I SA/Po 1/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Gabriela Gorzan (spr.) as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za 2001r. i z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za 2002r. 1. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy z dnia [...]Nr [...] oraz z dnia [...] Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę na rzecz skarżącego kwotę 300 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego /-/K. Nikodem /-/J. Ruszyński /-/G. Gorzan Pismem z dnia [...] kwietnia 2002 r. skarżący K.K. zwrócił się z prośbą o umorzenie podatku rolnego za rok 2001 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że poniósł znaczne nakłady finansowe związane z przygotowaniem do uprawy gruntów dzierżawionych od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Ponadto skarżący podniósł fakt, że w 2000 roku duże straty finansowe spowodowała susza, której skutki były odczuwalne również w 2001 r. Skarżący wskazał również, że przyczyną złej sytuacji finansowej była kradzież sprzętu rolniczego (ciągnik [...], prasa do słomy, akumulatory do kombajnu) o wartości [...] zł. Ustosunkowując się do złożonego wniosku, Wójt Gminy wydał w dniu [...] decyzję odmawiającą umorzenia należności podatkowych. Skarżący K.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w wyniku czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Wójt Gminy decyzją z dnia [...] odmówił K.K. umorzenia podatku rolnego za 2001 r. w kwocie [...] zł, uzasadniając to faktem, że umorzono skarżącemu podatek rolny za 1999 r. oraz II, III i IV ratę podatku rolnego za rok 2000. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie wydało decyzję z dnia [...] uchylającą w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że organ podatkowy I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, wobec czego uznało, że brak było podstaw faktycznych do podjęcia jakiejkolwiek decyzji. Na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wójt Gminy ponownie w decyzji z dnia [...] odmówił K.K. umorzenia podatku rolnego za 2001 r. w kwocie [...] zł. Decyzja odmowna została uzasadniona tym, że skarżący korzystał wcześniej z instytucji umorzenia podatku rolnego, a także interesem publicznym, który, w ocenie organu podatkowego, zobowiązuje Wójta do realizacji planowanych dochodów budżetowych. Od decyzji skarżący K.K. odwołał się pismem z dnia [...] lipca 2002 r., w którym ponownie przytoczył okoliczności, uzasadniające jego zdaniem, umorzenie podatku rolnego za 2001 r. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. W konkluzji uzasadnienia organ podatkowy II instancji wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Jednocześnie J.K. i K.K. złożyli wniosek z dnia [...] kwietnia 2003 r. o umorzenie podatku rolnego za rok 2002 r. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] , odmówił K.K. umorzenia podatku rolnego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ K.K. umorzono podatek rolny za rok 1999 oraz w części za rok 2000. Za odmową umorzenia, zdaniem organu podatkowego I instancji, przemawia także interes publiczny, który zobowiązuje Wójta do realizacji planowanych dochodów budżetowych. Na skutek wniesionego przez K.K. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Od ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego , utrzymujących w mocy decyzje Wójta Gminy odmawiające umorzenia podatku rolnego za lata 2001 i 2002, K.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przywołał swoją trudną sytuację finansową spowodowaną kradzieżą sprzętu rolniczego oraz powołał się na ogólną trudną sytuację w rolnictwie. Skarżący zarzucił również organom podatkowym przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego, w wyniku czego organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę umorzenia zobowiązania podatkowego przez półtora roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zarzuty podniesione przez skarżącego za bezpodstawne i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Przedmiotem analizowanej sprawy jest umorzenie podatku rolnego za lata 2001 i 2002. Zgodnie z art. 67§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że instytucja umorzenia zobowiązania podatkowego ma charakter wyjątku od zasady płacenia podatków. W toku prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy jest zatem zobowiązany do wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w wyniku której stwierdza czy w danym przypadku zostały spełnione przesłanki umorzenia zobowiązania podatkowego, tj. czy jest ono uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Punktem wyjścia do dokonania tych ustaleń jest jednak precyzyjne wskazanie podatnika, jako osoby uprawnionej do występowania z wnioskiem o umorzenie podatku. W analizowanej sprawie organy podatkowe powinny zatem w pierwszej kolejności ustalić, kto jest podatnikiem podatku rolnego za lata 2001 i 2002 r., ponieważ tylko wobec takiego podmiotu może zostać zastosowana instytucja umorzenia zobowiązania podatkowego. Tymczasem organy podatkowe w toku postępowania nie ustaliły jednoznacznie kto jest podatnikiem podatku rolnego w 2001 i 2002 r. z gospodarstwa rolnego w S. Wątpliwość ta powstała w wyniku stwierdzenia braku konsekwencji postępowania organów podatkowych, a także faktu wystąpienia z wnioskiem o umorzenie podatku rolnego przez różne osoby. Tytułem przykładu można wskazać, że z wnioskiem o umorzenie podatku rolnego za rok 2001 zwrócił się K.K. , natomiast pisma sporządzane w toku postępowania oraz decyzje były doręczane również J.K. Wniosek zaś o umorzenie zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za rok 2002 r. został złożony przez K.K. i J. K., a z jego treści należy wnioskować, że dotyczył on zobowiązania wynikającego z tego samego tytułu, co zobowiązanie za rok 2001, o umorzenie którego wnosił wyłącznie K.K. Obaj wnioskodawcy stali się tym samym stronami postępowania i obu osobom organy podatkowe doręczały pisma wydawane w toku postępowania. Adresatem decyzji kończącej postępowanie w sprawie przed organem pierwszej instancji jest jednak tylko K.K. i jemu organ podatkowy odmówił umorzenia zaległości, gdy tymczasem decyzja ta została doręczona zarówno K.K., jak i J. K. Nadto z odpisu pozwu wniesionego przez Prokuraturę wynika, że pokrzywdzonym z tytułu kradzieży ciągnika i innych maszyn rolniczych jest J. K., na rzecz którego prokurator wystąpił o zasądzenie odszkodowania od sprawcy kradzieży, natomiast zeznania przed organem podatkowym pierwszej instancji w odniesieniu do żądania umorzenia zaległości w podatku rolnym tak za rok 2001, jak i rok 2002 składali zarówno K.K., jak i J.K. (k. [...] –[...] i [...]-[...] akt adm.) Opisane powyżej postępowanie organów podatkowych nie daje się pogodzić z zasadą praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) oraz nakazami wyrażonymi w art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z analizy materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że organy podatkowe nie tylko nie wskazały, kto jest w konkretnym przypadku podatnikiem podatku rolnego i tym samym, stroną toczącego się postępowania w sprawie umorzenia zobowiązania podatkowego, ale również jaki jest obszar całkowity gospodarstwa, z jakich gruntów składa się (własnych, dzierżawionych), o jakiej przychodowości i strukturze upraw, kto gospodarstwo to prowadzi. Wobec powyższego organ podatkowy I instancji ponownie prowadząc postępowanie podatkowe w sprawie umorzenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za rok 2001 i 2002 jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy imiennie wskazany w decyzji jej adresat jest wnioskodawcą uprawnionym do złożenia wniosku, tj. czy jest podatnikiem podatku rolnego, a następnie do oceny, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji umorzenia zobowiązania podatkowego. Z tych powodów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/K. Nikodem /-/J. Ruszyński /-/G. Gorzan