II SAB/Op 58/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu w przedmiocie odmowy wydania kopii pism postanawia odrzucić skargę. M. P. (zwany dalej skarżącym) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę zawartą w piśmie z dnia 26 lipca 2021 r., w której wskazał, że skarży bezczynność organu – Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, który odmówił wydania mu kopii jego pism, składanych w okresie od dnia 15 października 2019 r. do dnia 10 maja 2021 r. Skarżącego, na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 sierpnia 2021 r., wezwano do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie nr PESEL, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie, na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 sierpnia 2021 r., wezwano Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu do nadesłania w terminie 7 dni kompletnych akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę z jej odpisem. Odpowiadając na wezwania, skarżący uzupełnił brak formalny skargi, a także wniósł o przyznanie prawa pomocy. Sprawa dotycząca przyznania prawa pomocy została zarejestrowana pod sygn. akt II SPP/Op 72/21 i postanowieniem z dnia 14 września 2021 r. starszy referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu i zwolnił go od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę, zawartej w piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r., Prezes Sądu Okręgowego w Opolu wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia 8 czerwca 2021 r. o przekazanie mu kopii wszystkich złożonych przez niego skarg, wniosków i pism został rozpoznany pismem Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 5 lipca 2021 r. W piśmie tym wskazano, że organ nie jest w stanie sprostać żądaniom skarżącego, ponieważ nie sprecyzował on w nich chociażby rodzajowo spraw, których jego wniosek dotyczy. Po wystosowaniu przez skarżącego ponaglenia, Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 19 lipca 2021 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 5 lipca 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego w Opolu wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej, wyjaśniając, że obszar działalności sądów powszechnych objęty skargą w zakresie nieuwzględnienia wniosku o sporządzenie kopii pism własnych wnioskodawcy wniesionych do sądu, wobec braku danych pozwalających na zidentyfikowanie sygnatur sądowych spraw prowadzonych na podstawie obowiązujących procedur karnych i cywilnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego albo podjęcia czynności pozostaje w zwłoce. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, że organ administracyjny był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia czynności i mimo to nie podejmuje w terminie działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub odmawia ich podjęcia. Zaskarżenie bezczynności organu administracyjnego jest natomiast dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W razie stwierdzenia, że brak jest podstaw do realizacji żądania w jednej z form działania organów administracji określonych w 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i podlegających kontroli sądów administracyjnych, skarga na bezczynność kontroli takiej również nie może być poddana i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, powtórzyć przyjdzie, że skarżący objął skargą bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu w przedmiocie wydania kopii pism. Ocena treści skargi uprawnia stwierdzenie, że stanowi ona wyraz niezadowolenia skarżącego z niewydania mu przez Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu jego pism z okresu prawie dwóch lat. Stanowi zatem skargę wniesioną w trybie art. 41a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072), zwanej dalej w skrócie "u.s.p.". Zgodnie natomiast z art. 41b u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego jednoznacznie wynika, że rozpoznanie wniesionej przez M. P. skargi nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Skarga na działalność prezesa sądu okręgowego podlega zatem rozpoznaniu, na podstawie powołanych powyżej przepisów "u.s.p." oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 524), przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego. Podkreślić należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, iż w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy. Stosownie do powiedzianego wyżej, w ocenie Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu, wyznaczonego przede wszystkim treścią art. 3 p.p.s.a. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi, to należało ją uznać za niedopuszczalną i odrzucić, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wedle, którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.