II SO/Op 8/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. A. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie ze skargi Z. A. i M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Elżbiety Kaznowskiej, Iwony Boguckiej, Leszka Kiermaszka, Marii Taniewskiej-Banackiej, Włodzimierza Kubika, Rafała Wolnika, Bonifacego Bronkowskiego, Ewy Krawczyk, Tadeusza Michalika, Szczepana Praxa, Wiesława Morysa, Adama Mikusińskiego, Małgorzaty Walentek, Stanisława Niteckiego, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Ryszarda Mikosza, Ewy Madej, Eugeniusza Christa, Teresy Randak, Wojciecha Organiściaka, Małgorzaty Herman, Przemysława Dumana, Bożeny Suleja, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Iwony Wiesner, Barbary Brandys-Kmiecik, Anny Apollo, Krzysztofa Wujka, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Magdaleny Jankiewicz, Henryka Wacha, Mirosława Kupca, Marzanny Sałudy, Małgorzaty Jużków, Łucji Franiczek, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Edyty Żarkiewicz-Kunickiej, Beaty Kozickiej, Andrzeja Matana oraz Renaty Siudyki. Pismem z dnia 20 lutego 2011 r. Z. A. i M. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie warunków zabudowy terenu. Następnie, pismem z dnia 7 grudnia 2011 r. Z. A. złożyła wniosek o wyłączenie składów orzekających od rozpoznania jej skargi w sprawie o sygn. II SA/Gl 206/11, z uwagi na "ustawiczne (począwszy od roku 2005) niewypełnianie misji narzuconej wolą ustawodawcy, wyrażonej w art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., polegającej na pozytywnej kontroli organów administracji publicznej, prowadzącej do usunięcia z obrotu prawnego wszelkich wadliwych decyzji, aby nie tylko chronić konstytucyjne prawa jednostki, ale podnieść kulturę prawną funkcjonariuszy państwowych." Skarżąca wniosła też o rozważenie celowości wyznaczenia jako właściwego do rozpoznawania jej skarg, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, aby uniknąć skutków w postaci zrealizowania gróźb w prowadzonej kampanii na rzecz upadłości firmy [...]. Ponadto podniosła, że jest szczególnie niezadowolona z faktu orzekania w jej sprawach sędziów WSA w Gliwicach - Teresy Randak i Andrzeja Matana, a także uważa, iż zagrożona jest również niezawisłość pozostałych sędziów. Zdaniem wnioskodawczyni, powyższe jest konsekwencją działań ówczesnego Wicewojewody Śląskiego, obecnie sędziego Teresy Randak, bowiem w każdej ze spraw pilotowanych przez nią, organy administracji posługują się sfałszowanymi dowodami. Natomiast próba pozbawienia skarżącej wolności jest kontynuacją strategii przyjętej przez Teresę Randak już w latach 90, "z aktywnym działaniem na szczeblach kariery zawodowej". Jak można wywnioskować z pisemnej wypowiedzi skarżącej, uważa ona, że pozbawienie wolności, to jedyny i ostateczny sposób przejęcia nie tylko jazu piętrzącego dla celów energetycznych, ale jej całego majątku. Według skarżącej, dopiero po rezygnacji Teresy Randak z funkcji wicewojewody ruszyły zablokowane na okres 2 lat sprawy o sygn. akt II SA/Ka 159/03 i II SA/Ka 255/03. Wydane w 2005 r. orzeczenia skutkują wielomilionową szkodą w korycie rzeki [...] i w działalności firmy skarżącej, której w sposób podstępny wygaszono pozwolenie wodnoprawne, "doprowadzono do szkód w obrębie nieruchomości jej i jej syna, a obecnie przygotowuje się areszt". Dodała też, że Teresa Randak współpracowała z Prezesem Samorządowego Kolegium Odwoławczego - Andrzejem Matanem, obecnie sędzią WSA w Gliwicach. Zaznaczyła również, że "sprawę dwudziestoletniego mobbingu strategicznego" z udziałem wyżej wskazanych sędziów przekazuje centralnym organom ścigania. Ponadto skarżąca odnotowała, że w aktach sprawy o sygn. II SA/Gl 206/11 znajdują się sfałszowane załączniki graficzne, usunięto z nich przez "białkowanie" znaki, z których wynikało, że obiekty wskazane w terenie objętym analizą urbanistyczną należą do szkolnictwa wyższego. Z kolei wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/GL 1276/09 "nie pozostawia cienia wątpliwości, że zagrożona jest również niezawisłość pozostałych Sędziów". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 9 grudnia 2011 r., wezwał Z. A. do podpisania pisma z dnia 7 grudnia 2011 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wezwano ją także do sprecyzowania wniosku zawartego w tym piśmie poprzez wskazanie, czy wnosi o wyłączenie od orzekania wyznaczonego składu orzekającego oraz sędziów: Teresy Randak i Andrzeja Matana, czy też o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Gliwicach - w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że żąda ona wyłączenia wszystkich sędziów. Wezwanie tej samej treści skierowano do drugiego skarżącego – M. A. Na wezwania, z zachowaniem terminu, odpowiedziała jedynie Z. A. Przesłała podpisany przez siebie egzemplarz pisma z dnia 7 grudnia 2011 r. oraz pismo z dnia 29 grudnia 2011 r., w którym wyjaśniła, że wniosek nie dotyczy wyłącznie sędziów - Teresy Randak i Andrzeja Matana, "współpracujących ze sobą aktywnie na rzecz upadłości firmy skarżącej od 2005 r." W związku ze złożonym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których stwierdzili, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II OW 54/12, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. (w sprawach: w których sędzia jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; małżonka sędziego, jego krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej). W związku z tym, że wskazane przyczyny wyłączenia tworzą katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 191). Zaznaczyć jednak należy, że stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem powinność wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, że różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, że co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy - obok zachowania samych sędziów - istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Podkreślić również należy, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, opubl. OSNC z 1972 r. Nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w Gliwicach nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy podkreślić również, że argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie wskazuje w żaden sposób na prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przyczyn uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące "niewypełnienia misji narzuconej wolą ustawodawcy", "realizowania gróźb w prowadzonej kampanii na rzecz upadłości firmy [...]", a także twierdzenia odnośnie mobbingu z udziałem dwójki sędziów oraz odnośnie zagrożenia niezawisłości pozostałych sędziów, oparte są na subiektywnym przekonaniu skarżącej i nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podobnie, o zasadności wniosku nie mogą świadczyć zarzuty, które odnoszą się do szkodliwych - w odczuciu jedynie skarżącej - skutków orzeczeń z 2005 r. w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Reasumując, stwierdzić trzeba, że Z. A. jest ogólnie niezadowolona ze sposobu w jaki jej sprawy były rozstrzygane przez organy administracji oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Tymczasem powyższe zarzuty mogą stanowić przedmiot rozważań Sądu w zakresie dokonywanej kontroli legalności zaskarżonych aktów, a w dalszej kolejności mogą stać się przedmiotem rozważań sądu drugiej instancji, i nie przemawiają one za uwzględnieniem wniosku skarżącej. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, że samo subiektywne przeświadczenie Z. A. braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w Gliwicach wynika, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 P.p.s.a., a także nie wystąpiły przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Natomiast skarżąca nie podała we wniosku takich okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.