II SO/Op 9/16

PostanowienieWSA w Opolu2016-04-27

Skład orzekający: Anna Misiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zasadny, gdy ustawa zwalnia stronę z obowiązku ich uiszczenia z mocy prawa?
Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdy strona jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku ich uiszczenia. W takim przypadku postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Jednocześnie, jeśli strona wykaże trudności w poniesieniu kosztów ustanowienia pełnomocnika, prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym.
Stan faktyczny
T. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się ustanowienia pełnomocnika i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania w przedmiocie pomocy społecznej. Wnioskodawca wskazał na swoją trudną sytuację materialną, utrzymując się z renty inwalidzkiej. Sąd uznał, że z mocy prawa strona jest zwolniona z kosztów sądowych, a wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Jednocześnie, ze względu na sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy, sąd przyznał mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Rozstrzygnięcie
1) ustanowiono dla T. R. radcę prawnego, 2) umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza Nysy w przedmiocie pomocy społecznej postanawia: 1) ustanowić dla T. R. radcę prawnego, 2) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. T. R., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi. We wniosku wskazał, że przedmiotem zaskarżenia zamierza uczynić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2016 r., nr [...], wydane w trybie art. 37 K.p.a., uznające za nieuzasadnione zażalenie T. R. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej w formie zasiłku celowego/specjalnego zasiłku celowego na wniosek z dnia 7 grudnia 2015 r. W związku z tym, T. R., zwany też dalej "wnioskodawcą", został w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2016 r. wezwany do wskazania – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy domaga się ustanowienia pełnomocnika w celu wniesienia skargi na wskazane w urzędowym formularzu wniosku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2016 r., znak [...], czy też przedmiot postępowania stanowić ma bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, w sprawie rozpoznania jego wniosku z dnia 7 grudnia 2015 r., o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku celowego/specjalnego zasiłku celowego na zakup ubrania i obuwia zimowego, leków oraz na pokrycie kosztów zakupu art. spożywczych na święta. Wskazano mu, że w przypadku braku udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie przyjęte zostanie, że przedmiot postępowania stanowi postanowienie z dnia 26 lutego 2016 r., znak [...]. Sąd wyjaśnił także skarżącemu, na zasadzie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), nakazującego w razie uzasadnionej potrzeby udzielenia stronie występującej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń, co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, że postanowienie wskazane przez niego we wniosku, wydane w trybie art. 37 § 1 K.p.a., nie podlega zaskarżeniu do Sądu, a otwiera jedynie drogę do złożenia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. T. R. odpowiadając na wezwanie w wyznaczonym terminie, złożył w dniu 26 kwietnia 2016 r. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym w rubryce nr 3.5, przeznaczonej do określenia, czego dotyczy sprawa, wpisał, że jest to przewlekłość w przedmiocie pomocy materialnej opisanej w ustawie o pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazał też, że wnosi o "wstrzymanie akt sprawy do czasu do czasu zakończenia procedury odwoławczej od postanowienia, jakie zostało mu doręczone dnia 8 marca 2016 r." Biorąc pod uwagę całą treść wniosku T. R., orzekający przyjął, że wynika z niego, iż obecnie zamierza on zaskarżyć w/w przewlekłość postępowania, wobec tego Sąd nie wzywał go do dalszych wyjaśnień w tej kwestii. Uzasadniając wniosek T. R. wskazał na swoja złą sytuację finansową, utrzymuje się, bowiem z renty inwalidzkiej. Wnioskodawca podkreślił, że pomoc fachowego pełnomocnika jest mu potrzebna do obrony jego interesów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu socjalnym o powierzchni [...] m2; jego renta inwalidzka wynosi 1112, 59 zł brutto, a dodatek pielęgnacyjny 208,67 zł, co daje dochód w łącznej wysokości brutto 1.321,26 zł miesięcznie, netto jest to kwota 118, 26 zł. Wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi sam, miesięczne opłaty podstawowe to czynsz 118 zł, energia elektryczna 231, 05 zł, Internet, telefon telewizja 114, 89 zł, leki w miesiącu kwietniu 60,63 zł. Podał także, że w miesiącu lutym otrzymał kwotę netto 1321, 26 zł, ponieważ dostał jednorazowe świadczenie wyrównawcze. Wnioskodawca, zatem środki na utrzymanie siebie i mieszkania czerpie ze świadczenia rentowego. Łączne koszty jego miesięcznego utrzymania wynoszą 524,57 zł, a zatem po ich odjęciu pozostaje mu kwota 593,69 zł. Wnioskodawca wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. T. R. zamierza wnieść skargę na decyzję dotyczącą zasiłku celowego, a zatem świadczenia z pomocy społecznej, wobec tego z mocy samej ustawy P.p.s.a., został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Postępowanie, zatem z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, należało, więc rozpoznać jego wniosek w części obejmującej ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postępowanie natomiast z wniosku T. R. w tym zakresie, jako bezprzedmiotowe na zasadzie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie, z którym jeżeli rozpoznanie wniosku stało się bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast orzekający w przedmiocie wniosku powinien wskazać, z jakich względów uznał, że żądanie strony jest, bądź nie jest zasadne. Z jednej strony uwzględnia, więc wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody i posiadany majątek. Przywołane regulacje są przejawem intencji ustawodawcy, który tworząc instytucję prawa pomocy, miał na celu umożliwienie dochodzenia słusznych praw przed sądem, osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Uwzględniając powyższe, referendarz sądowy oceniając złożony wniosek wziął pod uwagę, że wnioskodawca nie ma żadnego majątku nieruchomego, czy ruchomego, otrzymuje jedynie dochód z renty inwalidzkiej. W związku z poczynionymi ustaleniami, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz zły stan jego zdrowia spowodowany inwalidztwem, orzekający uznał, że może on mieć trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z urzędu, bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, a zatem spełnia przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Orzekający postanowił w związku z tym przyznać mu prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla niego pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a w związku z art. 249 a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło