II SAB/Op 85/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Szefa Urzędu Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia odrzucić skargę. S P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo zatytułowane "Skarga", opatrzone datą 16 września 2016 r., w którym zarzucił, że Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej również "Urząd") nie wypłaca wyrównania z tytułu przedłużenia okresu represji do pełnych 14 miesięcy, tj. do zakończenia drugiej wojny światowej. Wyjaśnił, że z pisma Urzędu z dnia 19 czerwca 2015 r. dowiedział się o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2010 r., dotyczącym zmiany przepisu określającego czas trwania represji. Natomiast z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] otrzymał naliczenie dopłaty do emerytury za okres 3 miesięcy od daty wpływu wniosku. Skarżący obliczył, że dotychczas poniósł stratę w wysokości ok. 5-6 tys. zł. Stwierdził, że wystąpił do Urzędu o wyrównanie tej kwoty i otrzymał pismo z czerwca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że skarga wniesiona przez S. P. dotyczy decyzji z dnia 8 lipca 2015 r., w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r. poz. 1001 - zwanej dalej ustawą o świadczeniu pieniężnym), będącej decyzją organu pierwszej instancji, w stosunku do której nie wyczerpano środków zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego toku instancyjnego, o którym mowa w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Poza tym organ zaznaczył, że pismo z dnia 5 lipca 2016 r., nr [...], dotyczące kwestii wypłaty świadczenia wynikającego z przepisów ustawy nie może stanowić przedmiotu zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż jest jedynie informacją dla strony, a nie decyzją, nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Skarżący, wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie i jednoznaczne oznaczenie zaskarżonego aktu oraz jego daty i numeru, w piśmie z dnia 4 listopada 2016 r. wyjaśnił, że żali się na bezczynność organu, do którego wystąpił o wypłatę wyrównania, a także może też żalić się na decyzję Szefa Urzędu przyznającą 14 pełnych miesięcy bez wskazania początkowej daty tej płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 P.p.s.a., stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która - zgodnie z § 2 komentowanego przepisu -obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. Ponadto, w myśl art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przytoczone regulacje wskazują, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. Zauważyć przyjdzie, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Bezczynność zatem oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, jednak zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie działań tego organu. Skarga na bezczynność może być zatem złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przyjąć trzeba, że skarżący zaskarżył bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie wyrównania świadczenia, przyznanego skarżącemu z tytułu pracy przymusowej. Z lektury akt wynika, że decyzją z dnia 28 kwietnia 2009 r. skarżącemu przyznano świadczenie pieniężne, uznając okres deportacji wynoszący 6 miesięcy. Decyzja ta została następnie w trybie art. 155 K.p.a. uchylona, na wniosek skarżącego, decyzją z dnia 8 lipca 2015 r., którą orzeczono o przyznaniu świadczenia pieniężnego zaliczając okres represji wynoszący 14 miesięcy. Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił do organu o wydanie decyzji dotyczącej ustalenia wyrównania świadczenia pieniężnego za okres od dnia 8 lipca 2012 r. do 8 lipca 2015 r. w wysokości różnicy pomiędzy kwotą przyznaną decyzją z dnia 8 lipca 2015 r. a kwotą, jaką powinien otrzymać zgodnie z obowiązującymi przepisami. Oceniając bezczynność organu w kontekście żądania sformułowanego przez skarżącego w piśmie z dnia 16 czerwca 2016 r., wskazać przyjdzie, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym uprawnienie do tego świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Szef Urzędu jest zatem uprawniony jedynie do wydawania decyzji przyznających uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej i określających okres trwania tej deportacji, z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 powołanej ustawy lub decyzji odmawiających przyznania prawa do tego uprawnienia. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania w kwestii wypłaty świadczenia pieniężnego, ponieważ stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym świadczenie to wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia. Tym samym realizacja decyzji Szefa Urzędu przyznającej uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej należy do organów emerytalno- rentowych, a do rozpoznawania odwołań od decyzji w tych sprawach właściwe są sądy pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 476 § 2 pkt 4 i § 4 K.p.c.). Zatem to organ emerytalno-rentowy określa okres, za jaki przysługuje wypłata świadczenia pieniężnego (z uwzględnieniem liczby miesięcy deportacji) i ustala początkową datę przysługiwania tego świadczenia, o której mowa w art. art. 5 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym oraz jego wysokość. Z treści art. 5 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym wynika bowiem, że wypłata świadczenia pieniężnego następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku o wypłatę tego świadczenia w organie emerytalno-rentowym. Jak wynika powyższego, sprawa wypłaty świadczenia pieniężnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wskazano już na wstępie, że świadczenie pieniężne wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy. Wypłata świadczenia, jak też określenie okresu, za jaki wypłata następuje według reguł z art. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym i z tego względu należy więc do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 K.p.c., a więc spraw cywilnych, do rozpoznawania których stosownie do art. 2 § 1 w zw. z art. 1 K.p.c., powołane są sądy powszechne Również charakter cywilny mają ewentualne roszczenia odszkodowawcze skarżącego. Oceniając zatem bezczynność organu w kontekście żądania sformułowanego przez skarżącego we wniosku z dnia 16 czerwca 2016 r., dotyczącego wypłaty przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyrównania świadczenia, należy stwierdzić, że organ nie był obowiązany do wydania decyzji lub postanowienia, czy dokonania czynności materialno-technicznej. Z tych względów skarga na bezczynność organu w tym zakresie nie należy do właściwości sądów administracyjnych i z tego względu podlega odrzuceniu z uwagi na niedopuszczalność skargi w tym przedmiocie. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.