II SAB/Op 47/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie składek na ubezpieczenie zdrowotne odrzucić skargę. S. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na niezałatwienie w terminie wniosku z dnia 12 marca 2019 r. i 1 kwietnia 2019 r., dotyczącego przedawnienia roszczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu. Dodał, że przedmiotem skargi jest zaniedbanie wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący ww. opisanymi wnioskami zwrócił się do ZUS Oddział Opole, o umorzenie wszczętego postępowania w sprawie określenia wysokości należnych składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego za okres od marca 2005 r. do września 2008 r., z powodu przedawnienia roszczenia ZUS. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podał, że organ rentowy wszczął i zakończył postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i w dniu 15 kwietnia 2019 r. wystosował do wnioskodawcy pismo, opisując stan faktyczny sprawy. Ponadto, decyzją z dnia 21 maja 2019 r., ZUS stwierdził, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2005 r. do września 2008 r., w wysokości 7.707,19 zł wraz z odsetkami. Pełnomocnik poinformował, że opisana decyzja została przekazana do wysyłki w dniu 22 maja 2019 r. wraz z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a." Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.). Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Bezczynność zatem oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, nie mniej może być złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przedmiotem postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Polega ona – co wynika ze skargi- na braku podjęcia przez ZUS czynności, w zakresie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia zaległych składek z ubezpieczenia zdrowotnego. W ostatnio wymienionym zakresie, skarżący domaga się od organu wydania stosownej decyzji administracyjnej. Z uwagi zatem na przedmiot skargi, w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.). Zgodnie z art. 94 ust. 1 ww. ustawy, zwrot nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne następuje na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Odwołanie od decyzji Zakładu przysługuje do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Oznacza to, że w ustawie systemowej została przyjęta zasada, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja podjętych w tym zakresie decyzji następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, tj. przez właściwy sąd powszechny - sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (por.: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. B. Gudowskiej, J. Strusińskiej-Żukowskiej, Warszawa 2011, s. 777, 966-967; R. Kędziora: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 882-883). Procesowe ramy dla powyższej regulacji stworzono w Kodeksie postępowania cywilnego, w którym w art. 1 ustawodawca postanowił, że sprawy ubezpieczeniowe są sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym. Zgodnie z treścią tego przepisu, Kodeks reguluje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Konsekwencją tej ogólnej zasady są przepisy dotyczące postępowań cywilnych odrębnych, w szczególności art. 477 ze znaczkiem 8 i art. 477 ze znaczkiem 9 Kodeksu, ustanawiające sądy okręgowe jako sądy właściwe do rozpatrywania odwołań od decyzji organów rentowych w sprawach ubezpieczeniowych. Podkreślenia wymaga, że przyjęte przez tut. Sąd stanowisko co do braku kompetencji sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne (a w konsekwencji - na bezczynność w tym zakresie), przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2019 r. stwierdził, że nie pozostawia wątpliwości, że w sprawach ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, mimo że postępowanie przed ZUS podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego (sygn. akt II GSK 525/19, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi zatem na fakt, że w sporze powstałym na tle niniejszej sprawy będącej przedmiotem rozpoznania właściwy jest sąd powszechny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi, jak w sentencji.