I SA/Po 1021/08
WyrokWSA w Poznaniu2008-11-19
Skład orzekający: Sędzia WSA Elwira Brychcy, Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka, as. sąd. WSA Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dowody przedstawione w późniejszym wniosku o wznowienie postępowania, które nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej lub nie zostały przedstawione w poprzednim postępowaniu wznowieniowym, mogą stanowić podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dowody przedstawione w późniejszym wniosku o wznowienie postępowania, które nie istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej lub nie zostały przedstawione w poprzednim postępowaniu wznowieniowym, nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej. Organ prawidłowo ocenił, że przedłożone dokumenty (umowy pożyczek, deklaracje PCC, umowa darowizny) nie spełniają przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie potwierdzają dysponowania przez podatniczkę środkami pieniężnymi pochodzącymi z pożyczek w sposób wiarygodny i zgodny z wcześniejszymi oświadczeniami, a część z nich została sporządzona na potrzeby postępowania.Stan faktyczny
Podatniczka M. D. złożyła kolejne żądanie wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł za 2003 r., powołując się na nowe dowody w postaci umów pożyczek i darowizny. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia ostatecznej decyzji, uznając, że przedstawione dowody nie spełniają przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ były znane organom wcześniej lub zostały sporządzone na potrzeby postępowania. Podatniczka wniosła skargę do WSA w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka /spr./ as. sąd. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego w formie ryczałtu od dochodów z nieujawnionych źródeł za 2003r. oddala skargę /-/ K.Wolna-Kubicka /-/ E.Brychcy /-/ M.Bejgerowska
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. na żądanie M. D. - wznowił postępowanie w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu z nieujawnionych źródeł za 2003 rok zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. i ustalił Pani M. D. zryczałtowany podatek dochodowy za 2003 rok od dochodu z nieujawnionych źródeł w kwocie [...] zł. Decyzję tę Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy decyzją z dnia [...]
Na decyzje tę podatniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., który wyrokiem z dnia 26 września 2006r w sprawie ISA/Po 1181/05 oddalił skargę.
W dniu [...]podatniczka M. D. , działająca przez pełnomocnika – matkę J. D. skierowała do Dyrektora Izby Skarbowej w P. kolejne żądanie wznowienia postępowania , w którym powołała się na wystąpienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Wskazała na istnienie w dniu wydania decyzji ostatecznej nowych dowodów, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Do żądania dołączyła: kserokopię umów: pożyczki z dnia [...] 2002r pomiędzy J. D., a M. D. na kwotę [...], pożyczki z dnia [...] 2003r pomiędzy M. Z., a M. D. na kwotę [...] zł, pożyczki z dnia [...] r pomiędzy J. D., a M. D. na kwotę [...]zł. Do żądania dołączyła również deklaracje PCC-3 w sprawie podatku od tych czynności cywilnoprawnych odpowiednio z [...]2007, [...]2008 i [...]2008. Ponadto złożyła kserokopię umowy darowizny z dnia [...] 2003r zawartą pomiędzy W. G. i M. D. , na kwotę [...] zł, a także kserokopię oświadczenia W. G., z którego wynikało, że obdarował podatniczkę kwotą [...] zł na 18- urodziny oraz, że w latach 1998-2002 systematycznie dawał do rąk rodziców podatniczki kwoty po [...] zł, co łącznie od jej urodzenia do 18 urodzin dało kwotę ok. [...] zł. Pełnomocnik M. D. podniosła, że dokumenty te nie zostały przez nią wcześniej złożone w wyniku zaniedbania i natłoku spraw toczących się przed różnymi organami.
W związku z żądaniem podatniczki Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] r wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r w toku którego zbadał, czy przesłanka do uchylenia decyzji ostatecznej wskazana przez podatniczkę faktycznie wystąpiła.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] r Dyrektor Izby Skarbowej w P. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej z uwagi na niewystąpienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Dyrektor stwierdził, że dołączone do żądania o wznowienie postępowania dowody w świetle uprzednio zebranego materiału dowodowego w sprawie ustalenia podatniczce zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodu z nieujawnionych źródeł za 2003r nie mogły zostać uznane za dowody spełniające przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Wykorzystując ustalenia dokonane w pierwotnym postępowaniu wymiarowym uznał, że uprzednio zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził dysponowania przez podatniczkę środkami pieniężnymi pochodzącymi z pożyczek. W toku poprzednio prowadzonych postępowań podatniczka wskazując na źródła pokrycia wydatków powoływała się wyłącznie na darowizny , a nie na pożyczki. Wynikało to, zdaniem Dyrektora, z protokołu z postępowania wyjaśniającego spisanego w [...] Urzędzie Skarbowym w K. w dniu [...]r, w którym podatniczka oświadczyła, że środki na poniesione wydatki w 2002 i 2003r pochodziły z darowizn, że nie zaciągała kredytów i pożyczek. Potwierdza to też złożone przez podatniczkę w dniu [...] r oświadczenie o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów/ przychodów. W rubryce " otrzymane pożyczki" podatniczka nie powołała się na posiadanie środków pieniężnych z tego tytułu. Fakt, że środki na poniesione przez podatniczkę wydatki w latach 2002 i 2003 pochodziły z darowizn, a nie z pożyczek wynika również z oświadczenia J. D.- babci podatniczki, J. D. - jej matki i z zeznań S. D. - ojca, złożonych w toku postępowania prowadzonego w 2004r.
Zdaniem Dyrektora nie było też uzasadnienia do uznania jako nowych, istotnych dla sprawy, obecnie przedłożonych, dowodów dotyczących darowizny od W. G.. Kwestia ta była bowiem znana organom podatkowym i została poddana ocenie w decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].
Od powyższej decyzji podatniczka wniosła odwołanie , w którym wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, iż wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby Skarbowej przedłożone przez nią dowody spełniają przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. Dyrektor stwierdził, że dołączone do żądania o wznowienie postępowania dowody w świetle uprzednio zebranego materiału dowodowego w sprawie ustalenia podatniczce zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodu z nieujawnionych źródeł za 2003r nie mogły zostać uznane za dowody spełniające przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Wykorzystując ustalenia dokonane w pierwotnym postępowaniu wymiarowym uznał, że uprzednio zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził dysponowania przez podatniczkę środkami pieniężnymi pochodzącymi z pożyczek. W toku poprzednio prowadzonych postępowań podatniczka wskazując na źródła pokrycia wydatków powoływała się wyłącznie na darowizny , a nie na pożyczki.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że powołane przez podatniczkę okoliczności takie jak konkretna data umowy pożyczki, bądź spełnienie wymogów określonych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie mogą powodować uznania tych dowodów jako nowe i istotne dla sprawy , gdyż w świetle opisanych w decyzji I instancji dowodów podatniczka dysponowała na pokrycie swych wydatków środkami pochodzącymi jedynie z darowizn. Ponadto stwierdził, że przedłożone deklaracje PCC dotyczące 2003r zostały wypełnione w lutym 2008 zatem z pewnością dowody te nie istniały w dnu wydania decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania regulującymi materię będącą przedmiotem rozstrzygnięcia.
Z przepisu art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, że postanowienie o wznowieniu postępowania z przyczyn wskazanych we wniosku nie przesądza o wyniku wznowionego postępowania, lecz otwiera postępowanie rozpoznawcze przed właściwym organem co do zasadności podstaw wznowienia wyliczonych taksatywnie w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej oraz rozstrzygnięcia sprawy podatkowej uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, gdy organ ustali istnienie podstaw wznowienia postępowania.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy stwierdził brak przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, na która powoływała się skarżąca.
Słusznie Dyrektor stwierdził, że dołączone do żądania o wznowienie postępowania dowody w świetle uprzednio zebranego materiału dowodowego w sprawie ustalenia podatniczce zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodu z nieujawnionych źródeł za 2003r nie mogły zostać uznane za dowody spełniające przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Wykorzystując ustalenia dokonane w pierwotnym postępowaniu wymiarowym prawidłowo uznał, że uprzednio zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził dysponowania przez podatniczkę środkami pieniężnymi pochodzącymi z pożyczek. W toku poprzednio prowadzonych postępowań podatniczka wskazując na źródła pokrycia wydatków powoływała się bowiem wyłącznie na darowizny , a nie na pożyczki.
Trafnie też Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż kwestia darowizny od W. G. była już znana organom podatkowym i poddana ocenie w wydanych uprzednio przez organy I i II instancji decyzjach ustalających M. D. zryczałtowany podatek dochodowy. W odniesieniu do darowizny otrzymanej od W. G. w kwocie [...] zł, w ostatecznej decyzji z dnia [...] r., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził m.in., iż nie zostały przedstawione wiarygodne dowody potwierdzające otrzymanie darowizn w tej wysokości, a jedyny dowód to oświadczenie J. D.. Złożona obecnie do wniosku o wznowienie postępowania umowa darowizny kwoty [...] zł i oświadczenie W. G., iż w okresie od urodzenia do 18 roku życia skarżąca otrzymała od niego łącznie kwotę [...]zł nie świadczą o tym, że dowody te istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, skoro nie zostały przedstawione w trakcie poprzednio wznowionego postępowania. Z doświadczenia życiowego wynika wręcz, iż nie sporządza się pisemnych umów darowizny z okazji 18-tych urodzin obdarowanego. A gdyby taka umowa faktycznie istniała to podatniczka, właśnie z powodu jej wyjątkowości, powinna o niej pamiętać. Należy przy tym zauważyć, że podatniczka nie wykazała, żeby od czynności tej został uiszczony podatek, co również pozbawia dokument ten wiarygodności.
Ponadto racje ma organ, twierdząc, iż złożone na obecnym etapie dokumenty nie są wiarygodnymi dowodami udzielenia skarżącej pożyczek. Przemawia za tym nie tylko okoliczność że również ten dowód ten nie został przedstawiony wcześniej na etapie wznowionego postępowania prowadzonego przez organ I instancji ale i to, że przedłożone deklaracje PCC zostały wypełnione w grudniu 2007r i lutym 2008r zatem z pewnością dowody te nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, a wręcz data wskazuje na to, że zostały one sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania. Skarżąca nie uzasadniła w sposób wiarygodny dlaczego nowe dowody przedstawiła dopiero w kolejnym wniosku o wznowienie postępowania Takiego zachowania skarżącej nie może bowiem tłumaczyć twierdzenie jej pełnomocnika, że wynikało to z powodu natłoku toczących się spraw przed różnymi organami.
Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie wznowieniowe toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególnie uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. po wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia wobec M. D. zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. z nieujawnionych źródeł uzyskania przychodu, mógł w swoim rozstrzygnięciu wykorzystać ustalenia dokonane w pierwotnym postępowaniu wymiarowym oraz zebrać materiał dowodowy związany z podnoszonymi przez stronę okolicznościami wskazującymi na istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.
W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo skupił postępowanie na okolicznościach związanych ze wznowieniem postępowania, o których mowa w art. 240§1 pkt5 ustawy Ordynacja podatkowa, wykorzystując jednocześnie prawidłowe ustalenia dokonane przed wydaniem decyzji ostatecznej. Ustalenia zaczerpnięte z postępowania poprzedzającego wydanie decyzji ostatecznej zostały powołane w zaskarżonej decyzji w sprawie wznowienia postępowania oraz dokonano ich konfrontacji z ustaleniami, których dokonano po wznowieniu postępowania. Takie postępowanie organów podatkowych jest zgodne z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa i nie narusza przepisów dotyczących postępowania dowodowego.
Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
M. Bejgerowska E. Brychcy K. Wolna-Kubicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło