II SAB/Op 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. P., reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego P. J., zwanego dalej "skarżącym", jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu, zwanego dalej także "organem" w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: Pismem z dnia 16 lutego 2021 r. skarżący wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu "o przesłanie: 1. numerów i nazw wydziałów, 2. wykazu repertoriów, 3. symboli spraw toczących się przed tutejszym sądem". W odpowiedzi na ten wniosek Prezes Sądu Rejonowego w Opolu pismem z dnia 3 marca 2021 r. poinformował skarżącego, na adres Zakładu Karnego w [...], w którym odbywa karę pozbawienia wolności, że wykaz i nazwy wydziałów Sądu Rejonowego w Opolu zamieszczone są na stronie internetowej Sądu. W odniesieniu do informacji, o których mowa w punktach 2 i 3 wniosku skarżącego wskazano, że są one zawarte w Zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2019 r. poz. 138). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zakwestionował sposób udostępnienia przez organ wnioskowanej informacji. Wskazał, że organ odesłał go do informacji zamieszczonej w internecie, co uznał za poczucie humoru, bowiem gdyby nawet uzyskał dostęp, to nie posiada drukarki. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie jej w całości oraz "zasądzenie od strony skarżącej na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych". Odrębnym pismem procesowym z dnia 28 kwietnia 2021 r. (data wpływu do Sądu 5 maja 2021 r.) skarżący wystąpił o zwolnienie go z konieczności uiszczenia wpisu sądowego. W związku z tym wnioskiem Sąd przesłał skarżącemu do wypełnienia formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w którym wskazał, że wnosi zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak również o ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem starszego referendarza w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 24 maja 2021 r. (sygn. akt. II SPP/Op 29/21) zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu wykonującego administrację publiczną, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodać jeszcze należy, że stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Z tego względu skarga rozpoznana została w trybie uproszczonym. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozważanym przypadku mamy do czynienia ze skargą na bezczynność organu w zakresie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Dostęp ten regulują art. 61 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p. Dokonując kontroli legalności działania Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest zatem ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie przepisów prawa do podjęcia działania, tj. wydania decyzji lub innego aktu, bądź podjęcia czynności, którego to działania zaniechał. Ocena co do bezczynności organu musi być natomiast dokonana na gruncie przepisów prawa materialnego i procesowego właściwego dla załatwienia sprawy w określonym przedmiocie, gdyż prawo to rozstrzyga o legitymacji organu do podjęcia działania i wynikających z niej uprawnieniach oraz obowiązkach organu. W sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej stwierdzenie bezczynności wymaga w pierwszej kolejności potwierdzenia tego, że żądanie jej udzielenia zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz że wniosek został skutecznie złożony, a w następnej kolejności, że informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, do której zastosowanie znajduje tryb jej udostępnienia określony w ustawie. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Regulacja ta stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym także, jak określono w pkt 5 tej regulacji, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie ma zatem wątpliwości, że spełniony został w sprawie zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes sądu rejonowego – jako organ podmiotu władzy publicznej - jest bowiem podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 6 ust. 1 ustawy w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca wymienia przy tym jedynie przykładowe sfery działalności, o których informacja podlega udostępnieniu jako informacja publiczna. Stosownie jednak do art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p., informacją publiczną są bezspornie wszelkie informacje dotyczące funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym informacje o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. W świetle art. 6 u.d.i.p. uprawnione jest zatem twierdzenie, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 16 lutego 2021 r. co do numerów i nazw wydziałów, wykazu repertoriów oraz symboli spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w Opolu mają charakter informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady, nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 tej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej, a także umorzenie przez organ postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy następują w drodze decyzji. W sytuacji natomiast, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oznacza tym samym sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów zobowiązany organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia albo umorzenia postępowania lub, gdy nie informuje wnioskodawcy o braku podstaw do rozpoznania wniosku w tym trybie. W rozpoznawanej sprawie organ udostępnił skarżącemu informację publiczną zgodnie z jego wnioskiem. W odniesieniu do numerów i nazw wydziałów w Sądzie Rejonowym w Opolu organ wskazał, że pełna informacja w tym zakresie znajduje się na stronie internetowej Sądu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Należy wskazać, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek dotyczy jedynie informacji niezamieszczonych w BIP oraz w centralnym repozytorium. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Oznacza to, że adresat wniosku - organ - zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. W tej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o ujawnieniu żądanej informacji w BIP. Podmiot zobowiązany nie ma więc obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i sposób wskazany we wniosku, gdy znajduje się ona w BIP, zaś zakres żądania sformułowanego we wniosku i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. Dodać należy, że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia organ również z obowiązku potwierdzania na piśmie jej istnienia. Natomiast w przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu Informacji Publicznej i przesyłania ich żądającemu informacji (wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt I OSK 416/08, CBOSA). Natomiast w odniesieniu do tej części wniosku, w której skarżący domagał się wskazania wykazu repertoriów prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Opolu oraz wskazania symboli spraw toczących się przed tym Sądem, organ wskazał, że pełna informacja w tym zakresie znajduje się w Zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Wskazane Zarządzenie, poczynając od § 92a rozpoczynającego Dział IV pod tytułem "Biurowość w sprawach cywilnych", szczegółowo reguluje kwestie objęte wnioskiem w odniesieniu do sądów powszechnych wszystkich szczebli. Przy tak określonym zakresie wnioskowanej do udostępnienia informacji publicznej, jej udostępnienie poprzez wskazanie aktu normatywnego jest – w ocenie Sądu – wystarczające. Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości jest jednym ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, wskazanie miejsca jego publikacji (system elektroniczny), czyli miejsca, w którym można zapoznać się z treścią tego aktu, również zwalnia organ z obowiązku potwierdzania na piśmie treści tego rodzaju informacji publicznej. Z tych względów Sąd skargę oddalił.