II SO/Op 9/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska (spr) Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 24 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. W., M. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] w sprawie ze skargi D., J., M. i M. W. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] w osobach: J. S., Z. W., M. M. – K., .W. L. S., J. S., A. M., M. G., K. R., T. Ś., E. K., A. W., A. C., M. M. – G., H. B., L. B., I. D., K. B., L. J., M. J. – S. A. P., W. W. – I., H. K., B. K., J. S., A. S., M. M., M. T. – R., M. O., R. P., M. G., H. O., D. D., J. D. M., T. K., J. K., H. Ł., M. S., M. R. – O., Z. Ł., O. B. Pismem z dnia 8 stycznia 2009 r. D., M., M. i J. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki. Następnie, pismem z dnia 14 grudnia 2009 r., D. i M. W. wnieśli o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...]: Z. W., A. C., A. S., O. B., J. S., A. P., J. S., A. M., M. G. oraz H. K. Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, że wymienieni sędziowie są stronniczy, dyskryminują ich oraz uporczywie pozbawiają prawa do dokumentów i prawa do obrony. Ponadto, zarzucili im również, że "nie są sędziami lecz mecenasami układu mafii "całych gangów rodzin sędziowskich, prokuratorskich i policyjnych", którzy zmierzają do zabrania im wszystkiego na łapówki dla mafii. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], oddalił wniosek skarżących o wyłączenie sędziów, natomiast postanowieniem z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących wniesione na powyższe postanowienie. Kolejnym pismem, z dnia 16 lutego 2010 r., D. i M. W., wnieśli o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] i złożenie przez nich stosownych oświadczeń "jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali sędziowie, ich małżonkowie i dzieci od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych [...] i jej Spółki A". Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, iż mają interes prawny w jego złożeniu bowiem "sędziowie sięgają po ich własność na łapówki mafii i budują gangi pod swoim nadzorem bez pozwoleń na budowę, bez aktów własności (...)". Ponadto wskazani sędziowie powinny zostać wyłączeni z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości i ochronę praworządności. W związku z powyższym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym [...] sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 w/w ustawy). Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 P.p.s.a. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 191). Zaznaczyć jednak należy, iż stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74 - 75 i 79). Przy czym podkreślić należy, iż uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Z uwagi na fakt, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, sąd rozpatrując taki wniosek obowiązany jest nie tylko zbadać, czy owe wskazane we wniosku okoliczności rzeczywiście istnieją, ale także, czy mogą one budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie okoliczności w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 191). W przypadku, gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX nr 78239). Zaznaczyć również wypada, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jak stwierdził natomiast Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA [...] nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Należy wskazać również, iż okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o popieraniu przez sędziów nieformalnych struktur i układów, nazywanych przez skarżącą mafijnymi, jak również rzekome powiązania sędziów "układami" z Agencją Własności Skarbu Państwa, Agencją Nieruchomości Rolnych [...] jej Spółką A we [...], nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazali na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, iż samo subiektywne przeświadczenie skarżących o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować należy, iż z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA [...], których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi i stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie wykazali we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.