II SAB/Op 95/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. w przedmiocie zaginięcia pisma postanawia odrzucić skargę. M. P. (zwany dalej skarżącym) pismem z dnia 4 października 2021 r., złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. w przedmiocie zaginięcia jego skargi z dnia 7 kwietnia 2021 r. W piśmie tym, nazwanym także skargą, zaskarżył brak odpowiedzi na jego wniosek z dnia 5 marca 2021 r. dotyczący decyzji z dnia [...], nr [...], co do przedawnienia roszczenia, którego okres wynosi, zgodnie z zapisami art. 118 Kodeksu cywilnego, trzy lata. Skarżący podniósł w piśmie z dnia 7 kwietnia 2021 r., że roszczenie względem niego przedawniło się dnia 17 lipca 2020 r., dlatego stosownie do art. 123 Kodeksu cywilnego nie uznaje roszczenia. Skarżący w skardze do tut. Sądu wskazał, że od zastępcy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. uzyskał informację, że odpowiedź na jego pismo-skargę z dnia 7 kwietnia 2021 r. została wysłana w dniu 21 kwietnia 2021 r., ale skarżący jej nie otrzymał. Jednocześnie skarżący wniósł w skardze o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprawa dotycząca prawa pomocy została zarejestrowana w tut. Sądzie w repertorium sądowym dotyczącym postępowań o przyznanie prawa pomocy pod sygn. akt II SPP/Op 117/21, a skarga została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SAB/Op 95/21. Skarga celem nadania jej prawidłowego biegu – została przesłana do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. z informacją o obowiązku zwrotu skargi w terminie 7 dni, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w K. wyjaśnił, że w dniu 13 kwietnia 2021 r. do organu wpłynęła skarga M. P. z dnia 7 kwietnia 2021 r. na brak odpowiedzi na pismo z dnia 5 marca 2021 r. Na powyższe pismo-skargę udzielono skarżącemu odpowiedzi pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak [...]. Odbiór tego pisma strona potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 26 kwietnia 2021 r. Jednocześnie sprawa ze skargi z dnia 7 kwietnia 2021 r. była również rozpatrywana przez Wojewodę O., który postanowieniem z dnia [...], znak [...], odnosząc się m.in. do skargi-pisma strony z dnia 7 kwietnia 2021 r. nie stwierdził bezczynności, jak też przewlekłości postępowania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. Z nadesłanych przez organ akt wynika, że roszczenie, którego przedawnienie skarżący podniósł, dotyczyło zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność, jako skargi, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego albo podjęcia czynności pozostaje w zwłoce. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, że organ administracyjny był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia czynności i mimo to nie podejmuje w terminie działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub odmawia ich podjęcia. Zaskarżenie bezczynności organu administracyjnego jest natomiast dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W razie stwierdzenia, że brak jest podstaw do realizacji żądania w jednej z form działania organów administracji określonych w 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. podlegających kontroli sądów administracyjnych, skarga na bezczynność kontroli takiej również nie może być poddana i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 95/21 powtórzyć przyjdzie, że skarżący objął skargą bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. w przedmiocie zaginięcia jego pisma-skargi z dnia 7 kwietnia 202 r., na które jego zdaniem, organ nie udzielił mu żadnej odpowiedzi. Ocena treści skargi uprawnia stwierdzenie, że stanowi ona wyraz niezadowolenia skarżącego z działalności Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. w zakresie udzielenia odpowiedzi na pismo-skargę skarżącego z dnia 7 kwietnia 2021 r. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości – a więc tzw. skarg powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - zwanej dalej: "k.p.a.". Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji RP prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. Jak stanowi przy tym art. 223 § 1 k.p.a., organy państwowe rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski w ramach swojej właściwości, którą pomocniczo określa art. 229 k.p.a. W ocenie sądu skargę wywiedzioną w sprawie niniejszej należało zakwalifikować jako skargę wniesioną w trybie przepisów ww. rozdziału VIII k.p.a.. W istocie dotyczy ona bowiem niewłaściwego, w ocenie skarżącej, działania Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K., polegającego - w opinii strony - na braku udzielenia odpowiedzi na pismo skarżącego, a także na przewlekłym prowadzeniu przez organ postępowania w sprawie udzielenia tej odpowiedzi. Wskazana skarga powszechna winna podlegać rozpoznaniu w uproszczonym trybie skargowo-wnioskowym przez właściwy organ, wskazany w art. 229 k.p.a., a o sposobie jej rozpoznania zawiadamia się skarżącego stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. Zarówno sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi pozostają natomiast poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w zakresie kontroli sądowej, która obejmuje m.in. akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach. Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi jako nie należącej do właściwości sądów administracyjnych i jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § pkt 1 p.p.s.a., który stanowi właśnie, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dodać również należy, że w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Sąd nie może bowiem kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (vide: art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). Stosownie do powiedzianego wyżej, w ocenie Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu, wyznaczonego przede treścią art. 3 p.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi, to należało ją uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę i orzekł jak w sentencji.