II SAB/Op 61/19
WyrokWSA w Opolu2019-10-29
Skład orzekający: Ewa Janowska, Jerzy Krupiński, Krzysztof Sobieralski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dopuściło się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu rozpoznało sprawę i wydało decyzję w terminie akceptowalnym z punktu widzenia zasady szybkości postępowania, pomimo pewnej zwłoki i trudności kadrowych. Organ poinformował o wyznaczeniu nowego terminu, a następnie wydał merytoryczne rozstrzygnięcie przed upływem tego terminu.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie przed organem odwoławczym trwało od lipca 2019 r. Kolegium informowało o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (do 30 września 2019 r.) z powodu obsady kadrowej i dużej ilości spraw. Ostatecznie decyzja została wydana 12 sierpnia 2019 r. Skarżąca domagała się zasądzenia sumy pieniężnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi U. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez U. B. (dalej również jako skarżąca) była bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] z 26 czerwca 2019 r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M. S.
Wniesienie skargi sądowoadministracyjnej poprzedziły czynności strony oraz organu o następującym przebiegu.
W dniu 8 maja 2019 r. U. B. złożyła w Miejskim Centrum Świadczeń w [...] wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem M. S.
Pismem z 28 maja 2019 r., organ pierwszej instancji, w trybie art. 79a i art. 10 k.p.a., poinformował skarżącą, że materiał dowodowy w sprawie uznano za wystarczający do wydania decyzji i pozwalający na stwierdzenie, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał też, że strona ma możliwość zapoznać się z aktami sprawy a w przypadku istnienia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy winna wskazać te okoliczności i dostarczyć ewentualne dowody w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Następnie, organ stwierdził, że wniosek z 8 maja 2019 r. nie może być załatwiony w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a przypuszczalny termin jej załatwienia nastąpi do 31 lipca 2019 r.
Pismem, które wpłynęło do organu pierwszej instancji 14 czerwca 2019 r., skarżąc wniosła ponaglenie zarzucając, że Dyrektor Centrum Świadczeń w [...] prowadzi postępowanie w sposób przewlekły w sprawie jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem M. S.
Postanowieniem z 24 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło, że Dyrektor Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej o ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, oraz że przewlekłość ta nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Kolegium zobowiązało organ do załatwienia sprawy w terminie 10 dni od dnia otrzymania postanowienia.
W następstwie powyższego rozstrzygnięcia, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], Główny Specjalista Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] decyzją z 26 czerwca 2019 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Pismem z 4 lipca 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, które zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu 5 lipca 2019 r.
W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (pismo z 30 lipca 2019 r.) poinformowało skarżącą, że z uwagi na obsadę kadrową a także znaczną ilość spraw wpływających do Kolegium, załatwienie sprawy nastąpi do 30 września 2019 r.
Pismem z 7 sierpnia U. B. złożyła ponaglenie stwierdzając, że zawiadamiając o niezałatwieniu sprawy w terminie Kolegium dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz bezczynności, gdyż nie dołożyło należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyć postępowanie w rozsądnym terminie.
Kolejnym pismem z 9 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kolegium. W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania począwszy od wydania w dniu 20 lutego 2018 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczenia o stopieniu niepełnosprawności jej syna M. S. poprzez postępowanie odwoławcze prowadzone przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] oraz Sąd Rejonowy w [...], a następnie postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego prowadzonego przez Miejskie Centrum Świadczeń w [...] oraz postępowanie odwoławcze od decyzji tego organu prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Skarżąca stwierdziła, że w związku z tym, iż na każdym etapie sprawy, w procesie administracyjnym organy państwa dopuszczały się przekraczania terminów wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarga w szczególności dotyczy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które swoje postępowanie ograniczyło do wysłania listem zwykłym pisma informującego o nowym terminie rozpatrzenia sprawy. Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1009/19, skarżącą podniosła, że organizacyjne problemy organu nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki. Zwróciła uwagę, że sprawa dotyczy prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, zabezpieczającego minimum egzystencji wobec konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego edukacji. Zaznaczyła, że sprawa ta toczy się od marca 2018 r., pozbawiając skarżącą przez cały ten okres środków do życia. Wskazywała, że w tym czasie jej syn znajdował się pod opieką specjalistów: [...] w [...] i [...] w [...], u których wizyty są płatne. Dodała, że ponosi też koszty dojazdu i utrzymania samochodu służącego dojazdom na rehabilitację. Zwróciła się zatem do Sądu o zasądzenie sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., akcentując, że szkody materiale i moralne jakie podnieśli z synem są bardzo dotkliwe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do wniesionej skargi Kolegium wskazało, że pismem z 30 lipca 2019 r. zawiadomiło stronę, o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 30 września 2019 r. Termin był terminem przewidywanym, ustalonym przy uwzględnieniu wielkości wpływu i średniego wykonania spraw przypadającego na jednego członka Kolegium, natomiast rozpatrzenie odwołania nastąpiło znacznie przed tym terminem, bo w dniu 12 sierpnia 2019 r., a doręczenia decyzji dokonano 16 sierpnia 2019 r. W ocenie Kolegium, wobec załatwienia sprawy zarzut skargi dotyczący bezczynności jest niezasadny. Odnosząc się z kolei do zarzucanej przewlekłości postępowania Kolegium wskazało, że skarżąca została poinformowana o przyczynach niedochowania miesięcznego terminu rozpatrzenia odwołania, wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a., po czy został wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy. Kolegium powołało się na znaczną ilość spraw wpływających w stosunku do obsady kadrowej. Podniosło, iż pracuje obecnie w ograniczonym składzie, a to na skutek wygaśnięcia kadencji połowy członków pozaetatowych Kolegium. Mimo braków kadrowych odwołanie skarżącej zostało rozpatrzone 12 sierpnia 2019 r., tj. jedynie siedem dni po upływie miesięcznego terminu wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a., a znacznie przed upływem terminu wynikającego z zawiadomienia z dnia 30 lipca 2019 r., wyznaczonego na dzień 30 września 2019 r. Nadto zauważyło, że strona przewlekłości postępowania upatruje nie tylko w postępowaniu prowadzonym przez Kolegium, lecz opisuje również postępowania przed innymi organami (Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], Wojewódzkim Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], Sądem Rejonowym w [...] oraz Miejskim Centrum Świadczeń w [...]), zarzucając, że jej sprawa toczy się od marca 2018 r. Tymczasem, postępowanie w organie odwoławczym toczyło się jedynie od 5 lipca 2019 r., a wydane w sprawie rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie 16 sierpnia 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r. poz. 2167), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325, z późn.zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania chroni stronę przed niepodejmowaniem przez organ w wymaganym terminie czynności procesowych albo podejmowaniem ich w zbyt długich odstępach czasu.
Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się m.in. do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którym Sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Po myśli art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych jak również ustalonym w myśl art. 36 (bezczynność) lub na przewlekłe prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia.
Z treści powyższych regulacji wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ można wnosić w każdym czasie, po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia.
W niniejszej sprawie skarżąca, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełniła wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, składając pismem z 7 sierpnia 2019 r., w trybie art. 37 § 1 k.p.a., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu ponaglenie, w którym w sposób jednoznaczny wskazywała na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. Stosownie do powyższego, stwierdzić należało, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie, jest dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a.
Przystępując do merytorycznej oceny zasadności skargi, podkreślić należy, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę zarówno na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. W związku z tym wskazać trzeba, że przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Ten rodzaj zwłoki obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. komentarz do art. 37 k.p.a. - LEX/el: Z. Kmieciak (red.), W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2019). Przewlekłość obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. W takiej sytuacji, pomimo niezałatwiania sprawy w terminie, organ - chociaż formalnie nie pozostaje w bezczynności - jednak nie podejmuje czynności procesowych zgodnie z wyrażoną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania. Rozpoznając zatem skargę na przewlekłość postępowania, sąd bierze pod uwagę czynności procesowe dokonane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania. Weryfikacja działań organu przez sąd dokonywana jest z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
Odnosząc się z kolei do "bezczynności", odnotować przyjdzie, że przepisy nie określają na czym polega stan bezczynności. Wykładając treść tego pojęcia zgodzić należy się z powszechnie prezentowanym poglądem, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań.
Podkreślenia wymaga również, że dokonując oceny, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy Sąd w pierwszej kolejności winien zbadać, czy organ faktycznie naruszył art. 35 lub 36 k.p.a. W świetle bowiem powyższych przepisów, aby można było mówić o bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu sprawy przez organ, muszą po pierwsze bezskutecznie upłynąć terminy wynikające z powyższych przepisów, tj. art. 35 § 3, czy też art. 36 §1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 k.p.a. , dopiero po ich upływie stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, które z kolei jak wskazano powyżej otwiera drogę do wniesienia skargi do sądu.
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, odnotować w pierwszym rzędzie trzeba, że sprawę związaną z zarzucaną przez skarżącą bezczynnością i przewlekłością postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w związku z brakiem rozpoznania odwołania od decyzji Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] z 26 czerwca 2019 r., należało ocenić od momentu przekazania Kolegium przez organ pierwszej instancji odwołania, tj. od dnia 5 lipca 2019 r. Przypomnienia wymaga, że po otrzymaniu odwołania organ drugiej instancji pismem z dnia 30 lipca 2019 r., na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., poinformował skarżącą, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie określonym w art. 36 § 3 k.p.a., podał przyczynę zwłoki oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 30 września 2019 r. Z kolei, przy piśmie z 12 sierpnia 2019 r., organ pierwszej instancji, nawiązując do rozmowy telefonicznej z 9 sierpnia 2019 r. przekazał Kolegium decyzję z 1 lipca 2013 r., nr [...], przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem M. S. Następnie, decyzją z 12 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało U. B. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M.
Biorąc pod uwagę przedstawiony tok postępowania i jednocześnie odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego bezczynności organu, celowe jest powtórzenie, że instytucja skargi na bezczynność ma za zadanie doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd rozstrzyga według stanu sprawy na dzień zaskarżenia, natomiast oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. W rozpoznawanej sprawie, jeszcze przez złożenie skargi, w piśmie z 30 lipca 2019 r. organ wyznaczył termin rozpoznania sprawy, wydając merytoryczną decyzję 12 sierpnia 2019 r. Oznacza to, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę i wydał decyzję w terminie 1 miesiąca i 7 dni od wpłynięcia odwołania i co istotne w wyznaczonym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. terminie. Ponadto Sąd wziął również pod uwagę, iż w ocenianym okresie do organu wpłynęła duża liczba wniosków, które wymagały zarejestrowania, przydzielenia, oceny pod kątem ich kompletności, ewentualnego uzupełnienia i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia. Powyższe nie usprawiedliwia, co do zasady zwłoki w powadzeniu spraw przez organ, ale ma bezpośredni wpływ na możliwość sprawnego, a przy tym rzetelnego przeprowadzenia ww. czynności. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności uznać należy, że termin w jakim ostatecznie doszło do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, jest akceptowalny z punktu widzenia określonej w art. 12 § 1 k.p.a. zasady szybkości postępowania, tym bardziej, że w rozpoznawanej sprawie organ wydał żądane rozstrzygnięcie. Nie można zatem zarzucić organowi bezczynności.
Przechodząc z kolei do oceny zasadności skargi w zakresie przewlekłości postępowania, Sąd podkreśla, że zgodnie z cyt. powyżej art. 12 k.p.a., zasada szybkości postępowania zakreśla organowi obowiązek osiągania celów postępowania w jak najkrótszym czasie. Przejawem przewlekłości jest powstrzymywanie się od dokonania czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, co w konsekwencji prowadzi do nieracjonalnego przedłużania terminu jej załatwienia. W ocenie Sądu, od daty przekazania odwołania do dnia 12 sierpnia 2019 r. nie można organowi zarzucić, iż działał opieszale bądź podejmował czynności pozorne, bo nieznajdujące uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Ponadto, w przekonaniu Sądu, przyczyny podane przez organ w piśmie z 30 lipca 2019 r. - wyznaczającym nowy termin załatwienia sprawy, uniemożliwiające załatwienie sprawy w terminie, jak również w odpowiedzi na skargę, należy uznać za usprawiedliwione. Niewątpliwie znaczna ilość spraw wpływających do Kolegium, które wymagały zarejestrowania, przydzielenia, oceny pod kątem ich kompletności, ewentualnego uzupełnienia i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia, w stosunku do obsady kadrowej, która pracowała w ograniczonym składzie z uwagi na wygaśnięcia kadencji połowy członków pozaetatowych Kolegium, nie usprawiedliwia, co do zasady zwłoki w powadzeniu spraw przez organ, ale ma bezpośredni wpływ na możliwość sprawnego, a przy tym rzetelnego przeprowadzenia ww. czynności. Jednakże podkreślić przyjdzie, że pomimo braków kadrowych odwołanie skarżącej zostało rozpatrzone 12 sierpnia 2019 r., tj. jedynie siedem dni po upływie miesięcznego terminu wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a., a znacznie przed upływem terminu wynikającego z zawiadomienia z dnia 30 lipca 2019 r., wyznaczonego na dzień 30 września 2019 r. Na ocenę pracy Kolegium nie mogły wpłynąć również okoliczności podnoszone przez skarżącą w skardze, że jej sprawa toczy się od marca 2018 r. Zauważyć bowiem trzeba, że postępowania na jakie powoływał się skarżąca, i w których upatrywała przewlekłość postępowania prowadzonego przez Kolegium, dotyczyły w zasadzie postępowań, które toczyły się przed innymi organami, tj. Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], Wojewódzkim Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], Sądem Rejonowym w [...] oraz Miejskim Centrum Świadczeń w [...]. Tymczasem, postępowanie dotyczące nierozpoznania odwołania od decyzji Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] z 26 czerwca 2019 r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, toczyło się od 5 lipca 2019 r
Tym samym, w świetle powyższego, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, brak jest podstaw do zarzucenia organowi, iż dopuścił się bezczynności jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Pomimo bowiem zwłoki, która miała miejsce w sierpniu 2019 r., organ jeszcze przed wniesieniem skargi wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy, który co podkreślono powyżej został dochowany. W odniesieniu do wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej do połowy wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. Z przedstawionych wywodów Sądu wynika natomiast, że przedmiot skargi obejmował jedynie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie zaś ocenę działań innych organów administracji publicznej oraz sądu powszechnego, co z kolei uzasadniałoby spełnienie żądania skargi w tym zakresie. Dlatego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd po myśli art. 149 § 2 p.p.s.a., nie mógł przyznać wnioskowanej sumy pieniężnej. Powtórzyć przyjdzie, że skoro w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie stwierdzono zaniechania Kolegium, to nie wymagało to dyscyplinowania organu do terminowego załatwiania sprawy, poprzez wymierzenie grzywny, czy zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło