II SO/Op 26/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie sędzia WSA Ewa Janowska sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2013 r. wniosku M. C. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Gliwicach z dnia 12 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej sygn. akt IV SA/Gl 1012/12 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Anny Apollo, Iwony Boguckiej, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Przemysława Dumany, Łucji Franiczek, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalaga-Gajewskiej, Elżbiety Kaznowskiej, Leszka Kiermaszka, Beaty Kozickiej, Ewy Krawczyk, Włodzimierza Kubika, Mirosława Kupca, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Ewy Madej, Andrzeja Matana, Tadeusza Michalika, Adama Mikusińskiego, Bożeny Miliczek-Ciszewskiej, Stanisława Niteckiego, Wojciecha Organiściaka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Teresy Randak, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei, Marii Taniewskiej-Banackiej, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka i Edyty Żarkiewicz. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Prokuratora Okręgowego w Gliwicach z dnia 12 października 2012 r., nr [...]. W piśmie procesowym z dnia 28 kwietnia 2013 r. skarżący zawarł wniosek o wyłączenie od prowadzenia sprawy wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 8 maja 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów, przez wskazanie ich imion i nazwisk oraz uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia odnoszących się do każdego z sędziów. W odpowiedzi skarżący wnioskiem z dnia 3 czerwca 2013 r. zwrócił się do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przekazanie lub upublicznienie wykazu sędziów tego Sądu. Zarządzeniem z dnia 17 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1012/12 pozostawił wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów tego Sądu, bez rozpoznania. Jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia, Sąd wskazał na art. 19, art. 20 § 1 oraz art. 49 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), a uzasadniając swoje stanowisko podniósł, iż skarżący nie uzupełnił we wskazanym terminie braków formalnych wniosku. Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. M. C. złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy, sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w osobach: Anny Apollo, Iwony Boguckiej, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Przemysława Dumany, Łucji Franiczek, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalaga-Gajewskiej, Elżbiety Kaznowskiej, Leszka Kiermaszka, Beaty Kozickiej, Ewy Krawczyk, Włodzimierza Kubika, Mirosława Kupca, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Ewy Madej, Andrzeja Matana, Tadeusza Michalika, Adama Mikusińskiego, Bożeny Miliczek- Ciszewskiej, Stanisława Niteckiego, Wojciecha Organiściaka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Teresy Randak, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei, Marii Taniewskiej-Banackiej, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka i Edyty Żarkiewicz. Jako przyczynę uzasadniającą wyłączenie sędziów w każdym indywidualnym przypadku, skarżący powołując się na art. 45 § 1 i art. 10 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nigdy jeszcze nie uwzględnił skargi na decyzję władzy wykonawczej o odmowie dostępu do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, Sąd ten zatwierdził 99% zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, a taki stan rzeczy wskazuje, że sędziowie ww. Sądu "w dwu podanych zakresach są tylko częścią" władzy wykonawczej z naruszeniem przepisów Konstytucji. To z kolei powoduje, że rozpatrywanie przez sędziów skarg na poczynania "władzy wykonawczej" mija się z celem, skoro wynik znany jest z góry. W dalszej części pisma skarżący wyraził aprobatę dla przekazywania funkcji orzeczniczej, ławom przysięgłych złożonych z 12 obywateli wylosowanych odrębnie do każdej sprawy. Wskazał, że utrzymywanie dotychczasowego systemu orzeczniczego powoduje tego typu sytuację, że "wspólnota" sędziów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z "władzą wykonawczą" w przeszłości "umożliwiła prokuraturze ukrywanie dokumentacji i dowodów zbrodni, w tych skrytobójczych mordów i tortur, dokonanych przez jej podopiecznych". W związku ze złożonym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt I OW 213/13, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, opubl. OSNC z 1972 r. Nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, których dotyczy wniosek nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące współpracy sędziów WSA w Gliwicach z Prokuraturą w Gliwicach, celu ukrywania dokumentacji i "dowodów zbrodni", czy też stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu, przejawiająca się rzekomymi korzystnymi dla organów administracji publicznej orzeczeniami (w tym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach aż w 99% przypadków), nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz powtórzyć należy, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi, a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.