II SAB/Op 95/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. W. o wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1) przyznać radcy prawnemu A. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w kwocie 295, 20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 55, 20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżącemu R. S. został przyznany postanowieniem referendarza sądowego radca prawny z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu wyznaczyła tym radcą – A. W. wykonującego zawód w Kancelarii w [...]. Pełnomocnik złożył do Sądu pismo procesowe z dnia 17 czerwca 2014 r. podtrzymując w nim zarzuty skargi oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 442, 80 zł (240 zł x 150% stawki minimalnej+podatek VAT), oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Pełnomocnik w dniu 24 czerwca 2014 r. brał udział w rozprawie, na której wydano postanowienie o zawieszeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 30 grudnia 2016 r., na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wydał wyrok uwzględniający skargę. W dniu 27 stycznia 2017 r. (data nadania przesyłki placówce pocztowej), pełnomocnik złożył wniosek o rozszerzenie wniosku o uzupełnienie wyroku. Wskazał w nim, że w wyroku brak jest rozstrzygnięcia, co do kosztów pomocy prawnej, co, do których wniosek zgłoszony został w piśmie z dnia 17 czerwca 2014 r. i na rozprawie, dlatego ponowił swój wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty tej pomocy nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Pełnomocnik we wniosku o uzupełnienie wyroku wniósł także o przyznanie na rzecz skarżącego wydatków z tytułu opłat pocztowych w związku ze skargą skarżącego w kwocie 4,00 zł za znaczki pocztowe. Przedmiot niniejszego postanowienia stanowi jedynie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Wniosek o uzupełnienie wyroku będzie przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu. Przechodząc do rozstrzygnięcia wniosku pełnomocnika, referendarz sądowy, zwany też dalej "orzekającym", stwierdza, że radca prawny ustanowiony z urzędu, ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w niniejszej sprawie reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zwanego dalej rozporządzeniem. Rozporządzenie to zostało z dniem 1 stycznia 2016 r. zastąpione przez - obecnie też już nieobowiązujące (obowiązywało do dnia 2 listopada 2016 r.) - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Na mocy § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, czyli w tym wypadku ww. rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Przyznając koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekający kierował się przepisem § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia, według którego – stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji za udział w innej sprawie, niż te, w których zaskarżona jest należność pieniężna (lit. a) i w sprawie skarg na decyzję i postanowienia Urzędu Patentowego (lit. b), wynoszą 240 zł. Stosownie natomiast do wyżej wskazanego § 15 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie mogą obejmować opłaty wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, sąd podwyższa opłatę za udzielenie pomocy prawnej z urzędu o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, która obecnie wynosi 23 %. Pełnomocnikowi przyznano zatem wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wynoszące netto 240 zł, i podwyższono je o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o kwotę 55, 20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), co dało łącznie kwotę 295, 20 zł. W tym miejscu przychodzi wyjaśnić, że radca prawny A. W. był ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego R. S., w niniejszej sprawie o sygn. akt II SAB/Op 95/16, a także w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 94/16. Sprawy te są rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno-prawna podejmowanej w nich materii, jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Świadczy o tym także zasadniczo prawie taka sama, jeśli chodzi o powołane podstawy prawne i ich interpretację, treść zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika w pismach procesowych podtrzymujących obie skargi. Zgodnie z kolei z przepisem art. 250 § 2 P.p.s.a., w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Stosownie do art. 2 ww. ustawy, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Artykuł 250 § 2 P.p.s.a. dopuszcza więc możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo, iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Skoro, zatem cytowany przepis art. 250 § 2 P.p.s.a. dopuszcza miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu nawet poniżej stawek minimalnych, to wnioskując z większego na mniejsze (wykładnia logiczna a maiori ad minus), tym bardziej możliwe jest przyznanie tego wynagrodzenia w stawce niższej niż wnioskowana przez pełnomocnika. Szczególnie, że przy przyznawaniu wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Brak jest zatem okoliczności uzasadniających przyznanie wynagrodzenia zgodnie z wnioskiem pełnomocnika w wysokości podwyższonej do 150 % opłaty podstawowej. W tej sytuacji orzekający oddalił wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w zakresie kwoty 147, 60 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą żądaną 442, 80 zł, a kwotą przyznaną 295, 20 zł. Biorąc pod uwagę wyżej powołane przepisy tj. art. 250 § 2 P.p.s.a. i § 2 ust. 1 rozporządzenia przy ustalaniu wysokości zasądzanego pełnomocnikowi wynagrodzenia, orzekający wziął zatem pod uwagę charakter i jednorodność rozpatrywanych spraw oraz wkład pracy radcy prawnego ustanowionego z urzędu w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Dlatego przyznając koszty uznał, że słuszne jest przyznanie ich w stawce minimalnej, co uzasadnia również oprócz powyżej wskazanych kryteriów przyznawania wynagrodzenia, rodzaj i stopień zawiłości sprawy. W związku z powyższym orzeczenie w punkcie 1 sentencji postanowienia uzasadnia art. 258 § 1 i 2 pkt 8 w zw. z art. 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia, a w punkcie 2 sentencji postanowienia art. 258 § 1 i 2 pkt 8 w zw. z art. 250 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia.