II SAB/Op 76/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Z. na bezczynność Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu w przedmiocie przetworzenia danych osobowych postanawia odrzucić skargę. P. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych (zwanej dalej "ANR") Oddział Terenowy w Opolu Sekcja Zamiejscowa Gospodarowania Zasobem w Oleśnie, w przedmiocie przetworzenia jego danych osobowych. W uzasadnianiu skarżący wyjaśnił, że organ nie zareagował na jego pismo z dnia 4 maja 2016 r., w którym zwrócił się o umożliwienie wglądu w akta sprawy dotyczącej swych wpłat za czynsz dzierżawny. Skarżący stwierdził, że nie został przez ANR, będącą administratorem jego danych osobowych, powiadomiony o zaprzestaniu przetwarzania tych danych, np. pocztą elektroniczną. Skarżący stwierdził też, że nie wie, komu administrator przekazał jego dane osobowe i czy udostępnienie nastąpiło bez zgody, czy też za zgodą skarżącego oraz jakie korzyści przyjął administrator za udostępnienie tych danych. Skarżący wskazał ponadto, że w roku 2013 i 2014 podpisał z ANR dwie umowy dzierżawy i obie miały dotyczyć gruntów rolnych, natomiast okazało się, że grunty te co najmniej od 20 lat nie są użytkowane rolniczo, a pełnomocnik ANR nie zgłosił dotychczas do ewidencji gruntów, że są to nieużytki. Poza tym skarżący zakwestionował kwalifikację klas rolniczych dzierżawionych gruntów, wskazał na problemy finansowe w ich uprawie oraz fakt użytkowania tych gruntów przez inne osoby. Na tej podstawie skarżący domagał się nałożenia kary porządkowej na administratora danych, nakazanie udostępnienia kopii wpłat dokonywanych przez skarżącego od 2006 r. oraz zajęcie stanowiska, czy wnioskował o zwrot nadpłat, jakich dokonał tytułem czynszu dzierżawnego, w większości nawet za działki objęte dzierżawą "piracką". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Terenowego ANR w Opolu wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że przedstawione w skardze kwestie rozliczenia wpłat dotyczących umów dzierżawy oraz przekazania P. Z. wpłat na czynsz dzierżawny, posiadania przez ANR danych osobowych skarżącego, klasoużytków dzierżawionych przez niego od ANR, jest przedmiotem postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w [...] [...] Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt [...] o zapłatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 P.p.s.a., stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która - zgodnie z § 2 komentowanego przepisu -obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. Ponadto, w myśl art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przytoczone regulacje wskazują, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. Zauważyć przyjdzie, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Bezczynność zatem oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, jednak zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie działań tego organu. Skarga na bezczynność może być zatem złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ustalając zakres podmiotowy i przedmiotowy wniesionej skargi, stwierdzić trzeba, że nie ulega wątpliwości, iż skarżący jako przedmiot zaskarżenia wskazał bezczynność ANR, która - jako administrator jego danych osobowych, związanych z umową dzierżawy gruntów rolnych - nie zareagowała na żądania zawarte we wniosku z dnia 4 maja 2016 r. i nie poinformowała skarżącego o zaprzestaniu przetwarzania jego danych oraz nie wskazała podmiotów, którym przekazała te dane, a ponadto nie przekazała skarżącemu kopii wpłat, jakich dokonywał od 2006 r. tytułem czynszu dzierżawnego. Poza tym skarżący zakwestionował prawidłowość rozliczeń finansowych związanych z zawartymi z ANR umowami dzierżawy gruntów rolnych. W kwestii zakresu podmiotowego skargi należało uznać, że skarga dotyczy bezczynności Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu. Wprawdzie skarżący wskazał jako podmiot "ANR w Oleśnie", to jednak stosownie do art. 8 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1491), organem Agencji jest Prezes, który wykonuje zadania przy pomocy Wiceprezesów oraz dyrektorów oddziałów terenowych Agencji. Według art. 7 tej ustawy Agencja działa na podstawie ustawy oraz statutu określającego organizację wewnętrzną Agencji, nadawanego przez Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Statut Agencji Nieruchomości Rolnych został nadany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 grudnia 2011 r. w sprawie nadania statutu Agencji Nieruchomości Rolnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 262, poz. 1567). W § 13 ust. 1 tego aktu wskazano, że oddziałami terenowymi ANR kierują dyrektorzy, którzy reprezentują Agencję w zakresie terytorialnej i rzeczowej właściwości oddziałów, stosownie do postanowień statutu i pełnomocnictw udzielonych przez Prezesa. Wynika z tego, że podmiotem właściwym do podejmowania działań, których domaga się skarżący, jest Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu, reprezentujący Agencję w zakresie terytorialnej i rzeczowej właściwości oddziału, stosownie do statutu i pełnomocnictw udzielonych przez Prezesa. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z dnia 7 stycznia 2016 r., udzielonego przez Prezesa ANR do działania w jego imieniu przed sądami, w tym także administracyjnymi oraz do prowadzenia spraw Agencji przed organami administracji publicznej. Dyrektor ANR Oddziału Terenowego w Opolu jest zatem także właściwy do działania w imieniu Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem ANR w Oleśnie. W ocenie Sądu, treść żądań skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że skarży on bezczynność organu (przewlekłe prowadzenie postępowania) w zakresie któregokolwiek z aktów lub czynności objętych zakresem kognicji sądu administracyjnego, wynikającym z powołanych na wstępie przepisów prawa. Skarżący jednoznacznie wskazał, że skarga dotyczy "nie powiadomienia o zaprzestaniu przetwarza danych osobowych, ich wykreśleniu i udostępnieniu" i w treści skargi przytoczył treść wniosku, jaki w dniu 4 maja 2016 r. złożył do administratora danych osobowych, tj. Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Opolu Sekcji Zamiejscowej Gospodarowania Zasobem w Oleśnie. Wniosek ten, oparty o przepisy art. 32 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 922]), zawierał żądanie zaprzestania przetwarzania danych osobowych skarżącego oraz ich usunięcia, a także oparte o przepis art. 33 tej ustawy żądanie udzielenia informacji, z jakiego źródła administrator pozyskał dane osobowe skarżącego. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do zakwalifikowania pisma skarżącego, jako skargi na bezczynność Dyrektora Oddziału Terenowego ANR w Opolu w zakresie czynności związanych z przetwarzaniem jego danych osobowych. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie ze wskazywanym w treści pisma skarżącego z dnia 4 maja 2016 r. przepisem art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, każdej osobie przysługuje prawo do kontroli przetwarzania danych, które jej dotyczą, zawartych w zbiorach danych. W ramach tych uprawnień osoba, której dane są przetwarzane, może m.in. żądać zaprzestania przetwarzania danych. Z art. 32 ust. 2-3a tej ustawy wynika jednak, że w takich sytuacjach decyzję w sprawie dopuszczalności dalszego przetwarzania danych osobowych wydaje Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Natomiast na zasadzie drugiego z przepisów powoływanych przez skarżącego w piśmie z dnia 4 maja 2016 r., tj. art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, na wniosek osoby, której dane dotyczą, administrator danych jest obowiązany, w terminie 30 dni, poinformować o przysługujących jej prawach oraz udzielić na piśmie informacji, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1-5a, odnośnie jej danych osobowych. Administrator może również odmówić udzielenia informacji osobie, której żądane dane dotyczą, w warunkach wskazanych w art. 34 tej ustawy. Zauważenia wymaga, że odmownym "rozstrzygnięciom" podejmowanym przez administratora danych osobowych na podstawie komentowanego art. 33 ustawy o ochronie danych osobowych. Ustawodawca nie nadał charakteru decyzji administracyjnej, ani innej procesowej formy, które zgodność z prawem można byłoby zakwestionować w sformalizowanym trybie instancyjnym (według K.p.a.) lub którą można zakwalifikować do kategorii aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., jak też możliwości złożenia skargi w przypadku braku reakcji administratora danych na wniosek, o jakim mowa w art. 32 ustawy o ochronie danych osobowych. Według art. 12 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych jest organem do spraw ochrony danych osobowych, który wydaje decyzje administracyjne i rozpatruje skargi w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. Odmowa udostępnienia danych osobowych przez administratora danych podlega kontroli Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, który w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a w szczególności: usunięcie uchybień oraz uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych). Dopiero decyzje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Stąd też możliwe byłoby również wniesienie skargi na bezczynność Generalnego Inspektora, jednakże z całą pewnością nie jest dopuszczalne zaskarżenie ani czynności, ani też bezczynności, administratora danych osobowych bezpośrednio do sądu administracyjnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w sytuacji, gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy wskazany przez stronę organ, a która ponadto nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, właściwe jest orzeczenie o odrzuceniu skargi, jako niedopuszczalnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2004 r., OSK 547/04, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący natomiast, jak już wskazano wyżej, skarży bezczynność w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia 4 maja 2016 r., który dotyczył wykonywania przez ANR obowiązków wynikających z art. 32 i 33 ustawy o ochronie danych osobowych. Bezczynność w tym zakresie nie stanowi jednego z rodzajów bezczynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. W odniesieniu do zarzutów dotyczących nieprawidłowego rozliczania przez ANR czynszu dzierżawnego z tytułu zawartych ze skarżącym umów dzierżawy gruntów rolnych (klasyfikacji gruntów, rozliczenia wpłat na czynsz dzierżawny) należy wskazać, że kwestie te dotyczą wykonywania umów dzierżawy i są sprawami o należności cywilnoprawne. Zaliczają się zatem do spraw cywilnych i nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.) do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne. Jak wskazał przy tym Dyrektor ANR Oddział Terenowy w Opolu w odpowiedzi na skargę, poruszane przez skarżącego zagadnienia są już przedmiotem sporu cywilnoprawnego o zapłatę, toczącego się przed sądem cywilnym. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.