I SA/Po 1008/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków MK i EK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M i EK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za bezzasadne postanawia: 1) oddalić wniosek MK o przyznanie prawa pomocy, 2) oddalić wniosek EK o przyznanie prawa pomocy. MK i EK złożyli sporządzone na urzędowych formularzach w dniu [...] wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący podali, że uzasadnienie ich wniosków zawierają pisma z dnia [...] kierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego, z [...] kierowane do WSA oraz pismo procesowe z dnia [...] kierowane do WSA, a zwłaszcza powołany w pkt 2 tego pisma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt FSK 2992/11, w którym stwierdzono, że Urzędy Skarbowe nie mogą łączyć przychodów o stopach opodatkowania różnych, tak jak to uczynił Urząd Skarbowy, łącząc ich emerytury opodatkowane podatkiem [...] z podatkiem [...] od podatku "Belki" od depozytów bankowych. Skarżący podali, że zapłacony podatek "Belki" za lata [...] wynosi [...] zł łącznie, a zwrot podatku od kwoty wolnej od podatku [...] zł, a zatem dla skarżącego i skarżącej to kwota [...] zł plus należne odsetki za zwłokę. Skarżący podali, że ich dochody z tytułu emerytury za [...] wynoszą łącznie [...] zł, a łącznie podatki ze stopy [...] to kwota [...]. Pobrany podatek "Belki" za [...] lat to kwota ze stopy [...] zł, a średnio za rok to kwota [...] – różnica in + [...]. Podatek "Belki" miał być zlikwidowany w roku [...], przy czym pobierany jest dalej. Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek o podwyższenie kwoty wolnej od podatku – Sejm R.P. w dniu [...] odrzucił wniosek i utrzymał kwotę wolną na poziomie [...] na [...]. Z oświadczenia skarżących wynika, że pozostają razem w związku małżeńskim, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej. Skarżący posiadają dom jednorodzinny o pow. [...] m2, działkę rekreacyjną o pow. [...] m2, oszczędności w wysokości [...] zł, samochód osobowy marki V, rok produkcji [...], pojemność skok. [...] o przebiegu [...] km, rok produkcji [...]. Wnioskodawcy podali, że otrzymują emerytury, emerytura skarżącego wynosi [...] zł brutto, emerytura skarżącej [...] zł brutto. Wskazali, że uzyskują dochody okresowe z odsetek kapitałowych od depozytów. Do wniosku załączyli roczne obliczenia podatku przez organ rentowy za [...]. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący z posiadanych oszczędności są w stanie ponieść koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Ponadto wskazano, że prawo pomocy udzielane jest w zasadzie osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku, natomiast skarżący do grona takich osób nie należą. W ustawowym terminie skarżący złożyli sprzeciw na w.w postanowienie. W sprzeciwie skarżący podnieśli, że wnioskodawczyni ma [...] lata, wnioskodawca [...] oraz że są schorowani. Do pisma załączyli kserokopie artykułów prasowych oraz legitymacji wydanej przez Prezesa Sądu Powiatowego wydanej w dniu [...], z której wynika, że skarżący pełnił funkcję społecznego kuratora sądowego oraz legitymacji wydanej przez Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...], z której wynika, że pełnił on funkcję ławnika ludowego Sądu Rejonowego w latach [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika zatem, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżących oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący posiadają majątek (nieruchomości – dom jednorodzinny o pow. [...] m2, działkę rekreacyjną o pow. [...] m2, ruchomości – samochód osobowy marki V z [...], a przede wszystkim oszczędności w kwocie [...]). Ponadto wnioskodawcy posiadają stałe źródła dochodów (skarżący emeryturę w wysokości [...] brutto, skarżąca emeryturę w wysokości [...] brutto), wnioskodawcy uzyskują także dochody okresowe z odsetek kapitałowych od depozytów. Mając na względzie stan majątkowy skarżących, Sąd stwierdza, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprowadza się - w tym wypadku - do subiektywnej oceny swojej sytuacji materialnej przez skarżących i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Podkreślić należy, że społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, zwłaszcza w sytuacji gdy możliwości finansowe skarżących pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Nie sposób nie zauważyć również, że wszczynając postępowania sądowe, skarżący powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego i zabezpieczyć środki finansowe na te koszty. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że argumentacja sprzeciwu ma charakter pozamerytoryczny i odnosi się do ogólnego niezadowolenia skarżących z postępowania organów podatkowych, co nie ma żadnego związku z niniejszym postępowaniem dotyczącym przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 i art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.