II SAB/Op 57/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Burmistrza Gminy Gorzów Śląski w przedmiocie informacji publicznej 1) umarza postępowanie, 2) stwierdza, że bezczynność określona w punkcie 1 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Burmistrza Gminy Gorzów Śląski na rzecz P. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2014 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, P. K. wystąpił do Burmistrza Gorzowa Śląskiego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zawiązanych przez Gminę umów w zakresie obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami w okresie od 2012 r. do chwili obecnej, oraz o udostępnienie treści tych umów. Powyższy wniosek wpłynął do Urzędu Miejskiego w Gorzowie Śląskim w dniu 18 sierpnia 2014 r., o godz.15:03, a jego odczytu organ dokonał w dniu 19 sierpnia 2014 r., o godz. 9:14. Następnie, pismem z dnia 2 września 2014 r. P. K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Burmistrza Gminy Gorzów Śląski w przedmiocie informacji publicznej. Zażądał uznania, że strona przeciwna pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, objętej wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2014 r. oraz wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie czternastu dni, a także zasądzenia kosztów postępowania. W przypadku zaś udzielenia przez organ, po wniesieniu skargi, żądanej informacji publicznej, wnosił o uznanie, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz umorzenia postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po otrzymaniu wniosku, wstrzymał się z udostępnieniem danych żądanych przez wnioskodawcę, a to wobec zastrzeżeń podmiotu wykonującego obsługę prawną i niejednolite w tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne. Ostatecznie żądanej informacji udzielono stronie w dniu 4 września 2014 r. Niezależnie od powyższego, organ wskazał, że skarga na bezczynność została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przedwcześnie, bowiem już 2 września 2014 r., tj. przed upływem 14 dni od dnia złożonego wniosku. W konsekwencji, zdaniem organu, skarga jako bezzasadna winna podlegać oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie należało umorzyć. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Mając na uwadze przedmiot wniesionej skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że dostęp do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie: Dz. U. z 2014 r., poz. 782, zwana dalej ustawą). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Ustawa nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej i dlatego jej udostępnienie następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Forma decyzji przewidziana została natomiast w art. 16 ust. 1 ustawy dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Opierając się o wskazane regulacje przyjąć należy, że bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej występuje wtedy, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, nie podejmuje w terminie - wskazanym w art. 13 ustawy - odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia. Podkreślić przy tym trzeba, że nie jest możliwe postawienie organowi zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie jest w posiadaniu organu, w szczególności zaś, gdy nie istnieje i wobec tego organ jej nie udostępnia, a także nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji już istniejącej, będącej w posiadaniu organu, a rozstrzygnięcie określone w art. 16 ust. 1 ustawy jest wydawane, gdy istniejąca informacja nie może być udostępniona. W braku takiej informacji organ nie ma zatem obowiązku wydania decyzji odmawiającej jej udostępnienia, lecz powinien poinformować wnioskodawcę o braku żądanej informacji. Takie pismo informujące ma postać czynności materialno-technicznej, która stanowi odpowiedź na wniosek i chroni organ od zarzutu bezczynności. W myśl art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że dokonanie przez organ czynności żądanej przez skarżącego wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu nawet wówczas, gdy czynność ta została podjęta z naruszeniem przewidzianego terminu. Zauważyć przy tym trzeba, że przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. umożliwia organowi dokonanie żądanej czynności, co do której postawiono mu zarzut bezczynności, także po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność. Zgodnie z tym przepisem organ, którego bezczynność zaskarżono, może bowiem w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Oznacza to, że do czasu rozpoznania skargi przez sąd może on uczynić zadość żądaniu skarżącego, co do którego pozostawał w bezczynności. Uwzględnienie skargi przez organ w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. powoduje, że przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Skutkuje to bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 (cofnięcie skargi) i pkt 2 (śmierć strony, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania). Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., będzie zachodziła m.in. wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. będzie miał zatem zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (tak uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, Lex nr 463487). Ponieważ strony nie kwestionowały, że żądane informacje mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej w rozumieniu art. 1 w związku z art. 6 ustawy, Sąd zajął się kwestią, czy organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2014 r. Zauważyć przyjdzie, że w niniejszej sprawie organ, pismem z dnia 4 września 2014 r., udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, wysłany drogą elektroniczną po godzinach pracy Urzędu Gminy w dniu 18 sierpnia 20014 r., wniosek ten został odczytany przez pracowników Urzędu w dniu 19 sierpnia 2014 r. Ocena tego, czy na organie ciąży obowiązek rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w przewidzianych formach jest możliwa tylko wówczas, gdy wniosek do organu dotrze - zostanie faktycznie złożony, wówczas można mówić, że postępowanie w sprawie informacji publicznej zostało wszczęte. Tylko bowiem skuteczne złożenie wniosku może stanowić podstawę merytorycznego badania przez Sąd skargi na bezczynność. Stąd zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie bieg terminu do udzielenia przez organ żądanej informacji rozpoczął się w dniu 19 sierpnia 2014 r., kiedy to wniosek organ najwcześniej mógł otrzymać. W konsekwencji, przesłanie stronie w dniu 4 września 2014 r. pisma, będącego odpowiedzią na jej wniosek z dnia 18 września 2014 r. (data wpływu do organu 19 sierpnia 2014 r.), zostało dokonane z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy, jak i po wniesieniu skargi do Sądu, co nastąpiło dnia 2 września 2014 r. (data stempla pocztowego). Zważywszy zatem, że wnioskowana informacja została udzielona po wniesieniu skargi do Sądu nie można uznać, że organ nadal pozostaje w bezczynności i dlatego przyjąć należało, że w niniejszej sprawie przestał istnieć przedmiot sprawy w postaci bezczynności organu. Skoro w momencie rozpoznawania przez Sąd skargi, organ nie pozostaje już w bezczynności, to brak jest podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 P.p.s.a., tj. zobowiązania organu, do podjęcia czynności w wyznaczonym terminie. Podjęcie żądanej czynności, co do której zarzucono organowi bezczynność, powoduje, że nie można na podstawie art. 149 P.p.s.a. zobowiązać organu do jej podjęcia. Biorąc więc pod uwagę, że niniejsze postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe, konieczne stało się jego umorzenie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W kontekście zarzutów sformułowanych w odpowiedzi na skargę wskazać przyjdzie, że uwzględnienie skargi na bezczynność następuje wówczas, gdy organ pozostał w bezczynności zarówno w dacie złożenia skargi, jak i w dacie wyrokowania. Jednakże, jak wyżej powiedziano, jeśli w dacie wniesienia skargi na bezczynność, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organ był bezczynny, ale w dacie orzekania przez Sąd – ten stan bezczynności ustał, Sąd zobligowany był do umorzenia postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w wypadku wydania aktu lub podjęcia czynności przez organ w sprawie, w której została wniesiona skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Zaznaczyć przy tym trzeba, że rozpoznając skargę na bezczynność organu sąd administracyjny ocenia jedynie, czy organ dokonał wymaganej czynności, bądź wydał określony akt, gdyż celem tej skargi jest doprowadzenie do wydania aktu lub podjęcia czynności przez właściwy organ. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego podjęto natomiast na zasadzie art. 201 § 1 P.p.s.a. oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, w tym przypadku od Burmistrza Gminy Gorzów Śląski, w razie umorzenia postępowania z przyczyny wskazanej tym przepisem. W analizowanym stanie faktycznym, jak wynika z przedstawionym rozważań Sądu, doszło do przekroczenia przez organ terminu do udzielenia informacji publicznej, zatem na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. Mając na uwadze, że opóźnienie to było nieznaczne, nie można przyjąć, że miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w tym zakresie, jak w punkcie drugim sentencji wyroku.