II SO/Op 77/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik-spr. Sędziowie sędzia NSA Jerzy Krupiński sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2014 r. wniosku J. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 24 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków sygn. akt II SA/Ke 376/14 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach w osobach: Andrzeja Jagiełło, Anny Żak, Teresy Kobyleckiej, Renaty Detki, Sylwestra Miziołka, Jacka Kuzy, Beaty Ziomek, Doroty Pędziwilk-Moskal, Doroty Chobian, Ewy Rojek, Artura Adamca, Mirosława Surmy, Marii Grabowskiej i Danuty Kuchty. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, skargę na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 24 marca 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia 16 stycznia 2014 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ujawnienia prawa własności lub władania do działki nr X., położonej w obrębie [...]. Pismem z dnia 19 września 2014 r. skarżący zwrócił się do Sądu o wyłączenie od rozpoznawania przedmiotowej sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i przekazanie sprawy innemu Sądowi, który nie będzie pod wpływem działania sprawcy szkody skarżącego, polegającej na wywłaszczeniu oraz "ukryciu" w dokumentach urzędowych posesji po zmarłych rodzicach skarżącego. Zdaniem J. K., sprawcą szkody jest były prezes sądu rejonowego, a dowodami nieprawidłowego wywłaszczenia nieruchomości są akta spraw sądowych wskazanych przez wnioskodawcę. Wnioskodawca uważa, że akt notarialny i odpis z księgi wieczystej, którymi posługuje się jego brat, zostały sfałszowane. Dalej zarzucił, że majątkiem po rodzicach "obdarował" brata skarżącego, jeden z sędziów Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który jest kolegą Prezesa WSA w Kielcach. Wnioskodawca zażądał, aby Prezes udzielił odpowiedzi na stawiane zarzuty, w przeciwnym razie nastąpi "ciąg dalszy" sprawy na szczeblu krajowym, tzn. prokuratorsko-sędziowskim, Ministerstwa Sprawiedliwości i Sądu Dyscyplinarnego. Zapewnił, że nie dopuści do tego, aby zaistniałe przestępstwo nie zostało wykryte, bowiem istnieją dowody tego przestępstwa, nie budzące żadnych wątpliwości. Dodał także, że całkowicie stracił zaufanie do WSA w Kielcach, bowiem Sąd ten stosuje "dyskryminację prawną, przemoc i oszustwo" w postaci "figuranta obrońcy" oraz nie odpowiada (w tym Prezes Sądu) na żadne pisma procesowe skarżącego. W związku ze złożonym wnioskiem, sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej także dalej P.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Oświadczenia takie złożyli sędziowie: Andrzej Jagiełło, Anna Żak, Teresa Kobylecka, Renata Detka, Sylwester Miziołek, Jacek Kuza, Beata Ziomek, Dorota Pędziwilk-Moskal, Dorota Chobian, Ewa Rojek, Artur Adamiec, Mirosław Surma, Maria Grabowska i Danuta Kuchta. Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt I OW 191/14, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku J. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a., wedle którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 P.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", Nowe Prawo 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia sędziego nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia, pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. M. Romańska, op. cit. s. 210). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, tj.: Andrzeja Jagiełło, Anny Żak, Teresy Kobyleckiej, Renaty Detki, Sylwestra Miziołka, Jacka Kuzy, Beaty Ziomek, Doroty Pędziwilk-Moskal, Doroty Chobian, Ewy Rojek, Artura Adamca, Mirosława Surmy, Marii Grabowskiej i Danuty Kuchty. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, których dotyczy wniosek, nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 P.p.s.a., tj. uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Okoliczności powołane przez J. K. we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA w Kielcach jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce stronnicze zachowania sędziów (w tym Prezesa Sądu) w orzekaniu, a także nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazał bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Wręcz przeciwnie, zarzutowi utrudniania skarżącemu przez sędziów WSA w Kielcach dochodzenia jego słusznych praw, przeczą akta sądowe o sygn. II SA/Ke 376/14, z których jasno wynika, że w toczącym się postępowaniu ze skarżącym prowadzona jest korespondencja sądowa, a także przyznane mu zostało prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Powtórzyć wypada zatem ponownie, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiony przysługujących jemu praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Wobec zatem oczywistego braku faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia ww. sędziów, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., wniosek oddalić, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł, jak w sentencji.