II SAB/Op 36/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego A w [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na uchwałę w sprawie zawieszenia w prawach członka klubu sportowego postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność organu polegającą na nie załatwieniu skargi D. B., na uchwałę Zarządu Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego A [...] nr [...] z dnia 11 września 2012 r., podjętą w sprawie zawieszenia syna skarżącej - S. B., w prawach członka zwyczajnego, na okres jednego roku lub do czasu uregulowania zobowiązań wobec klubu. Wniosła ponadto o: zobowiązanie MUKS A [...] do udzielenia odpowiedzi na skargę, ustalenia osoby winnej nie załatwienia sprawy w terminie, a także w przypadku uwzględnienia skargi o wydanie orzeczenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub że naruszenie prawa nie było rażące. Zażądała także zasądzenia od organu na jej rzecz, zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na skargę, działająca w imieniu Klubu, pełnomocnik – radca prawny K. S., wniosła o odrzucenie skargi na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając wniosek podniosła, że materia będąca przedmiotem skargi nie mieści się w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego i nie jest objęta zakresem właściwości sądu administracyjnego. W jej ocenie, sprawowana bowiem przez sądy kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach wyszczególnionych w art. 3 § 1 przywołanej ustawy, a jak stanowi pakt 8 ww. przepisu, kontrolą tą objęte są sprawy ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 cyt. artykułu, tj. skarg na bezczynność organu administracji, który winien podjąć działanie w przewidziany w pkt 1 do 4 powołanego artykułu, sposób. Zarzut bezczynności kierowany przez zainteresowany podmiot do organu, w którego gestii nie leży działanie, o którym mowa w art. 3 § 1 pkt 1 – 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przyniesie oczekiwanych przed ten podmiot rezultatów, zaś kierowana do sądu administracyjnego skarga na taką bezczynność będzie niedopuszczalna. Ponadto, Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy A [...] przybrał formę stowarzyszenia i jako taki podlega ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Nie jest on organem administracji publicznej, ani też w jego gestii nie leży załatwianie spraw indywidualnych czy to decyzją administracyjną, czy innym aktem rozstrzygającym o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że jeżeli przepisy ustaw szczególnych nie stanowią inaczej, sądy administracyjne uprawnione są do kontroli legalności działań bądź bezczynności organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 P.p.s.a., wynikających z takich stosunków prawnych, w zakresie których organ administracji publicznej z mocy prawa uprawniony jest do władczego kształtowania treści tego stosunku prawnego. Istota stosunku administracyjnoprawnego polega bowiem na tym, iż jedną z jego stron zawsze jest organ administracji publicznej, bądź organ administracji państwowej czy też inny podmiot powołany do realizacji zadań administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa jest zobowiązany i uprawniony do władczego rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiej strony, regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. Wykonując swoje uprawnienia i obowiązki jest on przy tym wyposażony, z mocy przepisów prawa, w atrybut władzy państwowej w postaci m. in. środków przymusu państwowego, służący do zabezpieczenia realizacji uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych. Odmiennie zatem niż w przypadku stosunków cywilnoprawnych, gdzie strony będące partnerami mają równorzędną pozycję i według własnego uznania, w oparciu o przepisy prawa kształtują treść łączącego je stosunku prawnego, w stosunkach administracyjnoprawnych organ administracji publicznej jest obowiązany i uprawniony do władczego kształtowania, sytuacji prawnej drugiej strony. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wszystkie stosunki prawne, w których jedną ze stron jest organ administracji publicznej, mają charakter administracyjnoprawny. W przypadku bowiem gdy, obie strony korzystają z wyznaczonej granicami prawa swobody w ustalaniu treści łączącego je stosunku prawnego, a przepisy prawa nie ustalają dla jednego z nich kompetencji do władczego rozstrzygania o treści uprawnień i obowiązków, przyjąć należy, iż stosunek ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego. W niniejszej sprawie D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego A [...] z siedzibą w [...] (zwany dalej w skrócie: MUKS), polegającą na niezałatwieniu jej wcześniejszej skargi na zawieszenie syna S. B. w prawach członka zwyczajnego na okres jednego roku lub do czasu uregulowania zobowiązań wobec klubu. Zważyć więc należy, że MUKS jest stowarzyszeniem, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy, stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności. Zawarta w ww. art. 2 zasada samorządności stowarzyszeń oznacza swobodę w kształtowaniu jego struktury organizacyjnej, określania kryterium członkostwa, wyznaczania sobie zadań, przyjmowania dowolnych metod funkcjonowania, w intensywności podejmowanej działalności, czy w obsadzaniu przez konkretne osoby stanowisk we władzach czy wreszcie w podejmowaniu decyzji o rozwiązaniu stowarzyszenia. Podstawową cechą stowarzyszenia jest zatem jego autonomia, o czym świadczy również treść art. 10 Prawa stowarzyszeń, z którego wynika, iż podstawowym aktem prawnym oprócz wymienionej ustawy, określającym zasady funkcjonowania stowarzyszenia, jest jego statut. Statut to również jedyny akt prawny wskazujący podstawy wykluczenia członka stowarzyszenia i sposób ochrony jego praw (art. 10 ust. 1 pkt 4 Prawa stowarzyszeń). Członkostwo w stowarzyszeniu jest dobrowolne i wymaga oświadczeń obydwu stron. Oświadczenia te są w judykaturze zrównywane z oświadczeniami woli w rozumieniu prawa cywilnego (por. np. wyrok sądu s.apel. w Łodzi z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I ACa 623/12, LEX nr 1282713). Także statut, niezbędny do utworzenia stowarzyszenia (art. 9 Prawa stowarzyszeń) i określający jego właściwości, ma charakter umowny. Sposób nawiązania członkostwa w stowarzyszeniu pozwala zatem uznać je za zdarzenie cywilnoprawne, prowadzące do powstania prawa podmiotowego, z którego wynikają szczegółowe uprawnienia członka. Dlatego, jak słusznie wskazał pełnomocnik MUKS w odpowiedzi na skargę, trzeba uznać stosunek członkostwa w stowarzyszeniu za stosunek cywilnoprawny (umowę) w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem ochrona prawna tego stosunku podlega rozpoznaniu w procesie cywilnym, a nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z powyższy względów, sprawa będąca przedmiotem skargi nie zalicza się do spraw z zakresu administracji publicznej, gdyż nie należy do wskazanych w art. 3 i art. 4 P.p.s.a. spraw, które swoją kognicją obejmuje sądownictwo administracyjne. Stowarzyszenie nie jest także organem administracji publicznej, a w jego gestii nie leży również załatwianie spraw indywidualnych czy to decyzją administracyjną, czy innym aktem rozstrzygającym o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. Skarga na bezczynność MUKS A [...], jako nie mieszcząca się w dyspozycji art. 3 § 1 pkt 8 P.p.s.a., jest zatem niedopuszczalna, bowiem sprawa pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Mając na względzie powyższe, Sąd działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, orzekł jak w sentencji. Ponadto, z uwagi na treść art. 209 P.p.s.a., Sąd nie rozstrzygał wniosków stron odnośnie kosztów postępowania.