II SAB/Op 54/16
PostanowienieWSA w Opolu2017-02-28
Skład orzekający: Violetta Radecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego powinien zostać uwzględniony, biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości został oddalony, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Sąd uznał, że skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu z zasiłku socjalnego i wydatki takie jak opłata za basen, kieszonkowe dla dzieci czy prasa nie stanowią niezbędnych kosztów utrzymania. Jednocześnie, wniosek o ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem został uwzględniony, ze względu na etap postępowania (możliwość wniesienia skargi kasacyjnej) i prawo skarżącego do sądu.Stan faktyczny
Skarżący S. P. złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego w sprawie wznowienia pozwolenia na budowę. Po oddaleniu skargi, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek był wielokrotnie uzupełniany, a skarżący przedstawiał swoją trudną sytuację materialną, chorobę i brak dochodów. Referendarz sądowy rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę przedstawione przez skarżącego dowody i okoliczności.Rozstrzygnięcie
Ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego oraz zwolniono go od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz uzasadnieniem w kwocie 100 zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2017 r. wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: 1) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, 2) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz uzasadnieniem w kwocie 100 (sto) złotych, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić.
Działająca w imieniu S. P. – B. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzeleckiego, w zakresie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, zakończonego decyzją ostateczną organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2012 r., nr [...].
Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r., starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w pozostałym zakresie. Orzeczenie referendarz oparł wówczas na okolicznościach wynikających z wniosku z dnia 11 sierpnia 2016 r. Wynikało z niego, że wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną – 20% uszczerbku na zdrowiu, bezrobotną, mieszkającą w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się z zasiłku dla osób bezrobotnych, którym nie przysługuje zasiłek z tytułu ubezpieczenia od bezrobocia. Zasiłek ten, zwany [...] jest zasiłkiem dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych i jest odpowiednikiem zasiłku z pomocy społecznej, a jego wysokość jest minimum socjalnym przysługującym w tym kraju. Dodał, że zasiłek jest w całości wykorzystywany przez niego na podstawowe potrzeby życiowe. Podniósł, że w [...], osoby utrzymujące się z takich zasiłków są zwolnione z opłat sądowych na wniosek i obywatele z innych krajów, wykazujące się utrzymywaniem się z zasiłku w swoim kraju, nawet jakby był wyższy od [...], są zwalniane od opłat sądowych. Skarżący wskazał, że jego wiek i stan zdrowia nie pozwalają na zatrudnienie zarobkowe, nawet dorywcze, a od września 2015 r. do chwili obecnej skarżący znajduje pod stałą, intensywną opieką lekarską, co potwierdził zaświadczeniami złożonymi w innych sprawach z jego spraw, tj.: II SAB/Op 61/15 i II SA/Op 635/14. Skarżący podniósł, że zaciągnięcie przez niego pożyczki nie jest możliwe, bowiem nie ma on stałego miejsca zamieszkania na terenie Polski. Oświadczył ponadto, że posiada dwuizbowy lokal o powierzchni [...] m² w domu z [...] r. oraz 1/3 z [...] m² nieruchomości, na której ten stoi. Wnioskodawca podał, że trudno jest określić wartość domu z uwagi na wiek jaki ten dom posiada, jednakże w innych sprawach, jak np. o sygn. akt II SAB/Op 76/15 określił wartość domu na ok. [...] zł. Skarżący wykazał, że otrzymuje zasiłek w wysokości [...] euro; 200 euro to koszta zakupu artykułów spożywczych, 20 euro – opłaty za telefon, 30 euro – opłaty za energię elektryczną, 30 euro – koszt zakupu środków przeciwbólowych, 10 euro – koszty protezy dentystycznej (36 rat x 10 euro), 20-30 euro – koszt komunikacji autobusowej, 20 euro – koszty bieżącego utrzymania (żarówki, wykładziny, farby, itp.), odzież, 30 euro – koszty rehabilitacji (basen + dojazd), 10 euro – TV, prasa, książki, a reszta to od czasu do czasu kieszonkowe dla dzieci, czy inne nieprzewidywalne wydatki. Ponadto, skarżący podał, że otrzymuje [...] euro na pokrycie kosztów mieszkania z ogrzewaniem i dodatkowymi kosztami, określonymi w umowie najmu.
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną w sprawie. Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a także zażądał przyznania prawa pomocy. Wobec tego, przesłano skarżącemu przy piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. urzędowy formularz wniosku i zobowiązano skarżącego, do wypełnienia formularza i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 stycznia 2017 r., do rąk pełnomocnika skarżącego – B. P., o czym świadczy adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-156 akt). W dniu 17 stycznia 2017 r. za pośrednictwem poczty, nadano wypełniony formularz wniosku, w którym zażądano zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
Uzasadniając wniosek z dnia 14 stycznia 2017 r. stwierdzono, że wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną – 20% uszczerbku na zdrowiu, od 1 stycznia 2017 r. bez dochodów i bez środków do życia, pomimo złożonego w terminie wniosku o przyznanie takiej pomocy. Stwierdził, że od października jest w związku ze stanem zdrowia, niezdolny do pracy zarobkowej. Podniósł, że organ decydujący o przyznaniu świadczeń socjalnych pozostaje w bezczynności, co skutkuje brakiem ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 30 stycznia 2017 r. Skarżący stwierdził, że jeżeli taka sytuacja utrzyma się w miesiącu lutym, to nie stać go będzie na opłacenie mieszkania oraz należności z tytułu mediów mieszkaniowych. Dodał, że jest [...], a w obecnej sytuacji grozi mu ubóstwo i bezdomność. Wskazał, że stosowne dokumenty złożył w sprawie II SAB/Op 83/16, a okoliczności dotyczące jego sytuacji bytowej przedstawił w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem. Stwierdził, że od września 2016 r. do nadal znajduje się pod intensywną opieką lekarską, a obecnie znajduje się na zwolnieniu lekarskim wobec trudności z poruszaniem się z pespektywą leczenia operacyjnego. Skarżący stwierdził także, że zaciągnięcie przez niego pożyczki nie jest możliwe, ponieważ nie posiada stałego miejsca zamieszkania w Polsce, a wynajęcie należących do niego dwóch izb mieszkalnym we wspólnym domu jest niemożliwe, z uwagi na zajęcie ich przez dwie studiujące córki skarżącego. Do akt sprawy dołączył kopie dokumentów lekarskich sporządzonych w języku [...]. W oświadczeniu o stanie majątku podano, że skarżący posiada lokal dwuizbowy o powierzchni [...] m² w domu z [...] r. + 1/3 z [...] m nieruchomości, na której stoi ten dom (wartość trudna do oszacowania, z uwagi na wiek domu). W rubryce odnoszącej się do wydatków stałych i zobowiązań podano, że skarżący otrzymuje zasiłek w wysokości [...] euro, który nie jest dochodem w [...] i w Polsce; jest on w całości wykorzystywany na podstawowe potrzeby życiowe. Koszty wyżywienia to około 200 euro, energia elektryczna to 30 euro, 30 euro koszt środków przeciwbólowych, 10 euro koszt protezy dentystycznej (36 rat po 10 euro), telefon to 20 euro, 20 euro bieżące koszty utrzymania mieszkania (żarówki, wykładziny, farby itp.), 20-30 euro komunikacja autobusowa, 30 euro to koszty rehabilitacji (basen + dojazd), 10 euro to koszt prasy, telewizji, książek, reszta to kieszonkowe dla dzieci, czy inne nieprzewidziane wydatki. Poza tym wskazał, że otrzymuje [...] euro na pokrycie kosztów mieszkania z ogrzewaniem i dodatkowymi kosztami określonymi w umowie najmu.
Na skutek zarządzenia z dnia 27 stycznia 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku, a to przez przedłożenie: dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez wnioskodawcę aktualny dochód miesięczny; wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich dwóch miesięcy; zeznania podatkowego składanego do właściwego urzędu skarbowego lub zaświadczenia o uzyskanym przez wnioskodawcę w 2015 r. dochodzie z właściwego urzędu skarbowego ([...]), ewentualnie także za rok 2016 r., jeśli zeznanie takie zostało już złożone, gdyż zeznania takie obowiązane są składać w [...] także osoby otrzymujące zasiłki i świadczenia socjalne; zeznania podatkowego składanego do właściwego urzędu skarbowego lub zaświadczenia o uzyskanym przez wnioskodawcę w 2015 r. dochodzie z właściwego urzędu skarbowego ([...]), ewentualnie także za rok 2016 r., jeśli zeznanie takie zostało już złożone, gdyż zeznania takie obowiązane są składać w [...] także osoby otrzymujące zasiłki i świadczenia socjalne; zaświadczenia za rok 2016 z właściwej Kasy Rodzinnej (tak zwane: "[...]") o nieotrzymywaniu na uczące się dzieci A.M. P. i D. P. zasiłku w formie tzw. [...] lub też kopii decyzji o przyznaniu takich zasiłków, ze wskazaniem ich wysokości. Zobowiązano także skarżącego do wykazania ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków na utrzymanie miesięczne mieszkania i siebie.
Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego we wskazanym terminie 14 dni, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Termin ten może zostać na wniosek strony skarżącej przedłużony.
W odpowiedzi na wezwanie, nadesłanej w formie elektronicznej w piśmie z dnia 15 lutego 2017 r., skarżący podał, że na chwilę obecną nie posiada żadnych dochodów i utrzymuje się z żebractwa oraz misji charytatywnych; jest także zagrożony bezdomnością. Do akt sprawy dołączył wyciąg bankowy za okres od dnia 5 stycznia 2017 r. do 9 lutego 2017 r. Stwierdził ponadto, że pozostałe informacje udzielił Sądowi w sprawie II SAB/Op 83/16.
Z urzędu jest referendarzowi wiadome, że w ww. sprawie o sygn. akt II SAB/Op 83/16, skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w piśmie z dnia 15 stycznia 2017 r. wyjaśnił, że pomimo złożonego w dniu 4 grudnia 2016 r. wniosku nie dostaje obecnie żadnych środków z [...] od [...], które miało 30 dni na rozpatrzenie wniosku. Sprawą bezczynności wskazanego organu zajmuje się obecnie przyznany adwokat. Ze względu na stan zdrowia skarżący jest uznany za niezdolnego do pracy, ma poważne uszkodzenie [...], którego leczenie z uwagi na brak ubezpieczenia, nie może być kontynuowane. Wykazuje kłopoty z [...], [...], [...], [...]. Lekarze z uwagi na niezapłacone składki do kasy chorych zapewniają mu tylko minimalną opiekę medyczną, specjalistyczna jest obecnie dla jego osoby niedostępna. Jeżeli stan bezczynności urzędu utrzyma się, grozi mu w najbliższym czasie bezdomność, bo ubóstwo już go dosięgnęło. Skarżący podał, że w chwili obecnej ma [...] euro długu w [...] z tytułu rozliczenia mieszkania za lata 2014 i 2015 i [...] euro prywatnej pożyczki od dobrych znajomych, niezapłacony prąd w wysokości 30 euro, niezapłaconą opłatę TV w wysokości 16, 68 euro. Za parę dni zostanie bez tabletek na [...] i innych medykamentów, z braku pieniędzy na nie. Koszt tabletek na [...] i przeciwbólowych to 80 euro miesięcznie, na kolejną pożyczkę od znajomych nie ma co liczyć, będzie musiał zatem w większym stopniu korzystać z dobroczynności organizacji charytatywnych. Ponownie zwrócił uwagę, że minimum socjalne w [...] to kwota [...] euro miesięcznie, a minimum to nie przewiduje kosztów sądowych. Wskazał, że jego pełnomocnik prześle zaświadczenie z [...] za rok 2015, w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 54/16. Skarżący oświadczył także, że w [...] nie wydaje się zaświadczeń o niepobieraniu jakiś świadczeń i po prostu zgodnie z zasadą domniemania niewinności wierzy się obywatelowi, oświadczył, że nie otrzymuje [...] świadczeń rodzinnych. Do opisywanego pisma z 15 stycznia 2017 r. skarżący dołączył także wydruk ze swojego konta bankowego za okres od 1 grudnia 2016 r. do 30 grudnia 2016 r. oraz za okres od 1 stycznia 2017 r. do 13 stycznia 2017 r. Wynikało z niego, że saldo dodatnie na dzień 30 listopada 2016 r. na koncie skarżącego wynosiło [...] euro, a na koniec grudnia 2016 r. wynosiło [...] euro. Skarżący zapłacił 373, 35 euro za mieszkanie, otrzymał przelew na [...] euro od [...], wypłacił 350 euro w bankomacie. Saldo również było dodatnie i na początek stycznia 2017 r. wynosiło [...] euro, a na 11 stycznia 2016 r. [...] euro, w okresie tym skarżący dokonał opłaty za mieszkanie w wysokości 373, 35 euro oraz za telefon w wysokości 20, 26 euro. Skarżący przesłał także zaświadczenie, że w dniach od 5 grudnia 2016 r. do 5 stycznia 2017 r. przebywał na zwolnieniu chorobowym oraz korespondencję odnośnie badań medycznych i zwolnienia chorobowego z dnia 22 listopada 2016 r. Przesłał także informację z dnia 4 października 2016 r., z [...] urzędu skarbowego, że nie ma on wraz małżonką B. P. obowiązku składania za rok 2015 r. deklaracji podatkowej.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości oraz ustanowieniu radcy prawnego. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81, opubl. LEX nr 8305; T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. I, Warszawa 2004 r., str. 379). Sąd (referendarz sądowy) przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. W niniejszym przypadku istotne jest więc ustalenie wpierw kosztów sądowych ciążących na skarżącym, a następnie dokonanie oceny możliwości poniesienia tychże kosztów, w kontekście jego sytuacji materialnej.
Rozpoznając wniosek S. P. zważono zatem w pierwszej kolejności, że na obligatoryjne koszty sądowe w sprawie, na obecnym jego etapie, składają się: opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad obierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w przypadku dalszego procedowania. Opłaty powyższe należało zatem objąć zakresem rozpoznania wniosku. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi w wysokości 100 zł, albowiem postanowieniem z dnia 26 września 2016 r., skarżący został zwolniony od obowiązku uiszczenia tej opłaty.
Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz uwzględnił dane wynikające z innych toczących się przed tut. Sądem postępowań ze skarg S. P., a w szczególności spraw o sygn. akt II SAB/Op 63/16 i II SA/Op 83/16. Referendarz podziela także wyrażony w przywołanych sprawach pogląd, że skarżącemu należy przyznać pomoc w zakresie zwolnienia od części opłat, ale nie z całości, bowiem jest on w stanie partycypować – przynajmniej w określonym zakresie - w kosztach sądowych (por. odpowiednio: postanowienia starszego referendarza z dnia 2 lutego 2017 r. i z dnia 3 lutego 2017 r.) Tym samym przyjąć należało zaprezentowane w wymienionych orzeczeniach uzasadnienia, zwłaszcza wobec okoliczności, że zachowują one aktualność na tle niniejszej sprawy w zakresie informacji dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. A zatem, wprawdzie skarżący obecnie twierdzi, że [...], z którego otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, spóźnia się z przyznaniem tego świadczenia, ale nie wykazał, że aktualnie odmówiono mu jego przyznania. Skarżący natomiast wskazuje, jako koszty niezbędne życiowo koszty basenu, kieszonkowego dla dzieci, czy prasy. Koszty te jednak nie stanowią kosztów, jakie należałoby uznać za służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto skarżący wykazuje, że co miesiąc musi wydać na remonty mieszkania 20 euro, a na środki przeciwbólowe i tabletki na [...] 80 euro, ale ponoszenia tych kosztów w żaden sposób nie udokumentował. Szczególnie, że z nadesłanej przez skarżącego do akt o sygn. II SAB/Op 76/15, kserokopii paragonu z apteki z dnia 17 marca 2016 r., wynika, że zapłacona za leki kwota 25 euro, obejmuje nie tylko leki dla samego skarżącego. Na receptę dla skarżącego sprzedane są dwa leki, jedne [...] ([...]), drugi na problemy związane z funkcjonowaniem układu [...] ([...], na kwotę 10 euro. Na pozostałe dwie recepty sprzedane są leki dla A.M. P., zamieszkałej według danych z recept w [...], pod adresem wynajmowanego przez skarżącego mieszkania w [...]. Są to leki na [...] ([...]), [...] ([...]), oraz lek [...] ([...]), na łączną kwotę 15 euro. Wynika z tego, że koszt leków dla skarżącego wynosi ok. 10 euro. Skarżący obecnie natomiast nie przesłał żadnych dokumentów, z których wynikałby inny koszt potrzebnych dla niego leków. Przy czym skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego (k-51 akt sądowych o sygn. II SAB/Op 63/16) tłumaczył, że za leki płaci dopiero po przekroczeniu kwoty 56 euro, lekarstwa, nie wszystkie, wg listy kasy chorych i za receptą są płatne ryczałtem 5 euro za sztukę, pozostałe świadczenia są płatne, w tym leki ziołowe, witaminy, leki osłonowe itd. Skarżący nie wykazał, zatem w żaden sposób, że obecnie za leki płaci 80 euro miesięcznie.
Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że skarżący posiadał w dniu 11 stycznia 2017 r. na koncie bankowym kwotę [...] euro, a saldo rachunku w dniu 9 lutego 2017 r. było dodatnie i wynosiło [...] euro. Twierdzi wprawdzie, że obecnie posiłkuje się pożyczkami od znajomych i faktycznie na wydruku z konta bankowego za grudzień widnieje przelew od osoby fizycznej na kwotę [...] euro, jednocześnie jednak skarżący nie uprawdopodobnił, np. za pomocą przedłożenia umowy pożyczki, że przelew ten jest z tytułu pożyczki. Skarżący nie wykazał też, że zalega z płatnościami za mieszkanie, a do tej pory przesyłał wydruki z konta bankowego, na których widniały uregulowane należności z tego tytułu. Znamiennym jest też, że skarżący obecnie powołuje się na przekazywanie kieszonkowego swoim dzieciom, a jednocześnie nie podaje, aby wspólnie z nimi prowadził gospodarstwo domowe. Stwierdzić, zatem należy, że jeśli skarżący chce wykazywać pewne koszty, jako niezbędne koszty utrzymania, to mogą być to jedynie koszty osób wspólnie z nich prowadzących gospodarstwo domowe.
Reasumując powyższe, w ocenie referendarza, określana przez skarżącego jako dramatyczna jego sytuacja materialna, nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, który potwierdza tylko niektóre wykazywane przez skarżącego okoliczności. Należy podkreślić, że w sformułowaniu "wykazać" użytym w przywołanym przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zawiera się obowiązek polegający na udowodnieniu, że strona jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona zatem ma przekonać rozpoznającego wniosek (sąd czy referendarza sądowego), że znajduje się w przedstawionej przez nią sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a dokonać tego powinna przez złożenie wyczerpujących informacji w formularzu wniosku, jak również przez doręczenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych oświadczeń w postępowaniu wyjaśniającym. Zdaniem referendarza, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Przede wszystkim, skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu z zasiłku socjalnego w [...], zatem nie grozi mu całkowite pozbawienie środków do życia. Natomiast, z przedstawionych dokumentów i oświadczeń nie wynika, aby skarżący wydawał wszystkie dochody na niezbędne potrzeby życia codziennego, gdyż za takie trudno uznać opłatę za basen, kieszonkowe dla dzieci, koszt telewizji, czy prasy. Dodatkowo należy w tym miejscu przytoczyć, istotny dla sprawy pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego: "Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania." (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 39/15, LEX 1640590). Trudno więc przyjąć, że skarżący bez podjęcia jakichkolwiek starań zaoszczędzenia pieniędzy na opłaty sądowe ze swojej strony, będzie chciał przerzucić koszty postępowania w swojej sprawie na państwo.
Referendarz uznał jednakże o konieczności zwolnienia skarżącego od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz ustanowienia radcy prawnego, mając na względzie aktualny stan sytuacji bytowej skarżącego (twierdzenia skarżącego, że obecnie nie wydano wobec niego decyzji pomocowej) i prawo skarżącego do sądu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OZ 818/05, dostępne na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl). Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r. została oddalona skarga S. P. Od przedmiotowego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 P.p.s.a.), a powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 P.p.s.a.). A zatem od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego prawa do sądu.
Jedyny zatem ewentualny koszt jaki obecnie mógłby obciążać skarżącego w sprawie, w przypadku dalszego procedowania, to opłata z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, co stanowi po przeliczeniu – ok. 23,17 euro (kurs euro podany według Tabeli kursów średnich NBP z dnia 28 lutego 2017 r., kształtujący się na poziomie 4,3166 zł). Zdaniem referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącego daje mu możliwość opłacenia tej kwoty. Tym bardziej, że skarżący może w razie zmiany jego sytuacji materialnej, przykładowo w razie wykazania, że zaprzestano mu w [...] wypłacać dotychczasowy zasiłek dla bezrobotnych, który do tej pory wypłacano mu w kwocie prawie [...] euro, ponownie wnieść wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. Wówczas w razie stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu, będzie to mogło stanowić podstawę przyznanie mu prawa pomocy w większym zakresie.
Mając na względzie przedstawione okoliczności sprawy, referendarz działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło