I SA/Po 1017/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [..] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w [...] z dnia [...]., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę 45.017.- zł (czterdzieści pięć tysięcy siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] określił "[...]" sp. z o.o. w restrukturyzacji (dalej: "skarżąca") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. Organ ten nie uznał za koszty uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi przez "[...]" E. G., "[...]" E. D., "[...]" K. N. i [...]" W. N. ponieważ w jego ocenie faktury wystawione przez wskazane podmioty nie odzwierciedlają rzeczywistych operacji gospodarczych. Skarżąca wniosła odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenia postępowania w sprawie ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji. Dyrektor uznał , że nie zachodzą przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia sprawy bowiem pismem z [...] grudnia 2016 r. (doręczonym [...] stycznia 2017 r.) skarżąca została zawiadomiona o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego. Dyrektor podzielono pogląd Naczelnika co do nierzetelności zakwestionowanych przez niego faktur. Pismem z [...] listopada 2018 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję Dyrektora z wnioskiem o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji a ponadto wniesiono o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: I) art. 15 ust. 1, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.- dalej: "u.p.d.p." ) oraz art. art. 193 § 1-4 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej: "O.p."); II) . 123 § 1, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191, art. 201 § 1 pkt 2, art. 207 § 2, art. 21 § 3a, art. 210 § 1 pkt 5 i art. 213 § 1 i 3, art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4, art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 720 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącej powołał się na uchwałę NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 oraz zaznaczył, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zostało wystosowane do spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić wobec stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd rozpoznając skargę rozpoczął od zbadania , czy w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. I tak, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z uwagi na fakt, że termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych wskazany w art. 27 ust. 1 u.p.d.p. zasadniczy termin przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego upływał [...] grudnia 2017 r. Zgodnie jednak z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., P 30/11 [dostępny pod adresem: http://ipo.trybunal.gov.pl] wynika, że warunkiem konstytucyjności przepisów przewidujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest taka ich interpretacja, która dla skuteczności owego zawieszenia wymaga, by po stronie podatnika istniała świadomość, że jego zobowiązanie podatkowe nie ulegnie przedawnieniu w podstawowym okresie przedawnienia wynikającym z art. 70 § 1 O.p. Z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. W celu umożliwienia realnego wykonania powyższego obowiązku ustawodawca do Ordynacji podatkowej dodał art. 70c. Zgodnie z przepisem art. 70c O.p. organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia. W doniosłej dla niniejszej sprawy w uchwale z [...] marca 2019 r., I FPS [...] [orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla skuteczności wykonania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. W sentencji powołanej uchwały NSA wskazał ponadto, że uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Sad w tym kontekście jurydycznym stwierdza, że w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie wskazanego ostatnio przepisu ponieważ Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] doręczył zawiadomienie z art. 70c O.p. bezpośrednio skarżącej nie zaś reprezentującemu ją pełnomocnikowi (k. 8660 i 8658 akt adm.). W dniu [...] maja 2015 r. organ pierwszej instancji otrzymał udzielone przez skarżącą pełnomocnictwo na rzecz doradcy podatkowego M. G. (k. 1759 i 1757 akt adm.). Następnie [...] grudnia 2015 r. wpłynęło do organu pełnomocnictwo do doręczeń udzielone A. T. (k. 7277 akt adm.). Na dzień doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p. w aktach sprawy znajdowały się również pełnomocnictwa do poszczególnych czynności w toku postępowania (k. 7421, 7717 i 8267 akt adm.). Sad mając na uwadze treść powyższych pełnomocnictw stwierdził, że na dzień sporządzenia zawiadomienia, o którym mowa we wskazanym ostatnio przepisie skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M. G.. Z uwagi jednak na późniejsze pełnomocnictwo do doręczeń wszelkie doręczenia winny następować do rąk A. T. pod adresem: al. [...], [...] ([...]" sp. z o.o.). Tymczasem zawiadomienie wystosowane na podstawie art. 70c O.p. zostało doręczone bezpośrednio skarżącej na adres: [...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, [...], [...] (k. 8658 akt adm.). W opinii sądu powyższe uchybienie skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., tj. brakiem zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego tym bardziej, że zaskarżona decyzja została wydana [...] września 2018 r., podczas gdy podstawowy bieg terminu przedawnienia mijał [...] grudnia 2017 r. Sąd nie dostrzegł by organy podatkowe uzasadniając decyzje powołały się na inne okoliczności skutkujące zawieszeniem bądź przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Mając powyższe na uwadze sąd wskazuje , że stosownie do treści art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zatem obowiązkiem organu pierwszej instancji w sytuacji upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest umorzenie postępowania. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zaś uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania [por. uchwała NSA z 29 września 2014 r., II FPS 4/13]. W toku powtórnego postępowania organy ustalą czy doszło do wystąpienia innych niż wszczęcie postępowania karnoskarbowego okoliczności skutkujących przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W sytuacji niezaistnienia tego rodzaju okoliczności obowiązkiem organów będzie umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Podsumowując sąd stwierdza , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c oraz art. 208 § 1 O.p. Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z § 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 i 2 tej ustawy. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego jednego pełnomocnika w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł należne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).