II SAB/Op 26/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie przekazania skargi do Sądu postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 27 maja 2007 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 maja 2007 r., A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., skargę na wydane przez ten organ akty, w tym m.in. na postanowienie tego organu z dnia [...], nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem postanowienia Burmistrza [...] z dnia 8 lipca 2000 r., nr [...], wydanego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Skarga ta wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 29 czerwca 2007 r. Następnie, w dniu 4 lipca 2007 r., wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo A. B., nazwane zażaleniem, datowane na dzień 2 lipca 2007 r. W punkcie 2 pisma A. B. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w O. celową bezczynność dotyczącą formalnego przekazania do Sądu jego skarg z dnia 27 maja 2007 r. Z uwagi na okoliczność, że powołane przez A. B. pismo z dnia 27 maja 2007 r. dotyczyło kilku skarg, w tym skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], sprawa dotycząca braku przekazania akt dotyczących tego postanowienia została wydzielona do odrębnego rozpoznania i zarejestrowana w repertorium SO pod sygnaturą II SO/Op 5/07. Postanowieniem z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt II SA/Op 352/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...]. Na mocy zarządzenia z dnia 6 grudnia 2007 r., A. B. wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do wyjaśnienia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy w przedmiotowej sprawie złożył wniosek o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w O. grzywny w związku z nieterminowym przekazaniem do Sądu skargi na postanowienie tegoż organu z dnia [...], nr [...]. W zakreślonym terminie, odpowiadając na powyższe wezwanie, A. B. w piśmie z dnia 17 grudnia 2007 r. wskazał na nieprawidłowości jakich w jego ocenie dopuściło się Kolegium w zakresie przekazania jego skarg do Sądu. Nie wyjaśnił, by jego wolą było złożenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny, lecz wyraźnie oświadczył, iż złożył skargę "na celową bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w sprawie formalnego przekazania do sądu skarg z dnia 27 maja 2007 r.". Ponadto, jednoznacznie określił, iż nie stać go każdorazowo wnosić "o wymierzenie grzywny Kolegium i jak to wynika z wezwań sądu do uiszczania wpisu sądowego w kwocie 100 zł w sprawach bezczynności, czy też celowego oddalenia w czasie załatwienia spraw". W związku ze stwierdzeniem A. B., iż nie stać go na uiszczanie kolejnych wpisów od skarg w sprawach bezczynności organu, na podstawie zarządzenia z dnia 28 grudnia 2007 r., skarżący został wezwany do wyjaśnienia w terminie 7 dni, czy stwierdzenie to powinno zostać potraktowane jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Jednocześnie, na mocy wskazanego zarządzenia, przedmiotowa sprawa wpisana została do repertorium SAB, pod sygnaturą II SAB/Op 26/07. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do tut. Sądu na formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Op 26/07, A. B. zwolniony został od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesioną w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w zakresie przekazania do sądu skargi na postanowienie tego organu należało odrzucić, jako niedopuszczalną. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej P.p.s.a., skarga na bezczynność organu administracji publicznej dopuszczalna jest tylko w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a., a także w sprawach przewidzianych w przepisach ustaw szczególnych (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Do sądu administracyjnego można zatem zaskarżyć - jeżeli ustawa szczególna nie stanowi inaczej - tylko taką bezczynność organu, która dotyczy: wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.), podjęcia innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a) oraz wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie (art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a). Oznacza to, że sąd administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej tylko w takich przypadkach, kiedy organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z ustawy, nie podejmuje w ustawowo określonym terminie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W ramach skargi na bezczynność kontroli sądów administracyjnych podlega więc tylko takie zaniechanie organu, które dotyczy podejmowanych przez organ, z mocy ustawowego upoważnienia, działań w sferze uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych podmiotu. Bez wątpienia żadną z form działalności organów, wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a, nie jest czynność polegająca na przekazaniu do sądu wniesionej przez stronę skargi. Nie jest ona bowiem działaniem organu w indywidualnej sprawie wynikającej ze stosunku administracyjnoprawnego, podjętym w formie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. Dlatego też nie może ona podlegać zaskarżeniu do sądu w ramach skargi na bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Obowiązek organu administracji publicznej przekazania sądowi skargi określony został w art. 54 § 2 P.p.s.a. Po myśli tego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę, wnoszoną za jego pośrednictwem, sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie do tego dostrzec trzeba, iż obowiązek organu określony w art. 54 § 2 P.p.s.a powstaje na skutek wniesienia skargi, która wszczyna postępowanie sądowoadministracyjne. Obowiązek przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią jest zatem czynnością podejmowaną przez organ w ramach powstałego, w efekcie złożenia skargi, stosunku procesowego, która to czynność podejmowana jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Instytucja procesowa dająca możliwość dokonania przez sąd kontroli prawidłowości i terminowości wykonania przez organ obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a., gwarantującego nadanie biegu sprawie sądowoadministracyjnej, a jednocześnie służąca zdyscyplinowaniu organu w jego wykonaniu, uregulowana została w art. 55 § 1 P.p.s.a. Jak stanowi powołany przepis, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Tak więc skutecznym środkiem procesowym, przeciwdziałającym zaniechaniu wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a, przysługującym skarżącemu, jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Jedynie w ramach tego wniosku ustawodawca przewidział bowiem sądową kontrolę prawidłowości i terminowości wykonania przez organ obowiązków związanych z przekazaniem skargi do sądu. Jak wynika z treści art. 55 § 1 P.p.s.a oraz charakteru określonej w nim instytucji, istotną jej cechą jest treść żądania. W świetle sformułowania "(...) sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" należy bowiem przyjąć, iż w zakresie zarzutu uchybienia przez organ obowiązkom z art. 54 § 2 P.p.s.a, skarżący może żądać od sądu administracyjnego wyłącznie wymierzenia grzywny. Grzywna ta jest środkiem dyscyplinującym organ w wykonaniu obowiązku, wymierzanym przez sąd w przypadku stwierdzenia, iż obowiązki, w tym powinność przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, zostały naruszone. Żądanie jej wymierzenia stanowi zatem istotę i postać środka procesowego z art. 55 § 1 P.p.s.a. Przyjąć tym samym należy, iż stanowi ono istotny wymóg formalny dopuszczalności dokonania przez sąd oceny w omawianym zakresie. Ponieważ pismo skarżącego z dnia 2 lipca 2007 r., na podstawie którego wszczęte zostało niniejsze postępowanie, nie zawierało żądania ukarania organu grzywną, a jedynie zarzut dotyczący bezczynności organu w przekazaniu do Sądu jego skargi, został on wezwany do wskazania czy w przedmiotowej sprawie składa wniosek o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieterminowym przekazaniem skargi do Sądu. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie zgłosił żądania wymierzenia organowi grzywny, lecz kategorycznie stwierdził, że pismo jego stanowi skargę na celową bezczynność organu w sprawie formalnego przekazania jego skargi do sądu. Stosownie do tego stwierdzić trzeba, że skoro skarżący nie wniósł o ukaranie organu grzywną, niedopuszczalne było dokonanie przez Sąd kontroli wykonania przez organ czynności przekazania skargi w ustawowym terminie. Jednocześnie, wobec tego, iż przepisy prawa nie przewidują środka zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność organu w wykonaniu obowiązków z art. 54 § 2, wniesioną skargę, określoną jako "skarga na bezczynność organu w sprawie formalnego przekazania skargi do sądu", uznać należało za niedopuszczalną. Stąd, orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., statuującego obowiązek Sądu odrzucenia skargi jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1-5 tej regulacji.