II SO/Op 32/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński – spr. Sędziowie sędzia WSA Grażyna Jeżewska sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2015 r. wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 16 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zabudowy zbiornika na nieczystości płynne sygn. akt II SA/Wr 805/13 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Władysława Kulona, Zygmunta Wiśniewskiego, Andrzeja Wawrzyniaka, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Anny Moskały, Alicji Palus, Jolanty Sikorskiej, Ireneusza Dukiela, Tadeusza Kuczyńskiego, Darii Gawlak-Nowakowskiej, Anetty Chołuj, Jadwigi Danuty Mróz, Katarzyny Borońskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Marty Semiczek, Julii Szczygielskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Olgi Białek, Lidii Serwiniowskiej, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Macieja Guzińskiego, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Bogumiły Kalinowskiej, Marka Olejnika, Ryszarda Pęka, Anny Siedleckiej, Jerzego Strzebinczyka, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Ewy Kamienieckiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Henryka Ożoga, Haliny Kremis, Lidii Błystak, Barbary Ciołek, Józefa Kremisa, Marcina Miemca, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Mieczysława Górkiewicza, Katarzyny Radom. Pismem z dnia 5 października 2013 r. D. W., M. W., M. W. i J. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 16 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne. Następnie, D. W. i M. W. pismem z dnia 22 lipca 2014 r., wnieśli o wyłączenie z urzędu od orzekania w sprawie, wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wskazując na "dobro interesu publicznego, polskiego wymiaru sprawiedliwości, praw materialnych strony skarżącej, która ma w tym interes prawny" i która "ma również prawo do niezawisłego i bezstronnego Sądu i prawa do rozpraw administracyjnych w organie i prawa do dokumentów." Podnieśli, że Sąd bezprawnie pozbawia ich prawa do dokumentów i nie chce przeprowadzić dowodów uzupełniających z dokumentów z art. 106 § 3, § 4 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem wnioskodawców, stosowany jest wobec nich stalking oraz pozbawia się ich prawa pomocy. Niesprawiedliwość zarzucili imiennie sędziom: Halinie Kremis, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Mieczysławowi Górkiewiczowi, Alicji Palus, Oldze Białek, Annie Siedleckiej, Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Andrzejowi Wawrzynikowi. Pismem procesowym z dnia 29 stycznia 2015 r. wnioskodawcy ponowili wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie, wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. przyznane zostało wnioskodawcom prawo pomocy, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wobec złożonego wniosku, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Oświadczenie tej treści złożyli sędziowie: Władysław Kulon, Zygmunt Wiśniewski, Andrzej Wawrzyniak, Wanda Wiatkowska-Ilków, Anna Moskała, Alicja Palus, Jolanta Sikorska, Ireneusz Dukiel, Tadeusz Kuczyński, Daria Gawlak-Nowakowska, Anetta Chołuj, Jadwiga Danuta Mróz, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski, Maria Tkacz-Rutkowska, Marta Semiczek, Julia Szczygielska, Alojzy Wyszkowski, Olga Białek, Lidia Serwiniowska, Magdalena Jankowska-Szostak, Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Bogumiła Kalinowska, Marek Olejnik, Ryszard Pęk, Anna Siedlecka, Jerzy Strzebinczyk, Zbigniew Łoboda, Henryka Łysikowska, Ewa Kamieniecka, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Henryk Ożóg, Halina Kremis, Lidia Błystak, Barbara Ciołek, Józef Kremis, Marcin Miemiec, Dagmara Dominik-Ogińska, Mieczysław Górkiewicz, Katarzyna Radom. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt II OW 80/15, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwaną dalej: "P.p.s.a.", wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów: Władysława Kulona, Zygmunta Wiśniewskiego, Andrzeja Wawrzyniaka, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Anny Moskały, Alicji Palus, Jolanty Sikorskiej, Ireneusza Dukiela, Tadeusza Kuczyńskiego, Darii Gawlak-Nowakowskiej, Anetty Chołuj, Jadwigi Danuty Mróz, Katarzyny Borońskiej, Tomasza Świetlikowskiego, Marii Tkacz-Rutkowskiej, Marty Semiczek, Julii Szczygielskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Olgi Białek, Lidii Serwiniowskiej, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Macieja Guzińskiego, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Bogumiły Kalinowskiej, Marka Olejnika, Ryszarda Pęka, Anny Siedleckiej, Jerzego Strzebinczyka, Zbigniewa Łobody, Henryki Łysikowskiej, Ewy Kamienieckiej, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Henryka Ożoga, Haliny Kremis, Lidii Błystak, Barbary Ciołek, Józefa Kremisa, Marcina Miemca, Dagmary Dominik-Ogińskiej, Mieczysława Górkiewicza, Katarzyny Radom. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez D. W. i M. W. we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto, wnioskodawcy nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do usuwania przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Wnioskodawcy nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Powtórzyć wypada ponownie, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast wnioskodawcy nie podali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Wobec zatem braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziów, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzec jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.