I SA/Po 100/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] określił wysokość zobowiązania podatkowego Spółki Cywilnej "X" Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe z siedzibą w [...] w podatku od towarów i usług za II kwartał 2008 r. w kwocie [...] zł oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A.X. jako byłego wspólnika spółki cywilnej wraz z B.X. za zaległości podatkowe ww. spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2008 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Powyższa decyzja została uznana przez organ podatkowy I instancji za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...] lipca 2013 r. Pismem z dnia [...] października 2013 r. A.X. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem "o przyjęcie tego odwołania mimo upływu terminu do jego złożenia". Powyższy wniosek organ potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. A.X. uzasadniając powyższy wniosek wskazała, że decyzja nie została przez nią odebrana, gdyż została wydana i wysłana w czasie kiedy przebywała w szpitalu z powodu przebytego zawału serca. Ponadto strona w powyższym piśmie wskazuje, że jest osobą schorowaną, ma kłopoty ze wzrokiem, słuchem oraz chodzeniem, w związku powyższym w prowadzonym postępowaniu korzysta z pomocy osób trzecich. Do wniosku i odwołania strona załączyła kserokopie: upomnienia z dnia [...] września 2013 r., nr [...] oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] sierpnia 2013 r., potwierdzającej pobyt w szpitalu w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony i postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził, że powyższe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W opinii organu odwoławczego wniosek A.X. nie spełnia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 162 § 1 i § 2 O.p. koniecznych do przywrócenia terminu. Strona nie uprawdopodobniła w sposób należyty braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Jako osoba zainteresowana winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją, że pomimo staranności nie mogła z uwagi na niezależną od niej przeszkodę dokonać takiej czynności jak również wykazać, że przeszkoda ta istniała cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. To na stronie ciąży obowiązek przedłożenia organowi podatkowemu we wniosku o przywrócenie terminu takich argumentów, które uprawdopodobnią brak jej winy w niedochowaniu terminu jak również wyjaśnienia, kiedy doszło do ustania przyczyny uchybienia terminu. O braku winy w uchybieniu terminowa można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jego dochowanie było niemożliwe z powodu wystąpienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że z dokumentacji lekarskiej wynika, że strona przebywała w szpitalu w dniach od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. Zdaniem organu odwoławczego strona we wniosku nie wskazała zaistnienia jakichkolwiek przeszkód, które uniemożliwiłyby wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po dniu [...] sierpnia 2013 r. Zły stan zdrowia wnioskodawczyni nie stanowi okoliczności, która automatycznie uprawdopodabnia brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. O braku winy można byłoby mówić wówczas, gdyby zobowiązana wyjaśniła oraz uprawdopodobniła przedstawionymi argumentami, dlaczego powyższa okoliczność stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia w dochowaniu terminu do złożenia odwołania przy zachowaniu szczególnej staranności, tj. staranności jaka jest wymagana od osób należycie dbających o swoje interesy. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] poinformował A.X., że w postępowaniu w sprawie w dniu [...] lipca 2013 r. została wydana decyzja nr [...]. Powyższe pismo wnioskodawczyni odebrała osobiście w dniu [...] sierpnia 2013 r. Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że w tym dniu A.X. powzięła wiadomość o decyzji. Z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wynika jednoznacznie kiedy ustały przyczyny uchybienia terminowi. Zobowiązana jedynie ogólnikowo wskazuje na otrzymane upomnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] , wzywające do uiszczenia zaległości podatkowej wynikającej z powyższej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztów upomnienia. Gdyby nawet przyjąć, że dopiero z chwilą otrzymania upomnienia wnioskodawczyni powzięła wiadomość o wydanej decyzji i z tym dniem ustały przyczyny uchybienia terminowi, to zdaniem organu wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został i tak wniesiony z uchybieniem 7 dniowego terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Jak bowiem ustalono strona powyższe upomnienie odebrała osobiście w dniu [...] września 2013 r. Zatem 7 dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] października 2013 r. W skardze A.X. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia oraz o zwolnienie jej z kosztów postępowania sądowego, zarzucając Dyrektorowi Izby Skarbowej w [...], że nie uwzględnił złego stanu zdrowia skarżącej, przebytej choroby (zawał serca) oraz podeszłego wieku, jako okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że ma [...] lat, niedowidzi niedosłyszy oraz jest osobą niepełnosprawną ruchowo. Nieterminowe wniesienie odwołania spowodowane było przede wszystkim przebytym drugim zawałem serca oraz okresem rekonwalescencji i ogólnym złym stanem zdrowia. W ocenie skarżącej nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazuje, że stan zdrowia jest okolicznością niezależną, na którą nie ma wpływu. Tylko w krótkich okresach czasu ma lepsze samopoczucie może pisać pisma i to przy pomocy osoby trzeciej. Natomiast zawał serca jest chorobą nagłą, nie dającą się przewidzieć. W okresie pozawałowym zobowiązana nie mogła się poruszać. Nie mogła zatem odebrać korespondencji z poczty. Skarżąca podnosi, że jej niepełnosprawność stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia w terminowym złożeniu odwołania. Strona również podniosła, że nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej i nie przyczyniła się do powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Nie pamięta aby wchodziła do jakiejś spółki i podpisywała dokumenty związane z tym faktem. Nie posiada stosownego wykształcenia oraz doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto nie ustanowiono dla strony pełnomocnika z urzędu pomimo, że skarżąca o to wnosiła wskazując osobę radcę prawnego [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w myśl § 2 tego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dla przywrócenia terminu nie jest wymagane udowodnienie braku winy, lecz wystarczy jego uprawdopodobnienie. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, co powoduje, że nie daje on pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o pewnym fakcie (por. B. Gruszczyński [w]: S. Babiarz i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 486). Nie stosuje się wówczas reguł postępowania dowodowego (wyrok NSA z dnia 27 lipca 1995 r., SA/Po 797/95, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002). Posiadanie zaświadczenia lekarskiego nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej. Istotny jest natomiast rodzaj choroby, dolegliwości z nią związane i wynikająca z tego niemożność działania strony zainteresowanej przywróceniem terminu (por. wyroki NSA: z 12 lutego 2008 r. II FSK 1145/07 oraz z 11 października 2011 r. II FSK 636/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w pełni podziela utrwalony w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że przy ocenie braku winy należy mieć na względzie "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" i przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podkreśla się przy tym, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowych w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Jednocześnie wskazuje się, że przykładem niezawinionego niedopełnienia obowiązków procesowych w terminie jest obłożna choroba, uniemożliwiająca stronie, działającej osobiście, dokonanie tej czynności. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 162 § 1 O.p. W opinii sądu organ odwoławczy nie wziął pod rozwagę wszystkich dowodów zgromadzonych w toku postępowania pozwalających na wszechstronne ustalenie stopnia zawinienia skarżącej w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania. W opinii sądu spowodowane było przede wszystkim przebytym drugim ( ale nie tylko) zawałem (pierwszy miał miejsce w 1989r serca) po którym skarżąca leczona była inplantacją stymulatora serca oraz okresem rekonwalescencji. Na zdolność do złożenia w terminie odwołania (a także na kwestię datę ustania przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku) nie sposób patrzeć wyłącznie z perspektywy okresu pobytu skarżącej w szpitalu w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. Z kopii dokumentacji medycznej ( karty leczenia szpitalnego) dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu wynika bowiem, że skarżąca jest osobą cierpiącą na chorobę węzła zatokowego pod postacią zespołu tachy- brady, cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedokrwienie kończyn dolnych. Na dodatek jest starszą, niedowidzącą, niedosłyszącą oraz niepełnosprawną ruchowo. Legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04 – O, orzeczonym na stałe, które datuje się od [...] października 2001 r. Z punktu widzenia orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, można uznać ją za osobę niewidomą. Ze względu na znacznie naruszoną sprawność organizmu wymaga długotrwałej lub stałej opieki i pomocy innych osób. Zdaniem sądu fakt skumulowania wcześniej istniejących chorób i dolegliwości i ich spotęgowanie chorobami leczonymi szpitalnie w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. , pozwala na przyjęcie, że skarżąca udowodniła, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez swej winy. Jednocześnie zdaniem sądu brak podstaw do uznania, że przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. minęły w dniu wyjścia skarżącej ze szpitala. Należy przyjąć domniemanie, że przeszkody te minęły w tym dniu, w którym skarżąca zdołała wystosować rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy uwzględni wskazane powyżej okoliczności jak i ocenę przedstawioną przez sąd. Będzie także obowiązany do wzięcia pod uwagę zasady, według której, przepisy prawa należy tak interpretować, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie w całości.