II SAB/Op 25/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 sierpnia 2018 r. poprzez ustanowienia adwokata i częściowe zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: 1) umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2) odmówić zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 25/18, w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, ponad wpis sądowy od skargi. S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. na skutek złożenia wniosku z dnia 26 lutego 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, S. P. został zwolniony od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W dniu 17 maja 2018 r. zapadł wyrok w sprawie oddalający skargę S. P. Skarżący w dniu 28 maja 2018 r. (data stempla pocztowego) wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił, tak jak poprzedni wniosek z dnia 26 lutego 2018 r., w ten sposób, że jest osobą starszą, schorowaną i bezrobotną, z orzeczoną [...] % niezdolnością do wykonywania pracy, utrzymuje się z zasiłku [...] w wysokości [...] euro miesięcznie. W chwili obecnej jego miesięczne wydatki zostały zredukowane do minimum, to jest do zakupu niezbędnej żywności za kwotę około [...] euro i opłacenie mieszkania na kwotę [...] euro oraz kosztu energii elektrycznej [...] euro, telefonu [...] euro, lekarstwa [...] euro, [...] środki czystości i konserwacja mieszkania oraz wymiana sprzętu gospodarstwa domowego, (jak lodówka, pralka, czy komputer, żarówka, szafka, itd.- środki te muszą najpierw być zaoszczędzone wobec tego ich zakup może trwać miesiącami). Skarżący podał, że ma majątek w postaci [...] domu o powierzchni [...] m2 z [...] r., są to dwa pokoje mające około [...] m2 oraz [...] działki budowlanej o powierzchni [...] m2 – obydwie nieruchomości stanowią własność wspólną z żoną. Wynajęcie pokoi we wspólnym domu nie wchodzi w rachubę ze względu na to, że są one zamieszkałe przez jego dzieci, nie ma do nich odrębnego wejścia. Niemożliwe jest też wzięcie pożyczki pod zastaw domu, ze względu na brak stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski, a sprzedaż wiązałaby się prawnie i technicznie z kosztami kilkakrotnie przekraczającymi wysokość wpisu. Skarżący oświadczył, że kopię aktualnego zaświadczenia o przyznaniu świadczenia na zabezpieczenie kosztów utrzymania wyciągi z rachunków bankowych, załączył do wcześniejszych akt spraw z jego udziałem, jak np. o sygn. II SAB/Op 19/18. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, umorzył postępowanie w zakresie wniosku obejmującego zwolnienie od wpisu sądowego od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i w dniu 27 lipca 2018 r. złożył ją do tut. Sądu. Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 sierpnia 2018 r. odnotowano, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przez adwokata sporządzona w terminie, o którym mowa w art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., a przez sędziego sprawozdawcę została uznana za sporządzoną z zachowaniem zasad należytej staranności, jej odpis w dniu 10 sierpnia 2018 r. doręczono skarżącemu. Obecnie skarżący wniósł trzeci wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata. W tym miejscu przychodzi wyjaśnić, że z uwagi na fakt, że skarżącemu na mocy postanowienia z dnia 14 czerwca 2018 r. przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, obecnie rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie, stało się zbędne. Należało je więc umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a. Szczególnie, że z pisma skarżącego z 20 sierpnia 2018 r., przesłanego wraz formularzem wniosku, wynika, że zasadniczym motywem złożenia przez niego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, że wyznaczony pełnomocnik odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku oddalającego skargę. Fakt ten nie może stanowić podstawy do ponownego orzekania o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w tym zakresie. Zgodnie z przepisami P.p.s.a., właściwość sądu administracyjnego w sprawach z zakresu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika ogranicza się wyłącznie do ustanowienia takiego pełnomocnika. Konkretna osoba jest natomiast wyznaczana przez właściwą korporację prawniczą (art. 245 § 2 oraz art. 253 P.p.s.a.) i to bezpośrednio do niej skarżący jest obowiązany kierować żądanie o zmianę pełnomocnika, o czym zresztą została pouczony w piśmie Sądu z 31 sierpnia 2018 r. Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu pozostaje, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych, ponad wpis od skargi. Przystępując jednak do rozpoznania tego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w jego toku wydano już wyżej opisane postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowały swą prawną moc. Mocą ostatniego postanowienia z dnia 14 czerwca 2017 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata, umorzono postępowanie w sprawie zwolnienia z wpisu od skargi, wobec przyznania tego zwolnienia wcześniejszym postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. i oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Jednakże postanowienia to należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które - stosownie do treści art. 165 P.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w dniu 27 sierpnia 2018 r., w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, należy więc traktować, jak wniosek o zmianę postanowienia z dnia 14 czerwca 2018 r. w trybie art. 165 P.p.s.a. Wniosek taki może być uwzględniony tylko wówczas, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy, a wiec wówczas, gdy nastąpiło pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zmiana tego postanowienia byłaby bowiem zasadna jedynie w sytuacji, gdyby skarżący obecnie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czyli istnienie po jego stronie przesłanki przyznania prawa pomocy w całości, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Dokonując oceny zmiany okoliczności sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił aktualnie dokumentów, ani w żaden inny sposób nie wykazał, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Skarżący, bowiem przesłał formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, który zawiera identyczne dane odnośnie jego sytuacji materialnej, jak ten, który złożył w dniu 28 maja 2018 r., a wskutek którego wydano postanowienie z dnia 14 czerwca 2018 r. Z porównania tego wynika, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie. Ponadto biorąc pod uwagę, że średni kurs euro obecnie wynosi 4,29 zł (patrz: Tabela kursów NBP nr 86/A/NBP/2018), a więc jest on prawie identyczny jak w czasie, gdy wydawano postanowienie z 14 czerwca 2018 r., kiedy wynosił 4, 27 zł, dodatkowo przemawia to za brakiem zmiany sytuacji materialnej skarżącego w kierunku jej pogorszenia. Aktualna w pełni pozostaje zatem ocena sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego dokonana w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2018 r. Wyjaśniono w nim także, że skarżący został już postanowieniem z 22 marca 2018 r. zwolniony z części kosztów sądowych, to jest z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wynoszącego 100 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221. poz. 2193, z późn. zm.). Na chwilę obecną zatem skarżący jest zobowiązany do zapłaty opłaty kancelaryjnej 100 zł, obligatoryjnej w razie wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku i potencjalnie 100 zł wpisu w przypadku wnoszenia skargi kasacyjnej. Koszty sądowe, jakie zatem mogą łącznie obciążać skarżącego w sprawie zamykają się w kwocie 200 zł. Zdaniem referendarza sądowego aktualna sytuacja materialna skarżącego, szczegółowo opisana w prawomocnym postanowieniu z dnia 14 czerwca 2018 r., daje mu możliwość ich poniesienia bez uszczerbku jego utrzymania koniecznego i nie uzasadnia zmiany tego postanowienia i w rezultacie przyznania skarżącemu prawa pomocy w całości. Wobec tego, na podstawie art. 249a P.p.s.a orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 165 P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji.