I SA/Po 102/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku CL o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2011r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący CL, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2011r. Równocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie ma możliwości finansowych na uiszczenie wpisu tytułem skargi, gdyż utrzymuje się jedynie z prac dorywczych i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...]. Podał, że w [...] nie osiągnął dochodu, który podlegałby opodatkowaniu. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...]. Pismami z dnia [...] wezwano Skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie odpisów dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] udzielił częściowej odpowiedzi, nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Na to postanowienie skarżący wniósł sprzeciw, wobec czego w.w postanowienie upadło i Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Skarżący w odpowiedzi złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego, utrzymuje się z pracy dorywczej, ma na utrzymaniu dzieci, na które musi płacić alimenty w kwocie ok. [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką A (data ur. [...]), córką J (data ur. [...].), synem M (data ur. [...]), córką A (data ur. [...]) i synem A (data ur. [...]). Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący podał, że uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...]. Do wniosku załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], które, jak oświadczył, złożył w Urzędzie Skarbowym dopiero w dniu [...]. Z załączonych kserokopii zeznań podatkowych wynika, że skarżący w [...] uzyskał dochody z innych źródeł w wysokości [...], natomiast w [...] w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego należy rozpoznać w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zauważyć należy, że ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący w niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, złożył już wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został negatywnie rozpoznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił zażalenie od tego postanowienia. Z uzasadnień tych orzeczeń wynika, że powodem odmowy przyznania prawa pomocy było to, iż w oparciu o złożone przez stronę oświadczenia nie można było rzetelnie ocenić jego sytuacji majątkowej. Podkreślono, że skarżący oświadczył, iż z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochody w wysokości ok. [...] miesięcznie, jednocześnie wskazał, że ze środków tych płaci alimenty na dzieci w kwocie ok. [...] i kupuje dla siebie żywność. Skarżący jednak nie wyjaśnił w jaki sposób pokrywa ze swoich zarobków kwoty z tytułu alimentów i ponosi koszty wyżywienia. Ponadto wskazano, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim. Wnioskodawca, mimo wezwania, nie wyjaśnił jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego żony, w jakiej wysokości uzyskuje ona miesięczne dochody, nie wiadomo czy istnieje pomiędzy małżonkami wspólność majątkowa małżeńska, czy też rozdzielność majątkowa. Zwrócono również uwagę na okoliczność, że skarżący w dniu [...] sprzedał nieruchomość za kwotę [...] zł. Skarżący podał, że pozyskane środki ze sprzedaży nieruchomości przeznaczył na spłatę kredytów w N oraz innych zobowiązań, jednakże nie wyjaśnił jaką kwotę i kiedy przeznaczył na spłatę kredytów w N oraz w jakiej wysokości, kiedy i z jakiego tytułu dokonał spłaty innych zobowiązań. W opinii Sądu brak było zatem podstaw do uznania za wiarygodne wyjaśnień skarżącego, że nie posiada on aktualnie żadnych środków pieniężnych. Sąd zwrócił uwagę również na okoliczność, że skarżący posiada udziały w spółkach A w W, a także B w P, w których pełni funkcję prezesa zarządu. Ponadto skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego złożony przez skarżącego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należało przyjąć, że jego sytuacja majątkowa i osobista nie uległa istotnej zmianie w porównaniu do stanu z początku roku. Skarżący bowiem, jak oświadczył, dalej utrzymuje się z prac dorywczych, z których utrzymuje siebie i płaci alimenty na dzieci. Ponadto zauważyć należy, że skarżący kolejny raz, konsekwentnie, nie odniósł się do kwestii, które wpłynęły w istotny sposób na wydane rozstrzygnięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...]. Ze złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy nadal nie wynika z jakich środków skarżący płaci alimenty na dzieci, jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego żony, nie podał jaką kwotę i kiedy przeznaczył na spłatę kredytów w N, kiedy i z jakiego tytułu dokonał spłaty innych zobowiązań. Wnioskodawca przedłożył jedynie kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że uzyskał dochody z innych źródeł w wysokości [...] w [...] i [...] w [...]. Ze złożonego zatem przez skarżącego na urzędowym formularzu w dniu [...] (data wpływu do tut. Sądu) wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, że nastąpiły istotne zmiany okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. W opinii referendarza sądowego niecelowe było ponowne wzywanie skarżącego o wyjaśnienie wątpliwych kwestii, gdyż wnioskodawca mógł się do nich odnieść w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak już wcześniej wskazano obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. To bowiem na stronie ciąży obowiązek wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.