II SAB/Op 30/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. L. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu w przedmiocie legalności rozbudowy instalacji gazowej na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego, 2. w pozostałym zakresie, odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę U. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, dotyczącego instalacji w budynku mieszkalnym przy ulicy [...] w [...]. W dniu 28 listopada 2011r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca podała, że nie stać jej na opłaty sądowe i wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w wysokości 1.077,83 zł miesięcznie. Ponadto, skarżąca jest osobą schorowaną, cierpiącą na schorzenia kręgosłupa i bioder. W oświadczeniu o stanie majątkowym podała, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 67,83 m² i gruntów o powierzchni 386,80 m². Skarżąca nie wykazała innych składników majątkowych, bądź dodatkowych źródeł dochodu. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła zestawienie wydatków za 2010r., z którego wynika, że rocznie wydaje na opłaty mieszkaniowe kwotę 2.288 zł, tj. opłaty z tytułu gazu, dostawy wody, podatku, czy wywozu nieczystości. Drugą część kosztów utrzymania mieszkania, w takiej samej wysokości, ponosi jej mąż, z którym wnioskodawczyni pozostaje w separacji. Ponadto skarżąca ponosi opłaty z tytułu użytkowania gruntu i za używanie telefonu, w łącznej wysokości 327,80 zł (razem wszystkie opłaty: 2.615,80 zł). Dodała, że zajmuje parter budynku mieszkalnego, a osoby zajmujące piętro domu nie partycypują w kosztach utrzymania jej mieszkania. Podniosła, że budynek w którym mieszka, pochodzi z lat 30-tych ubiegłego stulecia i wymaga nakładów. Skarżąca podejmuje czynności zmierzające do ograniczenia wydatków z tytułu opłat mieszkaniowych, przez np. wymianę licznika zużycia wody, wyłączenie z użytkowania i ogrzewania korytarza w budynku. U. L. podniosła także, że oczekuje na operacje biodra i kręgosłupa, a obecnie musi uczestniczyć w zabiegach rehabilitacyjnych, które kosztują nawet 400 zł miesięcznie. Nie może tego poprzeć odpowiednimi rachunkami, bowiem nie była świadoma, że mogą być potrzebne. Dodała, że na ubranie nie wydaje wysokich sum, bowiem kupuje używaną odzież. Do akt sprawy dołączyła kserokopie rachunków i faktur za opłaty mieszkaniowe, a także zeznania podatkowego za 2010r., decyzji o wysokości emerytury, badań lekarskich, skierowania do szpitala, wyciągu z rachunku bankowego z dnia 28 października 2011r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, ale w zakresie częściowym, a nie całkowitym, o co wnosiła skarżąca. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie rozpoznającego wniosek skarżąca nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, czyli że spełnia przesłankę art. 246 pkt 1 P.p.s.a. Przyjmując takie stanowisko referendarz wziął pod uwagę okoliczność, że skarżąca uzyskuje stały, comiesięczny dochód z tytułu emerytury, czyli że ma zapewnione źródło gwarantujące jej zaspokojenie podstawowych potrzeb. W kosztach utrzymania mieszkania będącego jej własnością, partycypuje mąż, z którym skarżąca pozostaje w separacji. Wysokość tego udziału w stosunku do przedstawionych ogólnych kosztów mieszkaniowych wskazuje na wysokie zaangażowanie męża (50%) w spłacaniu obciążeń lokalowych i stanowi niewątpliwie realną pomoc dla skarżącej. Według jej oświadczenia, ponosi ona 2.615,80 zł rocznie z tytułu wydatków mieszkaniowych, co daje kwotę ok. 218 zł miesięcznie. Ponadto, na rehabilitację przeznacza do 400 zł miesięcznie, a "na ubranie wydatkuje niewielkie kwoty". Przyjmując więc powyższe wyjaśnienia wysnuto wniosek, że U. L. posiada środki na zabezpieczenie swoich potrzeb życiowych. Uzyskiwany dochód w wysokości 1.077,83 zł netto nie jest wprawdzie wysoki, ale uwzględniając zakres wydatków, w których partycypuje także mąż skarżącej, można stwierdzić, że dochód ten pozwala U. L. także wygenerować środki finansowe na pokrycie kosztów procesu. Zauważyć bowiem trzeba, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, bowiem opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, których obowiązek powszechnego i równego ponoszenia, wynika z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem prawo pomocy – sprowadzające się do przejęcia przez Państwo ciężaru poniesienia kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego – jest instytucją wyjątkową, mogącą mieć zastosowanie jedynie do osób, które z przyczyn obiektywnych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o co wniosła skarżąca - powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (por. komentarz Małgorzaty Niezgódki – Medek do art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umieszczony w programie komputerowym LEX, a także np. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2005 r., OZ 1213/04, niepubl.) Powyższe, czyni więc zwolnienie U. L. od kosztów sądowych, niemożliwym. Reasumując powyższe, referendarz sądowy biorąc pod uwagę stan materialny, rodzinny i zdrowotny strony uznał, iż skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie jej radcy prawnego z urzędu. Rozpoznający wniosek, wydając rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa pomocy w takim zakresie, kierował się wysokościami stawek wynagrodzenia jakich żądają pełnomocnicy z wyboru, które to stawki częstokroć przewyższają wynagrodzenie pełnomocników ustanowionych z urzędu. Opłacenie zatem przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w postępowaniu może okazać się konieczny z uwagi na potrzebę sporządzenia skargi kasacyjnej - wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawczyni, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym - według art. 245 § 3 P.p.s.a. - m. in. ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.