I SA/Po 101/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant sekretarz sądowy Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...]. Pismem z [...] września 2019 r. I. B. wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2016 oraz III i IV raty 2017r.. We wniosku wskazała, że toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne, które jest zbyt uciążliwe i może doprowadzić do nieodwracalnych skutków, ponieważ nie będzie miała środków na leki, żywność i opał. Posiada też zadłużenie w banku, który domaga się spłaty rat. Wskazała, że jej emerytura wynosi netto [...] zł, natomiast wydatki miesięczne wynoszą od [...] zł do [...] zł. Decyzją z [...] października 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy O. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie z wniosku o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2016 oraz z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za rok 2017. Organ zaznaczył, że do wniosku nie zostały przedłożone żadne nowe dowody i nie istnieją żadne nowe okoliczności stanowiące podstawę do ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowych za rok 2016 i 2017. Wnioski o umorzenie wskazanych zaległości były już przedmiotem postępowania podatkowego i rozstrzygnięcia w tym zakresie stały się ostateczne, jak również poddane sądowej kontroli. Wskutek rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że skarżąca w 2017 i 2108 roku wnioskowała o zastosowanie ulgi podatkowej i umorzenie zaległości wskazanych w zaskarżonej decyzji. Toczyły się w tych sprawach postępowania podatkowe, a kończące je decyzje (poza jedną) każdorazowo skarżone były do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy orzekał o utrzymaniu w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji co do odmowy umorzenia zaległości podatkowych za rok 2016 i III i IV raty 2017 r. Te zaś skarżąca skarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z 6 września 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...] (co do roku 2017) i z 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...] (co do roku 2016) oddalał skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 marca 2019 r., sygn. akt II FSK [...], oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z 6 września 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...]. Organ uznał zatem, że brak jest podstaw do ponownego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w zakresie zobowiązań podatkowych za rok 2016 i 2017, co stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. spowodowało orzeczenie o umorzeniu postępowania podatkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca przytoczyła stan faktyczny, w tym wskazując dotychczasowe umorzenia zaległości podatkowych, a także zapadłe orzeczenia. Zarzuciła brak analizy jej trudnej sytuacji. Podkreśliła w szczególności, że egzekucja jest dokonywana z jej niewysokiej emerytury, co spowodowało brak możliwości spłaty rat do banku. Jest osobą schorowaną i nie ma środków na zakup węgla do ogrzania mieszkania czy leków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem postępowania był kolejny wniosek skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2016 r. oraz II i IV raty podatku za 20187 r. W myśl art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W orzecznictwie wskazuje się, że zmiana sytuacji podatnika i wystąpienie nowych okoliczności uprawnia go do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych, czy też o przyznanie ulgi innego rodzaju, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja była decyzją negatywną dla podatnika. Rozstrzygnięciom wydawanym w przedmiocie wskazanych ulg nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego składania wniosków i dokonywania przez organ podatkowy ich oceny uwzględniającej aktualną, tj. na datę wystąpienia z tego rodzaju żądaniem, sytuację podatnika (materialną, zdrowotną, rodzinną) – zob. wyrok WSA w Lublinie z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu [...], wyrok NSA z 01 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK [...]. Wniosek złożony przez skarżącą nie został merytorycznie rozpoznany przez organy podatkowe, organ I instancji umorzył na podstawie art. 208 § 1 O.p. postępowanie w tym zakresie, organ odwoławczy podtrzymał to rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie uzasadniał wydania takiego rozstrzygnięcia. Postępowanie zainicjowane przez skarżącą o zastosowanie ulgi nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zaległości podatkowe wciąż istnieją, a w każdym razie organ w decyzji nie wskazał, że one z jakiejkolwiek przyczyny wygasły. W zaskarżonej decyzji organ błędnie bezprzedmiotowość upatruje w fakcie, że skarżąca w 2016 r. i 2017 r. składała wnioski o umorzenie tych zaległości, które były przedmiotem postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi, część z nich była też poddana kontroli sądowej, a zdaniem organu strona nie podniosła nowych okoliczności. Organ może odmówić zastosowania ulgi z uzasadnieniem, że sprawa była rozstrzygnięta decyzją ostateczną i nie zaistniały żadne nowe okoliczności pod warunkiem, że materiał dowodowy będzie wskazywał, że sytuacja rodzinna, materialna, zdrowotna, na którą powołuje się wnioskodawca faktycznie nie uległa zmianie w stosunku do wcześniejszego wniosku rozpoznanego już decyzją. Jednak taka konkluzja musi wynikać z uzasadnienia decyzji wydanej w oparciu o ustalony stan faktyczny. Podsumowując, należy stwierdzić, że organy nie były uprawnione do umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 208 § 1 O.p., ponieważ to postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, z powodów wskazanych w decyzji. Postępowanie w przedmiocie ulgi jest prowadzone na wniosek podatnika i podatnik winien odpowiednią argumentacją i stosowną dokumentacją wykazać, że spełnia warunki przyznania ulgi. Jednak nie zwalnia to organu do prowadzenia postępowania, ustalania faktów i gromadzenia materiału dowodowego. Wynikający z art. 121 § 1 O.p. nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyznacza określone standardy. Organy są w świetle tej zasady zobowiązane do zachowania, które nie powoduje ujemnych skutków dla strony postępowania, działającej w dobrej wierze, która ma zaufanie do działania danego organu i je wykonuje – tak WSA w Kielcach w wyroku z 09 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 42/20. Rozpoznając sprawę ponownie, organ winien należycie ustalić stan faktyczny w zakresie sytuacji materialnej, rodzinnej, zdrowotnej skarżącej, a następnie na tej podstawie stwierdzić, czy jest ona identyczna, jaką ustalono we wcześniejszych postępowaniach dotyczących umorzenia wskazanych zaległości podatkowych. Z lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organy ustaliły brak pojawienia się nowych okoliczności. Organy stwierdziły jedynie, że podniesione zostały te same argumenty przez skarżącą. Natomiast nie dokonały zestawienia tych okoliczności. Jeśli okaże się, że sytuacja skarżącej jest identyczna, jaką przyjęto w wydanych dotychczas decyzjach o umorzenie zaległości podatkowych za lata 2016 i 2017 (co wydaje się mało prawdopodobne z uwagi choćby na upływ czasu), to będzie podstawa do odmowy umorzenia zaległości podatkowej, bez badania ponownie przesłanek z art. 67a O.p., ponieważ decyzja taka znajduje się już w obrocie prawnym. Jeśli zaś sytuacja skarżącej okaże się ona odmienna niż ustalona w poprzednich postępowaniach, wówczas organ będzie zobligowany do oceny, czy zaszły określone w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i na tej podstawie wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.