II SO/Op 7/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku A. K. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie przez Starostę Kluczborskiego skargi na bezczynność w sprawie informacji publicznej postanawia 1) wymierzyć Staroście Kluczborskiemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 2) zasądzić od Starosty Kluczborskiego na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi wniosek A. K. o wymierzenie grzywny Staroście Kluczborskiemu, w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w terminie, o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej. Skarżący w wniesionej skardze domagał się nadto zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 24 stycznia 2013 r., działając zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a., wniósł za pośrednictwem organu skargę na bezczynność Starosty Kluczborskiego. Skarga wpłynęła do organu w dniu 28 stycznia 2013 r. i pomimo upływu terminu do jej przekazania do Sądu nie nadano jej dalszego biegu i nie przesłano do Sądu. Podkreślał, że wniesiona skarga dotyczyła wniosku z dnia 16 października 2012 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej co do finansowania z budżetu powiatu Przedsiębiorstwa [...] w K. sp. z o.o. Dodał, że pismem z dnia 19lutego 2013 r., doręczonym skarżącemu w dniu 1 marca 2013 r., organ uwzględnił w całości we własnym zakresie skargę i udzielił wnioskowanej informacji, jednakże w dalszym ciągu nie przekazał skargi do Sądu. Starosta Kluczborski w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko potwierdził przytoczone przez skarżącego fakty i wskazując na nie stwierdził, że działając na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. dokonał ponownej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego. Stąd też pismem z dnia 19 stycznia 2013 r. (organowi chodziło zapewne o pismo z dnia 19 lutego 2013 r.) udzielił skarżącemu żądanej informacji. Uwzględnienie w całości złożonej skargi spowodowane było, jak to określił, przeoczeniem wniosku i brakiem stosownej informacji w tym zakresie na co miał wpływ fakt, że wnioski wnoszone są także za pośrednictwem poczty elektronicznej i zdarzają się incydentalnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie skargi i akt sprawy w terminie jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ma prawny obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przy czym w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej termin ten jest krótszy i wynosi 15 dni licząc od dnia otrzymania skargi przez organ. Powyższe wynika z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), który to przepis ma charakter przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że wyłączną przesłanką materialnoprawną orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków wynikających z przepisu art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie bądź, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, w terminie określonym w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazać należy także, iż cytowany przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, iż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. jej charakter, przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s. 259). Powyższe nie ma wpływu na to, że wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Samo wykonanie obowiązku, określonego we wskazanym przepisie (ale po terminie), nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia grzywny. Wprawdzie nie ma już potrzeby wymierzania grzywny w celu zdyscyplinowania organu do wykonania obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, albowiem organ ostatecznie wykonał ten obowiązek. Niemniej należy zauważyć, iż obowiązek ten został wykonany z uchybieniem terminu. Wymierzona grzywna stanowi w takim przypadku sankcję za naruszenie prawa i spowodowanie, że sprawa sądowoadministracyjna nie mogła być rozpatrzona bez nieuzasadnionej zwłoki. Zaznaczenia wymaga również, iż w sytuacji, gdy organ przekazał sprawę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę po złożeniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny nie staje się bezprzedmiotowe i nie znajduje zastosowania w tej sprawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 – http://www.nsa.gov.pl). Wymierzenie grzywny w takiej sytuacji, nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma ono także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Starosta Kluczborski nie uczynił zadość wymogom art. 54 § 2 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność Starosty Kluczborskiego do dnia rozstrzygania o wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny nie została przekazana do sądu. Jako przyczynę jej nieprzekazania organ podniósł zarzut uwzględnienia wniesionej skargi w całości i udzielenia skarżącemu pismem z dnia 19 lutego 2013 r. żądanej informacji oraz okoliczność, że wnioski składane drogą elektroniczną są nieliczne. Odnosząc się do podniesionych przez organ okoliczności przemawiających za nieuwzględnieniem wniosku o wymierzenie grzywny organowi, wskazać należy, iż tłumaczenie organu, że z uwagi na uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. nie dokonał przekazania skargi do sądu nie stanowi podstawy sankcjonującej takie zachowanie organu. Sam fakt dokonania tzw. weryfikacji (autokontroli) postępowania organu nie oznacza, że organ zostaje zwolniony z ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a. Na organie administracji publicznej ciąży bezwzględny obowiązek przekazania sądowi administracyjnemu skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę. Obowiązek ten nie zostaje uchylony nawet wówczas, gdy organ uwzględnił zarzuty skargi w całości w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Celem art. 55 § 1 P.p.s.a. jest nie tylko dyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków, o których stanowi 54 § 2 P.p.s.a., ale zapewnienie stronie realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Organ ma obowiązek wypełnienia woli skarżącego dotyczącej zaskarżenia działania lub bezczynności organu do sądu administracyjnego. Nieprzekazanie skargi do sądu ogranicza stronie prawo do sądu. Zauważyć należy, że organ w przypadku uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a zobowiązany jest do przekazania – zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. - skargi wraz z aktami do sądu. Powyższe oznacza, że niezależnie niejako od sposobu załatwienia skargi przez organ zawsze ciąży na nim konieczność wykonania obowiązków, o których stanowi art. 54 § 2 P.p.s.a. i stąd też organ winien przekazać skargę z dnia 24 stycznia 2013 r. do sądu. Powinność ta winna zostać wykonana. Podkreślić należy nadto, że organ, który nie wywiązuje się z obowiązków przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, nie może skutecznie zasłaniać się problemami wewnętrznymi występującymi w jego działalności (por. postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OZ 360/05- powołana strona internetowa). Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny Sąd uznał, że jest ona współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 P.p.s.a., który stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd określając wysokość grzywny, bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności, w tym ocenia, jakie przyczyny spowodowały opóźnienie w przesłaniu skargi, czy organ dopuszczał się tego rodzaju uchybień w przeszłości, czy przekroczenie terminu do przesłania skargi ma charakter nagminny, czy też stanowiło jednostkowy przypadek. Uwzględnia także podjęte w danej sprawie przez organ działania w celu załatwienia sprawy. Sąd orzekający uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, wymierzona grzywna w kwocie 500 zł będzie stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi oraz spowoduje jej przekazanie Sądowi, a także wpłynie prewencyjnie na prawidłowe działanie organu w przyszłości. Wymierzając tak stosunkowo niską grzywnę Sąd uwzględnił, iż organ pomimo niewykonania obowiązku w postaci przesłania skargi wniesionej przez A. K. na bezczynność Starosty Kluczborskiego wraz z aktami administracyjnymi oraz odpowiedzią na tę skargę, udzielił skarżącemu informacji, o które wnioskował w piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. Powyższego dokonał pismem z dnia 19 lutego 2013 r., to jest przed wystąpieniem przez skarżącego z wnioskiem o wymierzenie grzywny. Sąd miał również na względzie, że tego rodzaju uchybienie organu stanowiło jego jednostkowy przypadek. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w granicach określonych w art. 154 § 6 powołanej ustawy. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a ----------------------- 2