II SAB/Op 24/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie opłaty adiacenckiej na skutek wniosku skarżącego z dnia 7 stycznia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. W. pismem z dnia 30 października 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu, na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie opłaty adiacenckiej. W wykonaniu zarządzenia z dnia 6 grudnia 2007 r. Przewodniczącego Wydziału, Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym przez Sąd do dokonania żądanej czynności, skarżący w piśmie z dnia 18 grudnia 2007 r. zwrócił się o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych podnosząc, że pozostaje w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezrobociem oraz złym stanem zdrowia. W odpowiedzi na prośbę M. W., referendarz sądowy stosownie do art. 252 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwał go do złożenia wniosku na stosownym formularzu, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący zastosował się do wezwania i odesłał wypełniony formularz wniosku, w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie M. W. wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, na potwierdzenie czego doręczył zaświadczenie z dnia 14 grudnia 2007 r., wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w O. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada nieruchomość (dom) o powierzchni 90 m² oraz mieszkanie o powierzchni 51 m², a także ani on, ani jego małżonka nie uzyskują żadnego dochodu oraz nie posiadają żadnych oszczędności. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych, referendarz sądowy wezwał M. W. pismem z dnia 21 stycznia 2008 r., do uzupełnienia w terminie siedmiu dni, wniesionego wniosku, przez złożenie dodatkowych informacji i przedłożenie stosownych dokumentów. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Wezwanie zostało doręczone do rąk P. W. – brata skarżącego w dniu 25 stycznia 2008 r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pomimo upływu zakreślonego przez referendarza terminu, skarżący nie ustosunkował się do wezwania. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych informacji oraz przedłożenia stosownych dokumentów określających sytuację materialną, a mianowicie do: wskazania źródeł utrzymania członków rodziny wnioskodawcy oraz utrzymania mieszkania; przedłożenia decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza (jeżeli wnioskodawca lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pobierają takie świadczenia); przedłożenia zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; doręczenia wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; wyjaśnienia – czy rodzina wnioskodawcy korzysta z pomocy osób trzecich, jeżeli tak – to wezwał o wskazanie formy i wysokości (w przypadku pomocy finansowej) uzyskiwanej pomocy; wskazania wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania; sprecyzowania kwestii wykazanego we wniosku mieszkania i domu, tj. wyjaśnienie czy wnioskodawca posiada dom o pow. 90 m² i mieszkanie o pow. 51 m², czy też tylko mieszkanie. Wezwanie to doręczono skutecznie w trybie art. 72 P.p.s.a., do rąk dorosłego domownika – brata skarżącego. Pomimo jednak skutecznego doręczenia oraz upływu terminu wyznaczonego skarżącemu do dokonania uzupełnienia wniosku, nie dokonał on żądanych czynności do dnia wydania niniejszego postanowienia. Przechodząc zatem do oceny sytuacji skarżącego pod względem przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, referendarz sądowy zważył, że ustawodawca określił je w art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, tak jest w niniejszej sprawie. Skarżący, pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach niezastosowania się do treści wezwania, nie wyjaśnił wątpliwości odnoszących się do jego sytuacji majątkowej, przez co nie wykazał twierdzenia, iż jest ona trudna. Pomimo przedłożenia przez M. W. zaświadczenia z urzędu pracy o posiadanym statusie bezrobotnego oraz nieuzyskiwaniu zasiłku dla bezrobotnych, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest małowiarygodny. Trudno bowiem zrozumieć z czego utrzymują się skarżący i jego małżonka, nieposiadający - według oświadczenia M. W. - żadnych dochodów, ani zebranych oszczędności. Trudno także zrozumieć w jaki sposób utrzymują oni dwie nieruchomości, tj. dom i mieszkanie. Bezspornym jednak pozostaje przecież to, iż skarżący ponosi wydatki na wyżej wskazane cele, które musi pokrywać posiadanymi środkami finansowymi. Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości przez wskazanie źródeł finansowania swoich potrzeb, np. pomoc rodziny, świadczenia z pomocy społecznej, prace dorywcze, pomoc osób trzecich, powoduje, iż oświadczenie skarżącego jest niewystarczające do przyjęcia poglądu, iż należy mu przyznać prawo pomocy. Ponownego podkreślenia wymaga bowiem to, iż przywołany wyżej art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia żądanych dokumentów. W konsekwencji strona, która nie spełnia obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy i działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.