II SO/Op 60/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik-spr. Sędziowie sędzia WSA Ewa Janowska sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 września 2014 r. wniosku G. B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy sygn. akt II SA/Gl 1996/13 postanawia: 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Ewy Madej, Przemysława Dumany, Eugeniusza Christa, Teresy Randak, Bożeny Sulei, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Bożeny Pindel, Bożeny Miliczek-Ciszewskiej, Leszka Kiermaszka, Bonifacego Bronkowskiego, Łucji Franiczek, Ewy Krawczyk, Marii Taniewskiej-Banackiej, Elżbiety Kaznowskiej, Iwony Boguckiej, Włodzimierza Kubika, Rafała Wolnika, Piotra Brody, Grzegorza Dobrowolskiego, Krzysztofa Wujka, Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Marzanny Sałudy, Iwony Wiesner, Małgorzaty Jóżków, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Herman, Tadeusza Michalika, Szczepana Praxa, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Małgorzaty Walentek, Edyty Żarkiewicz, Stanisława Niteckiego, Andrzeja Matana, Beaty Kozickiej, Renaty Siudyki, Wojciecha Organiściaka, 2) odrzucić wniosek dotyczący wyłączenia Mirosława Kupca. 8 Pismem z dnia 1 grudnia 2013 r. G.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gliwicach z dnia 28 października 2013 r., nr [...], w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pod nazwą budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego parterowego z użytkowym poddaszem, na dz. nr A, obręb [...], przy ul. [...] w [...]. Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie godząc się z zapadłym orzeczeniem, skarżąca wniosła sprzeciw z dnia 3 czerwca 2014 r., a także zwróciła się o wyłączenie od rozpoznawania sprawy: Anny Apollo, Iwony Boguckiej, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Grzegorza Dobrowolskiego, Przemysława Dumana, Łucji Franiczek, Małgorzaty German, Beaty Kozickiej, Ewy Krawczyk, Włodzimierza Kubika, Mirosława Kupca, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Elżbiety Kaznowskiej, Leszka Kiermaszka, Wojciecha Organiściaka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Prudel, Szczepana Praxa, Teresy Randak, Ewy Madej, Andrzeja Matana, Tadeusza Michalika, Bożeny Miliczek-Ciszewskiej, Stanisława Niteckiego, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei, Marii Taniewskiej-Banach, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Edyty Żarkiewicz, Niny Półtorak, Romana Hausera, Mieszko Nowickiego, Jadwigi Grudzień, Waldemara Maciejaka, Iwony Rymarz-Mańka, Ludomira Wąsowicza, Leszka Deca, Andrzeja Kisielewicza, Marka Zirk-Sadowkiego, Jacka Chlebnego, Adama Bącala, Bogusława Dauera, Małgorzaty Niezgódki-Medek, Barbary Adamiak, Włodzimierza Rymsa, Joanny Kabat-Rembeckiej, Artura Mudreckiego, Stefana Babiarza, Janusza Drachala, Marka Stojanowskiego, Hanny Kamińskiej, Małgorzaty Korycińskiej, Arkadiusza Despot-Mładanowicza, Moniki Nowickiej, Pawła Miładowskeigo, Ewy Dzbeńskiej, Ireny Kamińskiej, Anny Łuczaj, Sylwestra Marciniaka, Jolanty Rudnickiej, Stanisława Boguckiego, Wiesława Morysa, Jana Bały, Marzeny Sińskiej-Wawrzon, Jerzego Chromieckiego, Jacka Brolika, Jana Pawła Tarno, Jana Rudowskiego, Małgorzaty Stahl, Marii Wiśniewskiej, Pawła Maszkiewicza, Hieronima Kulczyckiego, Joanny Runge-Lissowskiej, Małgorzaty Borowiec, Alicji Plucińskiej-Filipowicz, Jana Zająca, Anny Dumas, Jerzego Siegienia, Ryszarda Pęka, Jerzego Płusa, Jolanty Sokołowskiej, Ireneusza Dukiela, Katarzyny Radom, Ewy Kamienieckiej, Józefa Gacha, Marii Dożynkiewicz, Zofii Borowicz, Julii Antosik, Macieja Jaśkiewicza, Krzysztofa Stanika, Sylwestra Golca, Marka Kołaczka, Janusza Zubrzyckiego, Tomasza Kolanowskiego, Jadwigi Danuty Mróz, Arkadiusza Cudaka, Macieja Jaśkiewicza. Wyżej wymienionym osobom zarzuciła stronniczość w toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1996/13, dotyczącej inwestycji, podczas której bez ustalenia warunków zabudowy terenu posadowiono dom. Zarzuciła także dopuszczenie do czynności sądowych w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarza, który w ocenie skarżącej, nieprawidłowo dokonał oceny jej sytuacji materialnej. Wobec złożonego wniosku, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Oświadczenia takie złożyli sędziowie: Przemysław Dumana, Bożena Suleja, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Eugeniusz Christ, Teresa Randak, Wojciech Organiściak, Bożena Pindel, Ewa Madej, Bożena Miliczek-Ciszewska, Rafał Wolnik, Maria Taniewska-Banacka, Elżbieta Kazanowska, Ewa Krawczyk, Włodzimierz Kubik, Leszek Kiermaszek, Bonifacy Bronkowski, Grzegorz Dobrowolski, Łucja Franiczek, Piotr Broda, Iwona Bogucka, Barbara Orzepowska-Kyć, Iwona Wiesner, Barbara Brandys-Kmiecik, Krzysztof Wujek, Małgorzata Jużków, Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz, Marzanna Sałuda, Anna Apollo, Renata Siudyka, Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Szczepan Prax, Edyta Żarkiewicz, Małgorzata Walentek, Beata Kalaga-Gajewska, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Andrzej Matan, Stanisław Nitecki i Rafał Wolnik. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II OW 139/14, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku G.B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., stosownie do którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią w istocie przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte są na obiektywnych okolicznościach i mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, tj.: Przemysława Dumany, Bożeny Sulei, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Eugeniusza Christa, Teresy Randak, Wojciecha Organiściaka, Bożeny Pindel, Ewy Madej, Bożeny Miliczek-Ciszewskiej, Rafała Wolnika, Marii Taniewskiej-Banackiej, Elżbiety Kaznowskiej, Ewy Krawczyk, Włodzimierza Kubika, Leszka Kiermaszka, Bonifacego Bronkowskiego, Grzegorza Dobrowolskiego, Łucji Franiczek, Piotra Brody, Iwony Boguckiej, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Iwony Wiesner, Barbary Brandys-Kmiecik, Krzysztofa Wujka, Małgorzaty Jużków, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Marzanny Sałudy, Anny Apollo, Renaty Siudyki, Tadeusza Michalika, Beaty Kozickiej, Szczepana Praxa, Edyty Żarkiewicz, Małgorzaty Walentek, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Andrzeja Matana, Stanisława Niteckiego, Rafała Wolnika. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a., tj. uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Okoliczności powołane przez G.B. we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenie dotyczące wspierania przez sędziów WSA w Gliwicach jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce stronnicze zachowania sędziów w orzekaniu, a także nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Powtórzyć wypada ponownie, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów, czy referendarza, który odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy oraz odczucie skarżącej, iż jest dyskryminowana i pozbawiona przysługujących jej praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie podała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Wobec zatem braku oczywistych, faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia ww. sędziów, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., wniosek oddalić. Odnosząc się do żądania skarżącej o wyłączenie sędziów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, wymienionych w jej wniosku z dnia 3 czerwca 2014 r., to stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania wniosku w tym zakresie, a to wobec treści przepisu art. 22 § 3 P.p.s.a. Art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., stanowi bowiem, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego wydaje sąd administracyjny, przed którym sprawa się toczy w składzie trzech sędziów. W razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku (art. 22 § 3 P.p.s.a.). Właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który został wyznaczony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II OW 139/14, do rozpoznania wniosku G.B. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1996/13, ogranicza się zatem jedynie do sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach i nie obejmuje sędziów orzekających w innych sądach, a także osób zatrudnionych w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Orzeczenie w punkcie drugim dotyczące odrzucenie wniosku o wyłączenie byłego sędziego Mirosława Kupca, spowodowane jest faktem, że ww. na dzień złożenia wniosku o jego wyłączenie nie pełnił już urzędu sędziego. Tym samym wniosek w tym przedmiocie był niedopuszczalny i stąd też na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono o jego odrzuceniu. Reasumując, mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 6