II SAB/Op 28/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. Pismem procesowym z dnia 7 kwietnia 2014 r., R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...], w przedmiocie informacji publicznej. Wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że przebywa w Zakładzie Karnym w [...], a jest zobowiązany do opłacania alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci, w wysokości 900 zł miesięcznie. Zadłużenie z tego tytułu przekracza kwotę 100.000 zł. Oświadczył, że uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym wynagrodzenia w wysokości 1.050 zł brutto, pozostaje mu kwota ok. 130 zł miesięcznie, którą w całości przekazuje swojej rodzinie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci (18 lat, 15 lat i 8 lat). Nie wykazał innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu. Wezwaniem z dnia 8 maja 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez wyjaśnienie sytuacji rodzinnej skarżącego przez oświadczenie czy skarżący pozostaje w związku z małżeńskim z matką swoich dzieci. W przypadku pozostawania w takim związku, wezwano wnioskodawcę do przedstawienia sytuacji materialnej małżonki przez wskazanie źródeł i wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów miesięcznych oraz posiadanego stanu majątkowego. Zobowiązano także R. S. do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, a przypadku pozostawania w związku małżeńskim, także wyciągów z rachunków należących do małżonki wnioskodawcy. R. S. miał także wyjaśnić od kiedy jest zatrudniony w Zakładzie Karnym i w jakiej wysokości otrzymywał w tym czasie wynagrodzenie, a także wyjaśnić jaką kwotę z uzyskiwanego wynagrodzenia wnioskodawca przekazywał (przekazuje) na rzecz swoich dzieci i jaka kwota pozostała (pozostaje) mu do dyspozycji. Odpowiadając na wezwanie referendarza, skarżący oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim, ani w żadnym innym, nieformalnym. Stwierdził, że prawdopodobnie matka jego dzieci utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej i alimentacyjnych. Z uwagi na jej problemy alkoholowe, wnioskodawca pieniądze, które pozostają mu z wynagrodzenia przesyła na rzecz dzieci, za pośrednictwem swego ojca, który kupuje im niezbędne rzeczy. R. S. oświadczył także, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Do akt sprawy dołączył kserokopie: informacji o dochodach skarżącego oraz pobranych zaliczkach (PIT-11) za 2012 r. i za 2013 r.; zaświadczenia z dnia 16 kwietnia 2014 r. wydanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...]; zestawienia uwzględniającego uzyskane w kwietniu 2014 r. wynagrodzenie, wraz z dokonanymi potrąceniami. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu R. S. złożył wniosek na wymaganym urzędowym formularzu i wypełnił go według pouczenia zawartego w formularzu, a zatem spełnił wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia czy wnioskodawca spełnia przesłankę materialną, warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższej regulacji wynika, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy Państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie tego prawa następuje więc w szczególnych przypadkach. W ocenie rozpoznającego wniosek, taka szczególna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku, dane wynikające z oświadczeń wnioskodawcy i złożonych do sprawy zaświadczeń służ więziennych oraz informacji podatkowych, uznać należało, że skarżącego nie stać na uiszczenie kosztów sądowych oraz poniesienie wydatków z tytułu wynajmu pełnomocnika z wyboru. O powyższym świadczą niskie dochody, jakie skarżący otrzymuje z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym, z których dodatkowo zajmowane są m.in. należności alimentacyjne. Z dokumentów przedłożonych w sprawie wynika, że w okresie od czerwca 2013 r. do września 2013 r. skarżący otrzymywał wynagrodzenie, z którego do jego dyspozycji pozostała kwota łącznie 406,65 zł, natomiast za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. – pozostała mu kwota 398,48 zł. Z zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego wynika także, że skarżący w okresie od dnia 16 października 2012 r. do dnia 17 marca 2014 r. przekazał środki w wysokości 1.227,60 zł na rzecz J. S., którym – co z kolei wynika z oświadczenia wnioskodawcy – jest jego ojciec. Środki te natomiast, zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, są przeznaczane na niezbędne wydatki jego dzieci. Ponadto, według ww. zaświadczenia, skarżący posiada zadłużenie alimentacyjne w wysokości 157.012,80 zł oraz inne zajęcia w wysokości 65.664,71 zł. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że skarżący wykazał, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów związanych z niniejszym postępowaniem sądowym przekracza jego możliwości finansowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym za ustanowieniem skarżącemu radcy prawnego jest zagwarantowanie mu pełnego prawa do sądu i czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Wobec powyższego, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł, jak w sentencji.