II SO/Op 23/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, oprócz sędziego Wandy Wiatkowskiej-Ilków, od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 514/13, ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowanie w sprawie zażalenia na bezczynność Burmistrza Gminy Trzebnica postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej, 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Haliny Betty. Pismem z dnia 11 czerwca 2013 r. D. W., M. W., J. W. i M. W., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na bezczynność Burmistrza Gminy Trzebnica. W dniu 26 sierpnia 2013 r. D. W. i M. W. złożyli wniosek o wyłączenie z urzędu wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w ich sprawie o sygn. akt II SA/Wr 514/13, wskazując, na "dobro wymiaru sprawiedliwości, interesu społecznego, interesu Rzeczpospolitej Polskiej, i praw materialnych strony skarżącej, która ma w tym interes prawny." Podnieśli, że od dziesięciu lat są dyskryminowani i poniżani w Sądzie. Sędziowie WSA we Wrocławiu stosują wobec nich uporczywy stalking, jak też wymierzają wysokie grzywny. Wskazali jako niesprawiedliwych i stronniczych sędziów WSA we Wrocławiu: Halinę Filipowicz-Kremis, Annę Siedlecką, Alicję Palus, Olgę Białek, Andrzeja Wawrzyniaka, Zygmunta Wiśniewskiego, Mieczysława Górkiewicza, Ireneusza Dukiela, Władysława Kulona, Annę Moskałę, Józefa Kremisa, Henryka Ożoga, Jerzego Strzebinczyka (błędnie podali nazwisko, jako Strzebińczyk), Jolantę Sikorską, Julię Szczygielską, Alojzego Wyszkowskiego, Marcina Miemca, Macieja Guzińskiego. Jako stronniczych sędziów WSA we Wrocławiu wymienili: Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Barbarę Ciołek, Dagmarę Dominik-Ogińską, Darię Gawlak Nowakowską, Ewę Kamienicką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Danutę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Tomasza Świetlikowskiego, Marię Tkacz-Rutkowską, Magdalenę Jankowską-Szostak, Bogumiłe Kalinowską, Małgorzatę Malinowską-Grakowicz, Tadeusza Kuczyńskiego, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Lidię Serwiniowską (błędnie podali nazwisko, jako Serwinowska). Ponadto sędziemu Ryszardowi Pękowi, zarzucili stronniczość wskazując, że jako Prezesa Sądu nie reaguje na bezprawie sędziów, a sędzi Henryce Łysikowskiej zarzucili oprócz stronniczości, niereagowanie na bezprawie udokumentowane przez nich w skargach. Skarżący wnieśli o to, aby zarówno Sędziowie, jak i ich małżonkowie, dzieci, W., dla dobra wymiaru sprawiedliwości, złożyli stosowne oświadczenia, jakie nieruchomości, gdzie, za ile o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali od Agencji Nieruchomości Rolnej [...]i jej Spółki A. [...]. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Skarżący we wniosku o wyłączenie nie wymienili sędziego WSA we Wrocławiu, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, wobec czego nie składała ona wyżej opisanego oświadczenia odnośnie występowania okoliczności uzasadniających jej wyłączenie od orzekania w sprawie. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I OW 321/13, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziów, powoduje sytuację, że brak jest sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Ponieważ skarżący nie wymienili we wniosku o wyłączenie sędziów sędziego WSA we Wrocławiu Wandy Wiatkowskiej-Ilków, brak było podstaw do rozstrzygania w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji uzasadnia fakt, że sędzia NSA Halina Betta na dzień złożenia wniosku orzekała w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ale obecnie już nie orzeka, ponieważ, jak wiadomo jest Sądowi z urzędu, z dniem 31 sierpnia 2013 r., przeszła w stan spoczynku. W związku z tym, postępowanie wniosku o jej wyłączenie należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., umorzyć jako bezprzedmiotowe. .