II SO/Op 41/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 373/12, ze skargi D. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 19 marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem o stwierdzenie nieważności postanowienia przekazującego według właściwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem o przekazaniu zażalenia na postanowienie o przekazaniu wniosku o wydanie kserokopii mapy postanawia: 1) odrzucić wniosek M. W. o wyłączenie sędziów, 2) oddalić wniosek D. W. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: sędziego WSA Władysława Kulona, sędziego WSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Macieja Guzińskiego, sędziego WSA Magdaleny Jankowskiej-Szostak, sędziego WSA Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, sędziego WSA Ireneusza Dukiela, sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej, sędziego WSA Barbary Ciołek, sędziego WSA Darii Gawlak-Nowakowskiej, sędziego WSA Marcina Miemca. 8 Pismem z dnia 9 maja 2012 r. D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, z dnia 19 marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem o stwierdzenie nieważności postanowienia przekazującego według właściwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem o przekazaniu zażalenia na postanowienie o przekazaniu wniosku o wydanie kserokopii mapy. W dniu 2 maja 2013 r. D. W. i M. W. złożyli wniosek, zawarty w piśmie datowanym na dzień 30 maja 2013 r., o wyłączenie z urzędu wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w ich sprawach, w tym o sygn. akt II SA/Wr 373/12, wskazując, na "dobro interesu społecznego Rzeczpospolitej Polskiej, ich prawa materialne", bowiem mają w tym również interes prawny. Podnieśli, że Sąd nie chciał przeprowadzić dowodów uzupełniających z dokumentów i z map geodezyjnych na ich koszt i wniosek. Zdaniem wnioskodawców, sędziowie WSA znęcali się nad nimi psychicznie i moralnie, dyskryminowali i pozbawiali ich prawa do obrony. Wskazali, że gdyby sędziowie byli sprawiedliwi i przeprowadzili dowody z dokumentów, sprawy dawno by się skończyły. Twierdzili, że celowo nie przeprowadzono dowodów z map geodezyjnych, a we wszystkich postępowaniach brak było pozwoleń na budowę, aktów własności, rażąco naruszana była Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, brak było rozpraw administracyjnych w każdej sprawie, która toczyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. D. W. i M. W. podali też sygnatury spraw, w których Sąd nie wezwał ich do opłaty i odrzucił skargi. Podnieśli nadto, że postanowienia WSA we Wrocławiu były wydawane jeszcze przed doręczaniem im postanowień NSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wezwał D. W. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów poprzez wskazanie sędziów, których wniosek ten dotyczy, wymieniając ich z imienia i nazwiska oraz wskazanie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w sprawie II SA/Wr 373/12. Wezwanie to zawierało pouczenie, że brak odpowiedzi na nie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia spowoduje pozostawienia wniosku złożonego w dniu 2 maja 2013 r. bez rozpoznania. Pismem z dnia 31 maja 2013 r., skarżący uzupełnili wniosek o wyłączenie sędziów. Wyjaśnili, że od 2003 r., uczestnicy postępowania chwalili się, że mają wszystko załatwione z Sędziami i od niczego nie muszą się odwoływać, bo wszystko załatwi za nich organ i Sąd. Składali już wnioski o wyłączenie sędziów w wielu sprawach w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, ale nie zostały one uwzględnione. Sędziowie nie chcieli złożyć oświadczeń jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie zakupili zarówno oni, jak i ich małżonkowie, dzieci, wnuki od Agencji Nieruchomości Rolnej [...] i jej Spółki [...]. Zakwestionowali też obiektywizm sędziów w już zakończonych sprawach. Sędziom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej (błędnie podano nazwisko jako Siedlicka), Oldze Białek, Józefowi Kremisowi, Annie Moskale, Jerzemu Strzebinczykowi (błędnie podano nazwisko jako Strzebińczyk), Alicji Palus, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi, zarzucili wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, ochrony bezprawia i układów "trzebnicko-wrocławskiej mafii" powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych [...], w Gminie [...], w Starostwie Powiatowym w [...], w nadzorze budowlanym. Pozostałym sędziom skarżący zarzucili solidarność zawodową i koleżeńską oraz stronniczość. Wymienili jako stronniczych sędziów: Ryszarda Pęka, Alojzego Wyszkowskiego (błędnie podano nazwisko jako Wyszykowski), Lidię Serwiniowską, (błędnie podano nazwisko jako Serwinowska), Henrykę Łysikowską, Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Dagmarę Dominik (błędnie nie podano drugiego członu nazwiska Ogińska), Ludmiłę Jajkiewicz, Ewę Kamieniecką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Marię Tkacz-Rutkowską, Tomasza Świetlikowskiego, a jako niesprawiedliwych i stronniczych sędziów: Jolantę Sikorską, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Tadeusza Kuczyńskiego, Wandę Wiatkowską-Ilków (błędnie podano drugi człon nazwiska, jako Lików). W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 373/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek M. W. o wyłączenie sędziów, oddalił wniosek D. W. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Wr 373/12 przez sędziów wskazanych przez skarżących z imienia i nazwiska, jako bezzasadny. Wniosek o wyłącznie od orzekania sędziego Ludmiły Jajkiewicz, odrzucił, wobec tego, że od 17 stycznia 2013 r., nie orzeka ona w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu, a w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W kolejnym piśmie z dnia 25 lipca 2013 r., D. W. i M. W. uzupełnili wniosek o wyłączenie kolejnych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyjaśniając, że w poprzednim piśmie pominęli ich wskutek błędu. Stronniczość i niesprawiedliwość zarzucili sędziom: Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Maciejowi Guzińskiemu (błędnie podano nazwisko jako Gruziński), Bogumile Kalinowskiej, Maciejowi Miemcowi (błędnie podano nazwisko jako Niemiec), Henrykowi Ożogowi, Julii Szczygielskiej (błędnie podano nazwisko jako Szczygielaska), Alojzemu Wyszkowskiemu (błędnie podano nazwisko jako Wyszykowski), a sędziom: Magdalenie Jankowskiej-Szostak(błędnie podano imię jako Małgorzata), Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz i Barbarze Ciołek (błędnie podano nazwisko jako Ciłek) - zarzucili stronniczość. W pismach z dnia 5 sierpnia i 20 sierpnia 2013 r. D. W. i M. W. odpowiadając na wezwanie Sądu, wskazali prawidłowe nazwiska i imiona sędziów, których wyłączenia się domagali. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r. wskazali ponadto, że podtrzymują wniosek o wyłącznie z urzędu i na ich wniosek wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dla dobra interesu społecznego, interesu Rzeczypospolitej Polskiej, strony skarżącej i wymiaru sprawiedliwości. Wskazali, że od dziesięciu lat są dyskryminowani, poniżani w Sądzie, pozbawiani prawa do dokumentów i do obrony. Sędziowie stosują wobec nich uporczywy stalking i zabierają im ich własność na łapówki "mafii wrocławsko-trzebnickiej" Poza ponowieniem argumentów podnoszonych już w pismach z datowanych na dzień 30 maja 2013 r. (złożonym w Sądzie 2 maja 2013 r.) i z dnia 31 maja 2013 r., D. W. i M. W. podnieśli, że uporczywie pozbawia się ich prawa do dokumentów, aby sprawę przedawnić. W piśmie z dnia 21 sierpnia 2013 r., D. W. i M. W., powtórzyli kolejny raz argumenty mające przemawiać za wyłączaniem sędziów, zawarte w złożonych już wyżej pismach W piśmie z dnia 31 sierpnia 2013 r. odpowiadając na wezwanie Sądu, sprostowali błędnie podane przez siebie, nazwiska sędziów Macieja Guzińskiego i Alojzego Wyszkowskiego. W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których imiona i nazwiska wcześniej błędnie podawali wnioskodawcy, lub o których wyłącznie przed wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowienia z dnia 12 lipca 2013 r., nie wnioskowali, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Pismem z dnia 10 października 2013 r. D. W. i M. W. wnieśli o wyłącznie sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej z uwagi na jej stronniczość w ich sprawach, w tym w sprawie sygn. akt II SA/Wr 373/12, bowiem jak napisali "mają w tym interes prawny". Sędzia Daria Gawlak-Nowakowska oświadczyła pisemnie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II OW 293/13, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Przechodząc do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wyjaśnić trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wydał w dniu 12 lipca 2013 r., postanowienie, którym oddalił wniosek D. W. o wyłączenie 31 wymienionych w nim sędziów, a wniosek M. W. w tym przedmiocie odrzucił. Wobec tego do rozpatrzenia pozostał wniosek D. W. i M. W. odnośnie pozostałych sędziów orzekających w WSA we Wrocławiu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów: Władysława Kulona, Julii Szczygielskiej, Marcina Miemca, Henryka Ożoga, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Ireneusza Dukiela, Bogumiły Kalinowskiej, Barbary Ciołek i Darii Gawlak –Nowakowskiej. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez D. W. we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy usuwanie przez sędziów z akt dokumentów, ich przerabianie i podrabianie, a w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Powtórzyć wypada ponownie, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie podała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Na zakończenie wskazać też trzeba, iż wniosek o wyłączenie sędziów złożony przez M. W., jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu. Wniosek o wyłącznie sędziów może bowiem złożyć tylko strona postępowania sądowoadministracyjnego, która na mocy art. 32 P.p.s.a. jest skarżący oraz organ, którego działanie bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na podstawie natomiast art. 33 § 1 P.p.s.a., wniosek taki może także złożyć osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, wówczas bowiem jest uczestnikiem postępowania na prawach strony. Wniosek o wyłączenie w przedmiotowej sprawie mogła zatem złożyć tylko D. W., a M. W. nie miał takiego uprawnienia, jako, że nie był skarżącym, ani też nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym złożenie skargi. W związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 1 sentencji.