II SO/Op 15/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadu w postaci wraku autobusu wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oddalające wniosek o wyłączenie sędziów, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. D. W. i M. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadu w postaci wraku autobusu. W toku postępowania sądowego pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący wnieśli o wyłącznie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt II OW 97/10 Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II SO/Op 15/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek D. i M. W. o wyłącznie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na to postanowienie. W związku z tym skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od zażalenia w kwocie 100 (sto) zł. W odpowiedzi D. W. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, prosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. D. W. w urzędowym formularzu wskazała, że zamieszkuje wraz z mężem M. W., mają majątek w postaci współwłasności działek nr A i B w N. o powierzchni 2500 m 2 . Oboje mają dochody z tytułu emerytury, D. W. w wysokości 1107 zł, M. W. w wysokości 1344 zł, co łącznie daje 2453 zł. W uzasadnieniu wniosku napisała między innymi "Jesteśmy ofiarami sędziów WSA [...] i całego układu gangów rodzinnych sędziów (...)", a zatem powtórzyła argumenty podnoszone w sprawie o wyłącznie sędziów WSA [...]. W rubryce nr 11 dotyczącej innych danych, które składający oświadczenie uważa za istotne D. W. napisała "szwagry pozbawiły nas zimnej wody i ogrzewania i zadłużyły hipoteki naszego mieszkania i jeszcze sięgają po naszą własność by mogły bezkarnie handlować nieruchomościami za łapówki". Referendarz sądowy wezwał D. W. działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do uzupełnienia braków wniosku o prawo pomocy poprzez doręczenie zaświadczeń o wysokości dochodu uzyskiwanego przez nią i osoby prowadzące z nimi wspólne gospodarstwo domowe np. złożenie odcinków emerytur, doręczenie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych za ostanie dwa miesiące, sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci), wskazanie daty urodzenia męża M. W. (w rubryce urzędowego formularza przeznaczonej do podania daty urodzenia osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wpisano, że jest to 23.09.09). Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewskazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. D. W. w odpowiedzi przesłała pismo datowane na dzień 25 kwietnia 2011 r., wskazała w nim, że nie mają z mężem kont bankowych, płacą miesięcznie za gaz w butli 56 zł, za energię elektryczną od 70 do 100 zł, podatek od działki 42 zł rocznie. Pismo z dnia 25 kwietnia 2011 r., zawiera też w formie znajdującej się na niej kopii przekazów pocztowych informację o emeryturach państwa W. i przekazywanych im z tego tytułu kwotach za luty 2011 r. D. W. ma emeryturę brutto 1313,59 zł , netto zatem świadczenie to wynosi 1107,37 zł, M. W. ma emeryturę brutto 1605,16 zł, co daje netto 1342,70 zł. Z przesłanych kopii przekazów pocztowych emerytur wynika też, że D. i M. W. mają wypłacane przez ZUS świadczenia w niższych kwotach. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym w dniu 18 marca 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy i wyjaśnieniami złożonymi w dniu 20 kwietnia 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał do wyjaśnienia powodu różnicy pomiędzy wysokością emerytur netto D. W. i jej męża, a niższymi kwotami przekazywanymi im przez ZUS z tego tytułu. Ponadto referendarz sądowy wezwał do wykazania, iż od rozpoznania poprzedniego wniosku w przedmiocie prawa pomocy (prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia 6 kwietnia 2010 r., sygn. akt [...]), zmieniła się (pogorszyła) sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w takim stopniu, iż uzasadnione byłoby aktualnie uwzględnienie wniosku w całości lub w części. Ponownie, jak w pierwszym wezwaniu o dodatkowe dokumenty pouczono skarżącą o konsekwencjach niezastosowania się do niego. D. W. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, a zatem o przyznanie prawa pomocy w części. Przyznanie prawa pomocy w części może obejmować, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanka przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest podana w art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informację niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Skarżąca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych czyli stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojego i rodziny. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej pod względem wyżej podanej przesłanki ustawowej, referendarz sądowy wziął pod uwagę dane zawarte w przesłanym wniosku oraz dokumentach i stwierdził, że skarżąca osiąga wraz z mężem aktualnie miesięcznie dochód netto w kwocie 1730,64 zł. Składają się na niego emerytura skarżącej i jej męża, ale w kwotach obniżonych o zajęcia komornicze. Skarżąca podała w piśmie z dnia 5 czerwca 2011 r. z jakich tytułów Komornik ściąga z ich emerytur łącznie kwotę 722,36 zł, ale nie wykazała jak długo taka sytuacja będzie miała miejsce. Nie wiadomo zatem czy obniżenie kwoty emerytury miało charakter jednorazowy czy będzie to sytuacja powtarzająca się. Jednakże mając na względzie zasadę ekonomii procesowej i szybkiego załatwiania spraw, referendarz sądowy uznał, że niecelowe jest wzywanie skarżącej kolejny raz o wyjaśnienia tej wątpliwości. Referendarz stwierdził bowiem, że sytuacja materialna skarżącej jest dla niego obecnie na tyle klarowna, że jest w stanie podjąć decyzję odnośnie złożonego przez nią wniosku o prawo pomocy. Skarżąca zatem wykazała, że obecnie maja dochód łącznie netto 1730,64 zł, z tego ponoszą wydatki co miesiąc około 160 zł na energię elektryczną –od 70-100 zł, na gaz 56 zł, podatek o nieruchomości 42 zł rocznie, czyli 3,5 zł miesięcznie. Na jedną osobę w dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżącej przypada zatem kwota dochodu netto 865,32 zł, a po odjęciu comiesięcznych opłat, kwota ta ulega zmniejszeniu do kwoty 785 zł. Obecnie jedyny koszt jaki ma obowiązek ponieść skarżąca, to wpis od zażalenia złożonego przez skarżącą na postanowienie z dnia 10 stycznia 2011r., sygn. akt II SO/Op 15/10 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o oddaleniu jej wniosku o wyłączenie sędziów WSA [...]. Wpis ten wynosi 100 zł (słownie: sto złotych), mając na uwadze obecny dochód na osobę w rodzinie skarżącej, który jest okrojony z uwagi na egzekwowane przez komornika kwoty, referendarz uznał, że na moment orzekania spełnia ona przesłanki do tego, aby zwolnić ją z obowiązku poniesienia tego wpisu. W ocenie referendarza poniesienie przez nią wpisu od zażalenia mogłoby być uciążliwe i spowodować uszczerbek w sytuacji bytowej skarżącej i jej męża, a niemożność jego uiszczenia zamknęłaby jej drogę do dalszego procedowania. Za takim stanowiskiem referendarza przemawiał też utrwalony w literaturze pogląd, że "prawo do sądu" nie może być prawem iluzorycznym. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (tak: Bogusław Dauter, teza z artykułu pt. "Prawo pomocy. Teza 1", umieszczona w programie komputerowym LEX pod nr 57058, jako teza z piśmiennictwa do art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wprawdzie wpis od zażalenia jest innego rodzaju opłatą niż wpis od skargi, jednakże niemożność jego uiszczenia przez stronę ma dla niej równie ważne konsekwencje, pozbawiłyby ją bowiem prawa do oceny żalonej kwestii przez Sąd II instancji Jednocześnie jednak referendarz uznał, iż dochody skarżącej i jej męża są na tyle wysokie, że powinna ona w części pokryć koszty postępowania sądowego i nie uznał, aby należało jej przyznać dalej idące prawo pomocy, dlatego też nie zwolnił jej z kosztów sądowych w całości, tym bardziej, że przed tut. Sądem jest ona zobowiązana jedynie do poniesienia kosztu od którego postanowiono ja zwolnić. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.