II SO/Op 26/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2014 r. wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia sygn. akt II SA/Wr 515/13 postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej, 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Haliny Betty, 3) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy referendarzy sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Ewy Orłowskiej, Barbary Koźlik, Wiesława Jakubca i Michała Kazka. 6 Pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2013 r., nr [...]. Następnie, skarżący D. W. i M. W. pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. złożyli wniosek o wyłączenie z urzędu od orzekania w sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wymienionych z imienia i nazwiska, wskazując na dobro wymiaru sprawiedliwości, interes społeczny, ich interes prawny oraz prawo materialne. Zdaniem wnioskodawców, sędziowie WSA znęcali się nad nimi psychicznie i moralnie, dyskryminowali i pozbawiali ich prawa do obrony. Wskazali, że od 10 lat sędziowie WSA we Wrocławiu stosują wobec nich uporczywy stalking, pozbawiając ich prawa do map geodezyjnych, a za składane wnioski dowodowe karają ich grzywnami. Zarzucili niesprawiedliwość, stronniczość oraz wykorzystywanie własnego stanowiska służbowego, sędziom: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej, Alicji Palus, Oldze Białek, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Mieczysławowi Górkiewiczowi, Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Annie Moskale, Józefowi Kremisowi, Henrykowi Ożogowi, Jerzemu Strzebinczykowi, Jolancie Sikorskiej, Julii Szczygielskiej, Alojzemu Wyszkowskiemu, Marcinowi Miemcowi, Maciejowi Guzińskiemu. Sędziemu Ryszardowi Pękowi zarzucili stronniczość oraz to, że jako Prezes Sądu nie reaguje na bezprawie sędziów i wyrzucanie z akt dokumentów. Stronniczość zarzucili także sędziom: Henryce Łysikowskiej, Katarzynie Radom, Halinie Betcie, Lidii Błystak, Katarzynie Borońskiej, Anetcie Chołuj, Barbarze Ciołek, Dagmarze Dominik, Darii Gawlak, Ewie Kamienieckiej, Zbigniewowi Łobodzie, Jadwidze Danucie Mróz, Markowi Olejnikowi, Marcie Semiczek, Tomaszowi Świetlikowskiemu, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Magdalenie Jankowskiej-Szostak, Bogumile Kalinowskiej, Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz, Tadeuszowi Kuczyńskiemu, Mirosławie Rozbickiej, Lidii Serwinowskiej. Skarżący zażądali także, aby sędziowie złożyli oświadczenie jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie zakupili zarówno oni, jak i ich małżonkowie, dzieci, wnuki od Agencji Nieruchomości Rolnej [...] i jej Spółki [...]. Pismem z dnia 7 października 2013 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od rozpoznawania sprawy referendarzy sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, a także sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej, bowiem orzekała mimo wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu. Następnie, w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżący sprecyzowali, że wniosek dotyczy referendarzy sądowych: Wiesława Jakubca, Michała Kazka, Ewy Orłowskiej i Barbary Koźlik. Zarzucili, że pozbawia się ich możliwości skorzystania z prawa pomocy, zmusza do opłacania spraw, upokarza i zmusza do "uporczywego żebractwa o dokumenty, których nie możemy otrzymać od 10 lat". Wobec złożonego wniosku, sędziowie i referendarze sądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt I OW 26/14, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego i instytucja wyłączenia referendarza sądowego, która ukształtowana jest poprzez odesłanie w art. 24 § 1 P.p.s.a. do przepisów o wyłączeniu sędziego, ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego (referendarza sądowego) od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia (referendarz sądowy), który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego (referendarza sądowego) z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (referendarza sądowego) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego (referendarza sądowego) od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego (referendarza sądowego), stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego (referendarza sądowego) ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego (referendarza sądowego), którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów: Haliny Filipowicz-Kremis, Anny Siedleckiej, Mieczysława Górkiewicza, Władysława Kulona, Alicji Palus, Andrzeja Wawrzyniaka, Julii Szczygielskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Marcina Miemca, Jerzego Strzebinczyka, Anny Moskały, Tadeusza Kuczyńskiego, Henryka Ożoga, Jolanty Sikorskiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Józefa Kremisa, Macieja Guzińskiego, Olgi Białek, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Alojzego Wyszkowskiego, Lidii Błystak, Lidii Serwiniowskiej, Katarzyny Borońskiej, Anetty Chołuj, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Ireneusza Dukiela, Ewy Kamienieckiej, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Jadwigi Danuty Mróz, Marka Olejnika, Katarzyny Radom, Marty Semiczek, Bogumiły Kalinowskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Ryszarda Pęka, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej. Nie występują także jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia referendarzy sądowych: Ewy Orłowskiej, Barbary Koźlik, Wiesława Jakubca i Michała Kazka. W stosunku do żadnego z sędziów i referendarzy sądowych, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a., tj. uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Okoliczności powołane przez D. W. i M. W. we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów i referendarzy sądowych w orzekaniu, a także nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, czy referendarzy sądowych. Powtórzyć wypada ponownie, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów, czy referendarzy sądowych oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów i referendarzy sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Wobec zatem braku oczywistych, faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego oraz referendarza sądowego, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzec jak w punkcie 1 i 3 sentencji postanowienia. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji wynika zaś z faktu, że sędzia NSA Halina Betta nie orzeka już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, bowiem przeszła w stan spoczynku z dniem 31 sierpnia 2013 r. W związku z tym, postępowanie z wniosku o wyłączenie ww. sędziego należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 umorzyć jako bezprzedmiotowe. ----------------------- 6