II SO/Op 4/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] w sprawie ze skargi D. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie rozpoznania zażalenia na pismo Burmistrza Gminy [...] w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] w osobach: H. B., O. B., L. B., K. B., A. C., A. C., D. D., I. D., M. G., M. G., L. J., M. J. – S., B. K., E. K., H. K., J. K., T. K., Z. Ł., H. Ł., M. M. – G., M. M. – K., M. M., A. M., J. D. M., M. O., H. O., A. P., R. P., K. R., M. R. – O., M. T. – R., M. S., L. S., A. S., J. S., J. S., J. S., T. Ś., A. W., W. W.– I., Z. W., A. W. Pismem z dnia 7 grudnia 2008 r. D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], w przedmiocie rozpoznania zażalenia na pismo Burmistrza Gminy [...] w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. skarżąca wniosła o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...]: Z. W., M. G., A. P., J. S., O. B., A. S., J. S., A. M., H. K. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że wymienieni sędziowie są stronniczy, dyskryminują ją oraz uporczywie pozbawiają ją prawa do dokumentów i prawa do obrony. Ponadto, zarzuciła im również, że "nie są sędziami lecz mecenasami układu mafii całych gangów szwagrów sędziów i prokuratorów, którzy powiązani są z Agencją Nieruchomości Rolnych [...] i uczynili sobie ze swych stanowisk i instytucji Sądu cel aktywności zawodowej", zmierzający do zniszczenia skarżącej i zabrania jej wszystkiego na łapówki dla mafii. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt II SAB/Wr 50/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów, natomiast postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 217/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej wniesione na powyższe postanowienie. Kolejnym pismem z dnia 20 lutego 2010 r. skarżąca rozszerzając zakres swojego wniosku, wniosła o "odsuniecie od orzekania w sprawie "wszystkich sędziów Sądu Administracyjnego [...]". W odniesieniu do okoliczności uzasadniających żądanie skarżąca podniosła, iż sędziowie są "mecenasami mafii", "wszczynają awantury o bezprawie, chronią dzikie inwestycje", "nadstawiają się za gangi", a ponadto "pod nadzorem wielu sędziów i Sądu [...] mafia buduje się bez: pozwoleń na budowę, bez aktów własności". Skarżąca wniosła również o złożenie przez wszystkich sędziów oświadczeń "jakie nieruchomości, gdzie, za ile o jakiej powierzchni w jakim trybie kupowali sędziowie, ich małżonkowie i dzieci od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa [...] i jej Spółki A [...]", argumentując, że ma w tym interes prawny i wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. W związku z powyższym wnioskiem orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 w/w ustawy). Postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt I OW 72/10, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczył do rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie zatem z art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. W myśl z kolei art. 18 § 3 P.p.s.a sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza ponadto sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował tym samym z obarczenia strony obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyn wyłączenia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Podkreślić w tym miejscu należy, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. Natomiast to, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia zostało bowiem pozostawione ocenie sądu orzekającego w przedmiocie wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując taki wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte są na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności. W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, iż dla wyjaśnienia okoliczności skutkujących zaistnienie przyczyny wyłączenia, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972 r., nr 3, poz. 55). Odnosząc powyższe rozważania prawne do niniejszej sprawy uznać należało, że wniosek skarżącej o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] nie jest zasadny. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA [...] nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Zauważyć przyjdzie, że okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto, skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. W ocenie Sądu, podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o popieraniu przez sędziów nieformalnych struktur i układów, nazywanych przez skarżącą mafijnymi, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie wnioskodawczyni nie wskazała wszak na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwość co do bezstronności sędziów. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić wypada, że samo subiektywne i niczym nie poparte przeświadczenie skarżącej o zaistnieniu wskazanych okoliczności i związane z tym przekonanie o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających stawiany zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zauważyć przy tym też należy, że w aktach niniejszej sprawy znajdują się oświadczenia złożone przez sędziów orzekających w WSA [...], z których wynika, że nie istnieje między nimi i stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Skarżąca nie wskazała zaś okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.