II SAB/Op 24/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na Burmistrza Gogolina w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić skarżącej radcę prawnego. M. B. pismem z dnia 24 września 2010r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Burmistrza Gogolina polegającą na braku wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej o przydział lokalu mieszkalnego. W skardze zawarła żądanie przyznania jej prawa pomocy z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową i majątkową. Ponadto złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając prośbę podała, że samotnie wychowuje dziewięcioletnią córkę; nie posiada własnego mieszkania, bowiem wraz z dzieckiem mieszka w ośrodku interwencji kryzysowej, w którym może przebywać do końca miesiąca października 2010r. Pobyt w tym ośrodku związany jest z powodzią, w wyniku której zniszczeniu uległo wynajmowane przez skarżącą mieszkanie. Dochód rodziny wynosi 1.256,45 zł netto miesięcznie, z którego skarżąca pokrywa opłaty za media w mieszkaniu na kwotę ok. 87 zł, opłaca kredyt w banku w wysokości 283,16 zł (do sierpnia 2011r.), ubezpieczenie na kwotę 60 zł, koszty dojazdów do miejsca zatrudnienia i szkoły córki – na kwotę ok. 600 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z córką. Źródłami dochodu miesięcznego rodziny jest wynagrodzenie z tytułu stażu skarżącej w wysokości 890,60 zł brutto, alimenty w wysokości 400 zł oraz zasiłek rodzinny (do końca października 2010r.) w wysokości 91 zł – wszystko razem: 1.381,60 zł. Posiada lokal usługowy w K., w stosunku do którego jest prowadzona egzekucja komornicza. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła kserokopie: skierowań do Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Z., zawiadomień o wszczęciu egzekucji nieruchomości, zaświadczenia o realizowaniu obowiązku szkolnego przez córkę wnioskodawczyni. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 15 listopada 2010r., powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy został przekazany referendarzowi sądowemu w celu rozpoznania, a ten pismem z dnia 16 listopada 2010r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych wyjaśnień. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) –zważono, co następuje: W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", została uregulowana instytucja prawa pomocy, która zgodnie z art. 245 P.p.s.a., może być przyznana: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Przechodząc zatem do rozpoznania żądania wnioskodawczyni referendarz zważył, że możliwość ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych – w całości lub części, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., określający wymogi jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis ten stanowi bowiem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym ( a zatem wnioskowanym przez skarżącą) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, referendarz stwierdził, że skarżąca wykazała, iż w jej sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia wniosku w całości. Swój pogląd w sprawie oparł nie tylko na podstawie treści samego formularza wniosku i odpisów dokumentów doręczonych przez skarżącą przy skardze z dnia 24 września 2010r., ale także na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego na zasadzie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte w formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć, na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wątpliwości w niniejszej sprawie pojawiły się przy ocenie stanu majątkowego skarżącej i jej sytuacji mieszkaniowej, wobec oświadczenia w formularzu wniosku, iż posiada nieruchomość – lokal usługowy nr KW [...] w K. (w trakcie egzekucji), a także, że przebywa w Ośrodku Interwencji Kryzysowej w Z., do końca października 2010r. Wobec powyższego, referendarz wezwał wnioskodawczynię do: oświadczenia, czy nadal przebywa w w/w Ośrodku i czy są aktualne dane dotyczące opłat związanych z przebywaniem w tamt. Ośrodku; przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z miesięcy: wrzesień, październik i listopad 2010r.; przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za lata 2008 i 2009; wyjaśnienia na jakim etapie znajduje się prowadzone postępowanie egzekucyjne, a także podanie szczegółów dotyczących zajętej nieruchomości (tj. powierzchnia, rodzaj). Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego przesłanego w odpowiedzi przez skarżącą przy pismach z dnia 22 listopada 2010r. i 23 listopada 2010r. ustalono, że skarżąca w okresie od dnia 25 listopada 2009r. do dnia 8 kwietnia 2010r. miała zarejestrowaną działalność gospodarczą. Od dnia 15 czerwca 2010r. do nadal jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a w okresie od dnia 28 czerwca 2010r. do nadal odbywa stypendium (staż). W latach 2008 – 2009 osiągnęła dochód roczny z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 259.283,17 zł i 271.860,96, co potwierdzają przedłożone zeznania podatkowe (PIT-36L i PIT/B). Z posiadanej nieruchomości – lokalu użytkowego prowadzona jest egzekucja, co potwierdzają załączone odpisy zawiadomień o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Fakt zadłużenia skarżącej potwierdzają także m.in. przedłożony odpis z księgi wieczystej, zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika na kwotę do potrącenia 34.281,62 zł, odpis decyzji ZUS określającej należność z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego na kwotę 31.014,93 zł, wezwanie spółdzielni mieszkaniowej do zapłaty kwoty 28.915,35 zł. Wysokość obciążeń finansowych, w stosunku do uzyskiwanych dochodów i oświadczenia skarżącej o nieposiadaniu zgromadzonych oszczędności, nie daje podstaw do przyjęcia poglądu, iż skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty wynajęcia pełnomocnika z wyboru. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że skarżąca musi z wyżej wskazanego dochodu ponosić ponadto koszty utrzymania mieszkania, koszty dojazdu do pracy i szkoły, czy niezbędne wydatki na bieżące utrzymanie członków rodziny, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, czy wyżywienia. Powyższy pogląd potwierdzają przedłożone w sprawie dokumenty, w tym wyciągi z banku. Wobec tego, należało skarżącej przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że rozpoznający wniosek kierował się aktualną sytuacją bytową skarżącej. Nie można bowiem nie zauważyć, że skarżąca w latach 2008-2009 uzyskiwała wysokie dochody. Referendarz kierował się jednakże zasadą, że nadrzędną wartością konstytucyjną w postępowaniu sądowym jest umożliwienie stronie obrony i dochodzenia swoich praw w zakresie wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Nie analizując zatem przyczyn powstania tej złej sytuacji materialnej i udziału skarżącej w jej powstanie, referendarz uznał jedynie, że M. B. w chwili orzekania, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Kierował się także utrwalonym w literaturze poglądem, że "prawo do sądu" nie może być prawem iluzorycznym. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (tak: Bogusław Dauter, teza z artykułu pn. "Prawo pomocy. Teza 1", umieszczona w programie komputerowym LEX pod nr 57058, jako teza z piśmiennictwa do art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powyższe okoliczności, referendarz sądowy działając na zasadzie 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.