II SAB/Op 42/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z o.o. w Opolu w przedmiocie informacji publicznej postanawia 1. umorzyć postępowanie, 2. zasądzić od Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z o.o. w Opolu na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2012 r. A. K. wystąpił do Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z o.o. w Opolu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kontroli biletów przeprowadzanej w prowadzonej przez w/w Spółkę komunikacji zbiorowej. Zwrócił się w szczególności o wskazanie nazwy i adresu podmiotu kontrolującego, ilości osób upoważnionych do prowadzenia kontroli biletów, wskazania od kiedy zawarta jest umowa na prowadzenie kontroli z tym podmiotem. Następnie, pismem z dnia 19 września 2012 r. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z o.o. w Opolu w przedmiocie informacji publicznej, o udostępnienie której wystąpił do organu pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r. Zażądał uznania, że strona przeciwna pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązania organu do dokonania czynności lub uznanie uprawnienia skarżącego do uzyskania wnioskowanej informacji publicznej, a także zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na powyższe, Prezes Zarządu Spółki pismem z dnia 22 października 2012 r., nr [...] poinformował, że Spółka nie posiada zawartej z firmą zewnętrzną umowy w zakresie przeprowadzenia kontroli dokumentów przewozu oraz dokumentów uprawniających do przejazdu ulgowego lub bezpłatnego. Podał także kto jest upoważniony przez przewoźnika do kontroli pojazdów, ile jest kontrolerów oraz jakie są zasady noszenia identyfikatorów przez kontrolujących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także odniósł się do zarzutów przedstawionych w skardze. Pismem z dnia 8 listopada 2012 r. skarżący potwierdził, że w dniu 24 października 2012 r. doręczone mu zostało pismo strony przeciwnej z dnia 22 października 2012 r., w którym to piśmie udzielono wnioskowanych przez niego informacji. Podniósł, że skoro odpowiedzi udzielono dopiero po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, to w/w pismo organu należy potraktować jako uwzględnienie skargi w całości we własnym zakresie, zgodnie z art. 54 § 3 przywołanej ustawy. Wniósł zatem o umorzenie postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy i zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi wysokości 100 zł, na zasadzie art. 201 § 1 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie należało umorzyć. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Mając na uwadze przedmiot wniesionej skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że dostęp do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) zwana dalej ustawą. Zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Ustawa nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej i dlatego jej udostępnienie następuje w drodze czynności materialno – technicznej. Forma decyzji przewidziana została natomiast w art. 16 ust. 1 ustawy dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. W oparciu o wskazane regulacje przyjąć należy, że bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej występuje wtedy, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, nie podejmuje w terminie - wskazanym w art. 13 ustawy - odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno - technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia. Podkreślić przy tym trzeba, że nie jest możliwe postawienie organowi zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu, w szczególności zaś gdy nie istnieje i wobec tego organ jej nie udostępnia, a także nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji już istniejącej, będącej w posiadaniu organu, a rozstrzygnięcie określone w art. 16 ust. 1 ustawy jest wydawane, gdy istniejąca informacja nie może być udostępniona. W braku takiej informacji organ nie ma zatem obowiązku wydania decyzji odmawiającej jej udostępnienia, lecz powinien poinformować wnioskodawcę o braku żądanej informacji. Takie pismo informujące ma postać czynności materialno – technicznej, która stanowi odpowiedź na wniosek i chroni organ od zarzutu bezczynności. W myśl art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270.) – zwanej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że dokonanie przez organ czynności żądanej przez skarżącego wyłącza możliwość uwzględnienie skargi na bezczynność organu nawet wówczas, gdy czynność ta została podjęta z naruszeniem przewidzianego terminu. Zauważyć przy tym trzeba, że przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. umożliwia organowi dokonanie żądanej czynności, co do której postawiono mu zarzut bezczynności, także po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność. Zgodnie z tym przepisem organ, którego bezczynność zaskarżono, może bowiem w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Oznacza to, że do czasu rozpoznania skargi przez sąd może on uczynić zadość żądaniu skarżącego, co do którego pozostawał w bezczynności. Uwzględnienie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. powoduje jednak, że przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Skutkuje to bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 (cofnięcie skargi) i pkt 2 (śmierć strony, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania). Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., będzie zachodziła m.in. wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. będzie miał zatem zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, Lex nr 463487). W niniejszej sprawie organ udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem z dnia 22 października 2012 r., czyli po wniesieniu skargi do sądu. Stosownie do tego nie można uznać, że organ nadal pozostaje w bezczynności i stąd przyjąć należało, że w niniejszej sprawie przestał istnieć przedmiot sprawy w postaci bezczynności organu. Skoro w momencie rozpoznawania przez Sąd skargi, organ nie pozostaje już w bezczynności, to brak jest podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 P.p.s.a., tj. zobowiązania organu, do podjęcia czynności w wyznaczonym terminie. Podjęcie żądanej czynności, co do której zarzucono organowi bezczynność, powoduje, że nie można na podstawie art. 149 P.p.s.a. zobowiązać organu do jej podjęcia. W konsekwencji też, biorąc pod uwagę, że niniejsze postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe, konieczne stało się jego umorzenie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w wypadku wydania aktu lub podjęcia czynności przez organ w sprawie, w której została wniesiona skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że rozpoznając skargę na bezczynność organu sąd administracyjny ocenia jedynie, czy organ dokonał wymaganej czynności, bądź wydał określony akt, gdyż celem tej skargi jest doprowadzenie do wydania aktu lub podjęcia czynności przez właściwy organ. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie o zwrocie skarżącemu wpisu od skargi podjęto natomiast na zasadzie art. 201 § 1 P.p.s.a., zgodnie z który zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, w tym przypadku od Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego Spółka z o.o, w razie umorzenia postępowania z przyczyny wskazanej tym przepisem.