II SAB/Op 76/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Rady Powiatu w Nysie w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność zarządcy drogi postanawia odrzucić skargę. A. W. pismem z dnia 7 lutego 2017 r. wniósł drogą elektroniczną z podpisem elektronicznym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w Nysie, wskazując w niej jako organ bezczynny Radę Powiatu w Nysie. W skardze tej domagał się zobowiązania Rady Powiatu w Nysie do wydania odpowiedzi na jego skargi, zgodnie z art. 238 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz nałożenia grzywny na organ lub pracowników odpowiedzialnych za zaniedbania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 15 grudnia 2016 r. złożył skargę adresowaną do Starostwa Powiatowego w Nysie dotyczącą niewłaściwie wykonywanych robót w pasie drogowym drogi powiatowej. Skargę tę przesłał do tut. Sądu w załączeniu. Wyjaśnił, że odpowiedzi na skargę z dnia 15 grudnia 2016 r. udzielił mu organ niewłaściwy, tj. Zarząd Powiatu, zamiast organu właściwego, czyli Rady Powiatu, a dodatkowo odpowiedź ta miała niewłaściwą formę, niespełniającą wymogów art. 238 K.p.a. Wobec tego w dniu 6 stycznia 2017 r. A. W. złożył kolejną skargę adresowaną do Zarządu Powiatu, którą również przesłał w załączeniu, na działanie Wydziału Drogownictwa. Na tę skargę otrzymał odpowiedź Starosty Nyskiego, który także nie był organem właściwym do rozpoznania skargi, forma odpowiedzi nie spełniała wymogów nakazanych przepisami prawa, a ponadto nie dotyczyła kwestii podniesionych w skardze. Podobnie uczyniono z jego skargą z dnia 17 marca 2015 r., złożoną do Zarządu Dróg Powiatowych w Nysie na działanie tego Zarządu. Skarżący zarzucił, że jego skargi są rozpatrywane niezgodnie z właściwością organów oraz w niewłaściwej formie, co jest rażącym naruszeniem prawa i świadczy o niezałatwieniu spraw w terminie. A. W. został wezwany, na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 9 marca 2017 r., do usunięcia braku formalnego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, przez własnoręczne podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi. Skarżący został także wezwany do jednoznacznego oznaczenia organu, którego bezczynności skarga dotyczy i jednoznacznego określenia, na czym skarżona bezczynność polega. Jednocześnie skarżącego zobowiązano do wskazania, czy wnosi skargi zarówno na bezczynność Rady Powiatu w Nysie jak i Zarządu Powiatu Nyskiego, a jeśli tak, o oznaczenie zakresu bezczynności w odniesieniu do każdego z tych organów. Wezwanie zawierało pouczenie, że brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie będzie skutkował przyjęciem, że skarga dotyczy jedynie bezczynności Rady Powiatu w Nysie w rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżącego pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. W wezwaniu omyłkowo określono, że chodzi o Radę Powiatu Namysłowskiego i Zarząd Powiatu Namysłowskiego, zamiast Radę Powiatu w Nysie i Zarząd Powiatu Nyskiego. Powyższe wezwanie przesłano skarżącemu na podany w skardze adres, tj. [...][...], ul. [...]. W dniu 11 kwietnia 2017 r. przesyłka została zwrócona z adnotacją, że była dwukrotnie awizowana, za pierwszym razem w dniu 20 marca 2017 r., za drugim - w dniu 28 marca 2017 r., a zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (k. 80 akt sądowych). Skarżący do dnia wydania niniejszego postanowienia nie podpisał własnoręcznie skargi, ani nie przesłał własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi. Nie dokonał także jednoznacznego oznaczenia organu, którego bezczynności skarga dotyczy i jednoznacznego określenia, na czym skarżona bezczynność polega. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie odnotować trzeba, że w pierwszej kolejności sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (pkt 5a) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Odnośnie do braków formalnych skargi wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zatem - w myśl art. 46 § 1 pkt 4 - skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, iż w przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji, niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje wezwaniem przez sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawą odrzucenia skargi jest wówczas art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. W rozpoznawanej sprawie Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podpisanie skargi lub przesłanie podpisanego egzemplarza skargi. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w P.p.s.a., brak jest regulacji, która przewidywałaby możliwość wnoszenia drogą elektroniczną pism procesowych opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym. Przepis art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. stanowi bowiem, że każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, rozumiany jako znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 342). We wskazanym przepisie jest więc mowa o podpisie własnoręcznym, z wyjątkiem przypadków niemożności podpisania pisma przez stronę, o których mowa w art. 46 § 4 P.p.s.a. Niedochowanie warunku własnoręcznie podpisanego pisma, wiąże się natomiast z odrzuceniem (lub zwrotem) pisma. Przywołane stanowisko, poparte szerokim uzasadnieniem, zostało zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13, i stanowi wiążącą interpretację przepisów procedury sądowoadministracyjnej. W świetle przywołanych przepisów prawa i poglądów NSA nie budzi wątpliwości, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości skutecznego wnoszenia pisma w formie elektronicznej, bowiem jednym z jego wymogów formalnych jest m.in. własnoręczne podpisanie go przez autora. Powołana uchwała NSA ma - na podstawie art. 269 § 1 P.p.s.a. - moc wiążącej zasady ogólnej, do której sądy administracyjne muszą się stosować przy rozpoznawaniu przed nimi spraw. Brak zatem własnoręcznego podpisu strony na skardze wniesionej elektronicznie z podpisem elektronicznym stanowi istotny brak formalny takiej skargi (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2016, s. 244) Wobec tego skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez własnoręcznie podpisanie skargi lub przesłanie podpisanego własnoręcznie egzemplarza skargi, a także do jednoznacznego oznaczenia organu, którego bezczynności skarga dotyczy i jednoznacznego określenia, na czym skarżona bezczynność polega. Wezwanie to należało uznać za skutecznie doręczone, w trybie art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a, sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie zaś do art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 P.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 P.p.s.a.) Ustawodawca wprowadził zatem tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia dokonano pod adres wskazany przez skarżącego, z zachowaniem wymogów wynikających z cyt. wyżej przepisu art. 73 P.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (20 i 28 marca 2017 r.). Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 11 kwietnia 2017 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Wobec powyższego Sąd przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i jednoznacznego oznaczenia organu oraz przedmiotu bezczynności została skutecznie doręczona w dniu 3 kwietnia 2017 r. Siedmiodniowy termin do wykonania przez skarżącego czynności wynikających z zawartych w niej wezwań, rozpoczął zatem bieg w dniu 4 kwietnia 2017 r. i upłynął z dniem 10 kwietnia 2017 r. (poniedziałek). Z akt sprawy wynika, że skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, a także nie oznaczył jednoznacznie organu, którego bezczynności skarga dotyczy i nie określił, na czym skarżona bezczynność polega, wobec tego przyjęto, tak jak w wezwaniu Sądu, że skarga została wniesiona na bezczynność Rady Powiatu w Nysie w rozpoznaniu skargi złożonej przez skarżącego pismem z dnia 15 grudnia 2016 r., czyli w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność zarządcy drogi. Jak wskazano w stanie faktycznym sprawy, w wezwaniu wystąpiła oczywista omyłka polegająca na podaniu, że chodzi o Radę Powiatu Namysłowskiego i Zarząd Powiatu Namysłowskiego, zamiast Rady Powiatu w Nysie i Zarządu Powiatu Nyskiego. Jednak z uwagi na to, że skarżący faktycznie nie odebrał wezwania, a jego skuteczne doręczenie nastąpiło w drodze fikcji doręczenia, powyższa oczywista omyłka pozostawała bez wpływu na niepodjęcie odpowiednich czynności w postępowaniu przez skarżącego. Ponadto skarżący nie został wezwany do wyjaśnienia kwestii, odnośnie których w wezwaniu pojawiły się oczywiste omyłki, pod rygorem odrzucenia skargi. Skoro skarżący do dnia wydania niniejszego postanowienia nie uzupełnił braku formalnego skargi, tj. własnoręcznie jej nie podpisał, ani nie nadesłał własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi, to - stosownie do cytowanego wcześniej art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - skargę należało odrzucić. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji.