II SO/Op 22/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy na skutek wniosku skarżącej D. W. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu został wyznaczony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2006 r., sygn. akt II OW 34/06, do rozpoznania wniosku D. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Wojewody [...] z [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Opolu postanowieniem z 4 grudnia 2006 r., sygn. akt II SO/Op 22/06, oddalił go. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca w piśmie z 8 stycznia 2007 r. (data wpływu), błędnie opatrzonym przez stronę datą "5 czerwca 2007 r.". Zarządzeniem Przewodniczącego z 9 stycznia 2007 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Zarządzenie to zostało zaskarżone zażaleniem skarżącej z dnia 8 lutego 2007 r., po czym nastąpiło wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kilkunastu postanowień odnoszących się do incydentalnego postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przy rozpoznawaniu tej sprawy było także przedmiotem oceny przez Sąd II instancji w związku ze skargą D. W. na przewlekłość postępowania w sprawie II SO/Op 22/06. Postanowieniem z 29 października 2009 r., sygn. akt II OPP 19/09, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na przewlekłość postępowania na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179 poz. 1843 ze zm.). W aktualnym stanie sprawy II SO/Op 22/06 do rozpoznania pozostaje zażalenie skarżącej z 8 stycznia 2007 r., gdyż postanowieniem z 5 października 2009 r., sygn. akt II OZ 777/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Opolu z 15 czerwca 2009 r. odrzucające zażalenie strony. Po zwrocie akt z Sądu II instancji, na podstawie art. 6 P.p.s.a. pouczono stronę o obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia, a w zakreślonym tygodniowym terminie D. W. po raz kolejny wniosła o przyznanie w tej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek złożony na formularzu PPF został uzupełniony na wezwanie Sądu w trybie art. 255 P.p.s.a., pismem strony z 28 grudnia 2009 r. Z oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Otrzymują łącznie 2345 emerytury netto, nie posiadają mieszkania, bo zajmowany lokal wystawiono na licytację. Są współwłaścicielami działki gruntu o pow. 2500 m 2. Stałe miesięczne wydatki na energię elektryczną, gaz i leki wynoszą minimum od 350 zł do 450 zł. Nie korzystają z pomocy społecznej. Prowadzą około 300 spraw sądowych, w których "obrona zabiera im jedną emeryturę a reszta nie wystarcza na minimum socjalne". Skarżąca nie posiada rachunku bankowego, nie ma innych źródeł dochodu i nie korzysta z pomocy osób trzecich (por. oświadczenie skarżącej karta 283, 284 i 292). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z ustaleń sądu wynika, że skarżąca złożyła wniosek na formularzu określonym w art. 252 P.p.s.a. zawierający jej oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, uzupełnionym oświadczeniem z 28 grudnia 2009 r. a złożonym w trybie art. 255 P.p.s.a. Skarżąca prowadzi z mężem gospodarstwo domowe i tytułem emerytur otrzymują łącznie 2345 zł. Określając stałe wydatki gospodarstwa domowego strona wskazała na opłaty za gaz, energię elektryczną i leki w łącznej kwocie od 350 zł do 450 zł. Skarżąca nie ma innych źródeł utrzymania, ani innych osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Twierdzi, że budżet domowy obciążają liczne wydatki na sprawy sądowe. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd nie znalazł podstaw do przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając wykazaną przez stronę sytuację materialno rodzinną należało przyjąć, że skarżąca ma możliwość poniesienia kosztów sądowych, które obecnie sprowadzają się jedynie do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 złotych. Trzeba zatem zważyć, że nawet po odliczeniu od dochodu skarżącej i jej rodziny stałych wydatków miesięcznych (w tym niezbędnych, usprawiedliwionych kosztów wyżywienia, ubrania i innych potrzeb bytowych) strona dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi uiścić wymaganą opłatę sądową. Wskazać też należy, że zwolnienie od kosztów sądowych to wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro tak to Sąd ma prawo ocenić nie tylko wskazane przez stronę w oświadczeniu złożonym w trybie art. 252 P.p.s.a. okoliczności opisujące jej sytuację materialno – rodzinną, ale także zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, w oparciu o przepisy prawa, ocenić faktyczne możliwości płatnicze strony. Skarżąca prowadzi sprawy sądowe od wielu lat, co jest okolicznością znaną Sądom I i II instancji z urzędu. Czas ich trwania to głównie wynik zaskarżania wszystkich czynności Sądu. Co więcej, czyni to w liczbie i w sposób, który – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego poprzednie zażalenie strony w innej sprawie – może świadczyć o nadużywaniu prawa do sądu, czasem pozostającym w kolizji z jej rzeczywistymi interesami (por. postanowienie NSA z 21 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 311/06). Dlatego Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, zwłaszcza, że zgodnie z art. 6 P.p.s.a. na każdym etapie postępowania sądowego ma obowiązek pouczać stronę o przysługujących jej prawach. W konsekwencji trudno przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła, że zachodzą w stosunku do niej przesłanki zastosowania prawa pomocy tylko na tej podstawie, że - jak twierdzi - "nie jest w stanie walczyć z gangami rodzinnymi sędziów i prokuratorów, którzy zabrali jej mieszkanie". Z tych przyczyn i z mocy powołanych przepisów prawa należało postanowić jak wyżej.