich kompetencji do władczego rozstrzygania o treści uprawnień i obowiązków, przyjąć należy, iż stosunek ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że jeżeli przepisy ustaw szczególnych nie stanowią inaczej, sądy administracyjne uprawnione są do kontroli legalności działań bądź bezczynności organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 P.p.s.a., wynikających z takich stosunków prawnych, w zakresie których organ administracji publicznej z mocy prawa uprawniony jest do władczego kształtowania treści tego stosunku prawnego. W niniejszej sprawie E. G. – B. żąda podjęcia przez Prezydenta Miasta Kędzierzyn – Koźle decyzji w sprawie ustanowienia służebności polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę gminną, do nieruchomości stanowiącej jej własność. Zgodzić się zatem należy, ze stanowiskiem Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla zawartym w odpowiedzi na skargę, że przedmiot żądania uregulowany jest w art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w przypadku, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Do roszczeń tego rodzaju zastosowanie znajdują natomiast przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Na mocy zaś art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Rozpatrywana sprawa nie została przekazana do właściwości sądów szczególnych, w tym do właściwości sądów administracyjnych. Materia sporu nie daje również podstaw do wydania decyzji administracyjnej, czego domaga się E. G. – B. w skardze. Przedmiot żądania strony skarżącej nie mieści się w granicach uregulowanych przepisami prawa administracyjnego, lecz stanowi, wobec braku możliwości porozumienia się stron, podstawę do wystąpienia o rozstrzygnięcie sporu do sądu powszechnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarga nie może zostać poddana kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ co wywiedziono powyżej, obowiązujące przepisy prawa wykluczają właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skargę odrzucił, jak w sentencji.